Most


Most w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania Most podwieszony (wantowy). Most Solidarności w Płocku przez Wisłę. Największy i najdłuższy most w Polsce o rekordowej rozpiętości najdłuższego przęsła – 375 metrów. Most łukowy. Römerbrücke w Trewirze Most żeliwny
(pierwszy w świecie)
nad rzeką Severn, Anglia Most wiszący. Clifton Bridge nad rzeką Avon Most linowy. Tanise-Totsukawa w Japonii Most zwodzony w ’s-Hertogenbosch Most wspornikowy w Quebecu Pierwszy na świecie stalowy most spawany w Maurzycach przez Słudwię

Most – rodzaj przeprawy w postaci budowli inżynierskiej, której konstrukcja pozwala na pokonanie przeszkody wodnej lub lądowej[1] skonstruowana w taki sposób, że pod nią pozostaje wolna przestrzeń (w odróżnieniu od nasypu). Przęsłem mostu nazywamy odległość poziomą mierzoną pomiędzy jego podporami. Bywa, że przęsłem nazywana jest konstrukcja nośna rozpięta między tymi podporami.

Mosty dzielimy na[2]:

  • przepusty – budowle mostowe prowadzone przez nasypy (według innych definicji są to niewielkie mosty do rozpiętości 2-3 metry)[3]
  • mosty rzeczne – nad przeszkodami wodnymi (rzeki, jeziora, zatoki, morskie cieśniny itp.), popularnie zwane mostami[4][5]
  • mosty inundacyjne (zalewowe) – przęsła lub mosty nad terenami zalewowymi
  • wiadukty – nad suchymi przeszkodami (doliny, wąwozy), również nad drogowymi i kolejowymi trasami komunikacyjnymi
  • estakady – nad terenami zabudowanymi.

Spis treści

Klasyfikacja mostów | edytuj kod

Ze względu na rodzaj drogi prowadzonej po moście dzielone są one następująco:

  • drogowe – przez most prowadzony jest ruch komunikacji samochodowej
  • kolejowe – przez most prowadzona jest trasa kolejowa
  • wodne (akwedukty) – przez most prowadzony jest kanał wodny, bądź grawitacyjnie strumień wody
  • mosty przemysłowe (suwnice, mosty przeładunkowe)
  • kładki piesze – dla ruchu pieszego

Ze względu na charakter ustroju nośnego:

  • stałe
  • ruchome (obrotowe, przesuwne, podnoszone, klapowe)

Ze względu na rodzaj materiału:

Można spotkać rozwiązania, w których podpory wykonane są z innego tworzywa niż przęsła, np. stalowe przęsła na filarach z cegły (most stalowo-ceglany).

Z uwagi na liczbę przęseł możemy wyróżnić mosty jedno-, dwu-, lub wieloprzęsłowe.

W zależności od konstrukcji pomostu wyróżniamy mosty płytowe, belkowe, skrzynkowe, a także sklepione, łukowe i kratowe.

Z uwagi na sposób podparcia przęsła mosty dzielone są na: wolnopodparte, wspornikowe, łukowe, wantowe i wiszące, o przęsłach stałych lub ruchowych (mosty zwodzone, obrotowe, uchylne i przetaczane).

Most podwieszony (most wantowy) – to most o płycie przęsła zawieszonej na cięgnach mocowanych na wieżach zwanymi również pylonami. Przykładem takiego mostu jest największy i najdłuższy most w Polsce – Most Solidarności w Płocku przez Wisłę o rekordowej rozpiętości najdłuższego przęsła – 375 metrów, będącego najdłuższym przęsłem w Polsce i tej części Europy. Długość mostu głównego (podwieszonego) wynosi 615 metrów, natomiast długość całkowita mostu to 1712 metrów.

Most wiszący – płyta przęsła zawieszona jest na cięgnach (kablach) mocowanych na podporach, lub na wieżach zwanych podobnie jak w moście wantowym pylonami. Przykładem mostu wiszącego jest:

Most obrotowy – najciekawszymi przykładami są: most drogowy w Giżycku z 1898 lub wąskotorowy most w Rybinie na szlaku Żuławskiej Kolei Dojazdowej – oba o przęsłach obracanych ręcznie (przez jednego człowieka) w poziomie. W Szczecinie nad Regalicą znajduje się jedyny w Polsce czynny kolejowy most zwodzony.

Najstarsze (i czasem spotykane do dnia dzisiejszego) rozwiązania mostów to mosty wiszące zbudowane z lian, lin z ewentualnym wypełnieniem kłodami. Dużym osiągnięciem inżynierskim była zbudowana w V w. p.n.e. przeprawa pontonowa przez Bosfor (zbudowana na polecenie Dariusza I). Największy rozwój budownictwa mostowego miał miejsce w okresie cesarstwa rzymskiego. Do ważniejszych przykładów konstrukcji z tego czasu należy Most Trajana nad rzeką Dunaj z 104 r. W okresie średniowiecza nie powstawały zbyt ciekawe przykłady tego typu rozwiązań. Wyjątkiem jest Most Karola postawiony w Pradze w 1357. Dopiero w XVIII w. powstały kolejne ciekawe rozwiązania inżynierskie. Należy do nich pierwszy na świecie most żeliwny z 1779 r. nad rzeką Severn w Anglii, w 1874 r. w USA zbudowano pierwszy duży most stalowy, a w 1875 r. we Francji został zbudowany pierwszy most żelbetowy.

Konstrukcja | edytuj kod

Podstawowymi elementami konstrukcji mostu są filary, na których za pośrednictwem łożysk mostowych opierają się przęsła. Skrajne podpory noszą nazwę przyczółków. W dawnych mostach drewniane filary znajdujące się w wodzie były chronione przed naporem kry przez izbice.

Pierwszym na świecie mostem z materiałów innych niż drewno i kamień jest most Iron Bridge wykonany w 1779 z elementów z lanego żeliwa, otwarty do eksploatacji 1 stycznia 1781 roku w Ironbridge w Shropshire w Anglii. Skonstruowany on został tak samo, jak do tamtych czasów budowano mosty drewniane: elementy mostu łączono ze sobą na wpusty i kliny, nie używając żadnych później powszechnie w takich konstrukcjach stosowanych elementów, jak śruby i nity. Szczeliny uszczelniano blachą ołowianą. Ruch drogowy na tym moście wstrzymano dopiero w roku 1934 i to wcale nie dlatego, że żeliwo w nim popękało lub skorodowało, a dlatego, że skarpy wąwozu – doliny rzeki Severn, nad którą został przeprowadzony – ulegały systematycznemu osuwaniu się i zbliżały się do siebie na tyle, że most poważnie odkształcił się. Mimo to stoi bez żadnych uszkodzeń do dziś.

Najwyższe mosty (odległość od zwierciadła wody)[7] | edytuj kod

Mosty o najdłuższych przęsłach w Polsce | edytuj kod

Najstarsze mosty w Polsce | edytuj kod

Zachowane | edytuj kod

Most św. Jana w Kłodzku z 1390 r. Warszawa, budowa mostu Kierbedzia, 1862 Most łukowy w Bydgoszczy (1851) – jeden z najstarszych zachowanych mostów kolejowych w Polsce

Niezachowane | edytuj kod

Zobacz też | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. Wojciech Radomski Henryk Czudek: Podstawy mostownictwa. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1983, s. 7. ISBN 83-01-02893-9.
  2. Józef Głomb: Drogowe budowle inżynierskie. Warszawa: Wydawnictwo Komunikacji i Łączności, 1988, s. 21-25. ISBN 83-206-0727-2.
  3. Józef Głomb: Drogowe budowle inżynierskie. Warszawa: Wydawnictwo Komunikacji i Łączności, 1988, s. 22. ISBN 83-206-0727-2.
  4. Sztuka świata. Słownik terminów L-Ż. tom 18. Warszawa: Wydawnictwo „Arkady”, 2013, s. 77-78. ISBN 978-83-213-4727-1.
  5. Witold Szolginia: Ilustrowana encyklopedia dla wszystkich. Architektura i Budownictwo. Warszawa: Wydawnictwa Naukowo-Techniczne, 1975, s. 235.
  6. Siwowski i inni, Pierwszy polski most kompozytowy w badaniach, „Builder”, R.21, nr 5, 2017, ISSN 1896-0642 [dostęp 2018-02-20]  (pol.).
  7. List of 500 Highest International Bridges (ang.). [dostęp 3.12.2012].
  8. Mosty. mostypolskie.pl. [dostęp 10/01/2011].
  9. Most im. Tadeusza Mazowieckiego w Rzeszowie już otwarty!.
  10. Niesamowita panorama Rzeszowa z pylonu Mostu Tadeusza Mazowieckiego [SUPER ZDJĘCIA.
  11. Realizacja Obwodnicy Ostródy Budimex SA wyróżniona tytułem i statuetką TOPBuilder 2018 [dostęp 2020-07-15].
  12. gddkia.gov.pl [dostęp 2014-02-03].
  13. Trasa Nowohucka w Krakowie [dostęp 2014-02-03].
  14. Most Niepodległości oficjalnie otwarty [dostęp 2020-07-29].
  15. MariuszM. Kaczyński MariuszM., PawełP. Zawiła PawełP., Obiekty mostowe obwodnicy Ostródy – rekordowy kontrakt mostowy Budimeksu SA, „Nowoczesne Budownictwo Inżynieryjne” [dostęp 2020-07-29] .
  16. AndrzejA. Kasprzak AndrzejA., KrzysztofK. Blachowicz KrzysztofK., AndrzejA. Berger AndrzejA., Technologia budowy obiektów mostowych nr 18 i 21 w Skomielnej Białej w ciągu drogi S7, Wrocławskie Dni Mostowe - Mosty a Środowisko, Wrocław 2019 [dostęp 2020-07-23] .
  17. AndrzejA. Kasprzak AndrzejA., KrzysztofK. Blachowicz KrzysztofK., AndrzejA. Berger AndrzejA., Technologia budowy wiaduktu nr 21 w Skomielnej Białej w ciągu drogi S7 metodą nawisową z wykorzystaniem odciągów tymczasowych, XXIX Seminarium Współczesne metody budowy, wzmacniania i przebudowy mostów, Poznań 2019 [dostęp 2020-07-23] .
  18. Nowe mosty w Koninie i Płocku [dostęp 2014-02-03].
  19. Kładki, przewodnik, mosty, footbridge.pl [dostęp 2017-11-25]  (pol.).
  20. Obwodnica Dobczyc będzie już w czerwcu, www.dziennikpolski24.pl [dostęp 2020-07-23]  (pol.).
  21. Most przez Rabę w Dobczycach [dostęp 2020-07-23].
  22. Anna Plenzler: Szlak zabytków techniki w Wielkopolsce. Poznań: Wielkopolska Organizacja Turystyczna, 2011, s. 15. ISBN 978-83-60519-30-1.
  23. Iwona Barańska: Architektura Kalisza w dobie Królestwa Kongresowego. Kalisz: Kaliskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk, 2002, s. 154. ISBN 83-85638-24-5.
  24. Monografia mostów województwa kujawsko-pomorskiego. Brda i Kanał Bydgoski. Tom II z serii: Mosty z biegiem rzek pod red. Krzysztofa Dudka. Bydgoszcz – Grudziądz 2012. Wydawca: Związek Mostowców Rzeczypospolitej Polskiej Oddział Pomorsko-Kujawski. ​ISBN 978-83-934160-2-8​.
  25. Chwaściński B., Julian Majewski, [w:] Słownik polskich pionierów techniki, red. Orłowski B., Katowice 1984, s. 129. ​ISBN 83-216-0339-4​.
  26. Żydowo – wieś w powiecie koszalińskim.
Kontrola autorytatywna (budynek):
Na podstawie artykułu: "Most" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy