Most


Most w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania Most podwieszony (wantowy). Most Solidarności w Płocku przez Wisłę. Największy i najdłuższy most w Polsce o rekordowej rozpiętości najdłuższego przęsła – 375 metrów. Most łukowy. Römerbrücke w Trewirze Most żeliwny
(pierwszy w świecie)
nad rzeką Severn, Anglia Most wiszący. Clifton Bridge nad rzeką Avon Most linowy. Tanise-Totsukawa w Japonii Most zwodzony w ’s-Hertogenbosch Most wspornikowy w Quebecu Pierwszy na świecie stalowy most spawany w Maurzycach przez Słudwię

Most – rodzaj przeprawy w postaci budowli inżynierskiej, której konstrukcja pozwala na pokonanie przeszkody wodnej lub lądowej[1] skonstruowana w taki sposób, że pod nią pozostaje wolna przestrzeń (w odróżnieniu od nasypu). Przęsłem mostu nazywamy element konstrukcyjny łączący dwie podpory lub przestrzeń między nimi.

Mosty dzielimy na[2]:

  • przepusty – budowle mostowe prowadzone przez nasypy (według innych definicji są to niewielkie mosty do rozpiętości 2-3 metry)[3]
  • mosty rzeczne – nad przeszkodami wodnymi (rzeki, jeziora, zatoki, morskie cieśniny itp.), popularnie zwane mostami[4][5]
  • mosty inundacyjne (zalewowe) – przęsła lub mosty nad terenami zalewowymi
  • wiadukty – nad suchymi przeszkodami (doliny, wąwozy), również nad drogowymi i kolejowymi trasami komunikacyjnymi
  • estakady – nad terenami zabudowanymi.

Spis treści

Klasyfikacja mostów | edytuj kod

Ze względu na rodzaj drogi prowadzonej po moście dzielone są one następująco:

  • drogowe – przez most prowadzony jest ruch komunikacji samochodowej
  • kolejowe – przez most prowadzona jest trasa kolejowa
  • wodne (akwedukty) – przez most prowadzony jest kanał wodny, bądź grawitacyjnie strumień wody
  • mosty przemysłowe (suwnice, mosty przeładunkowe)
  • kładki piesze – dla ruchu pieszego

Ze względu na charakter ustroju nośnego:

  • stałe
  • ruchome (obrotowe, przesuwne, podnoszone, klapowe)

Ze względu na rodzaj materiału:

Można spotkać rozwiązania, w których podpory wykonane są z innego tworzywa niż przęsła, np. stalowe przęsła na filarach z cegły (most stalowo-ceglany).

Z uwagi na liczbę przęseł możemy wyróżnić mosty jedno-, dwu-, lub wieloprzęsłowe.

W zależności od konstrukcji pomostu wyróżniamy mosty płytowe, belkowe, skrzynkowe, a także sklepione, łukowe i kratowe.

Z uwagi na sposób podparcia przęsła mosty dzielone są na: wolnopodparte, wspornikowe, łukowe, wantowe i wiszące, o przęsłach stałych lub ruchowych (mosty zwodzone, obrotowe, uchylne i przetaczane).

Most podwieszony (most wantowy) – to most o płycie przęsła zawieszonej na cięgnach mocowanych na wieżach zwanymi również pylonami. Przykładem takiego mostu jest największy i najdłuższy most w Polsce – Most Solidarności w Płocku przez Wisłę o rekordowej rozpiętości najdłuższego przęsła – 375 metrów, będącego najdłuższym przęsłem w Polsce i tej części Europy. Długość mostu głównego (podwieszonego) wynosi 615 metrów, natomiast długość całkowita mostu to 1712 metrów.

Most wiszący – płyta przęsła zawieszona jest na cięgnach (kablach) mocowanych na podporach, lub na wieżach zwanych podobnie jak w moście wantowym pylonami. Przykładem mostu wiszącego jest:

Most obrotowy – najciekawszymi przykładami są: most drogowy w Giżycku z 1898 lub wąskotorowy most w Rybinie na szlaku Żuławskiej Kolei Dojazdowej – oba o przęsłach obracanych ręcznie (przez jednego człowieka) w poziomie. W Szczecinie nad Regalicą znajduje się jedyny w Polsce czynny kolejowy most zwodzony.

Najstarsze (i czasem spotykane do dnia dzisiejszego) rozwiązania mostów to mosty wiszące zbudowane z lian, lin z ewentualnym wypełnieniem kłodami. Dużym osiągnięciem inżynierskim była zbudowana w V w. p.n.e. przeprawa pontonowa przez Bosfor (zbudowana na polecenie Dariusza I). Największy rozwój budownictwa mostowego miał miejsce w okresie cesarstwa rzymskiego. Do ważniejszych przykładów konstrukcji z tego czasu należy Most Trajana nad rzeką Dunaj z 104 r. W okresie średniowiecza nie powstawały zbyt ciekawe przykłady tego typu rozwiązań. Wyjątkiem jest Most Karola postawiony w Pradze w 1357. Dopiero w XVIII w. powstały kolejne ciekawe rozwiązania inżynierskie. Należy do nich pierwszy na świecie most żeliwny z 1779 r. nad rzeką Severn w Anglii, w 1874 r. w USA zbudowano pierwszy duży most stalowy, a w 1875 r. we Francji został zbudowany pierwszy most żelbetowy.

Konstrukcja | edytuj kod

Podstawowymi elementami konstrukcji mostu są filary, na których za pośrednictwem łożysk mostowych opierają się przęsła. Skrajne podpory noszą nazwę przyczółków. W dawnych mostach drewniane filary znajdujące się w wodzie były chronione przed naporem kry przez izbice.

Pierwszym na świecie mostem z materiałów innych niż drewno i kamień jest most Iron Bridge wykonany w 1779 z elementów z lanego żeliwa, otwarty do eksploatacji 1 stycznia 1781 roku w Ironbridge w Shropshire w Anglii. Skonstruowany on został tak samo, jak do tamtych czasów budowano mosty drewniane: elementy mostu łączono ze sobą na wpusty i kliny, nie używając żadnych później powszechnie w takich konstrukcjach stosowanych elementów, jak śruby i nity. Szczeliny uszczelniano blachą ołowianą. Ruch drogowy na tym moście wstrzymano dopiero w roku 1934 i to wcale nie dlatego, że żeliwo w nim popękało lub skorodowało, a dlatego, że skarpy wąwozu – doliny rzeki Severn, nad którą został przeprowadzony – ulegały systematycznemu osuwaniu się i zbliżały się do siebie na tyle, że most poważnie odkształcił się. Mimo to stoi bez żadnych uszkodzeń do dziś.

Najwyższe mosty (odległość od zwierciadła wody)[7] | edytuj kod

Mosty o najdłuższych przęsłach w Polsce | edytuj kod

Najstarsze mosty w Polsce | edytuj kod

Zachowane | edytuj kod

Most św. Jana w Kłodzku z 1390 r. Warszawa, budowa mostu Kierbedzia, 1862 Most łukowy w Bydgoszczy (1851) – jeden z najstarszych zachowanych mostów kolejowych w Polsce

Niezachowane | edytuj kod

Zobacz też | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. Wojciech Radomski Henryk Czudek: Podstawy mostownictwa. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1983, s. 7. ISBN 83-01-02893-9.
  2. Józef Głomb: Drogowe budowle inżynierskie. Warszawa: Wydawnictwo Komunikacji i Łączności, 1988, s. 21-25. ISBN 83-206-0727-2.
  3. Józef Głomb: Drogowe budowle inżynierskie. Warszawa: Wydawnictwo Komunikacji i Łączności, 1988, s. 22. ISBN 83-206-0727-2.
  4. Sztuka świata. Słownik terminów L-Ż. tom 18. Warszawa: Wydawnictwo „Arkady”, 2013, s. 77-78. ISBN 978-83-213-4727-1.
  5. Witold Szolginia: Ilustrowana encyklopedia dla wszystkich. Architektura i Budownictwo. Warszawa: Wydawnictwa Naukowo-Techniczne, 1975, s. 235.
  6. Siwowski i inni, Pierwszy polski most kompozytowy w badaniach, „Builder”, R.21, nr 5, 2017, ISSN 1896-0642 [dostęp 2018-02-20]  (pol.).
  7. List of 500 Highest International Bridges (ang.). [dostęp 3.12.2012].
  8. Mosty. mostypolskie.pl. [dostęp 10/01/2011].
  9. Most im. Tadeusza Mazowieckiego w Rzeszowie już otwarty!.
  10. Niesamowita panorama Rzeszowa z pylonu Mostu Tadeusza Mazowieckiego [SUPER ZDJĘCIA.
  11. Realizacja Obwodnicy Ostródy Budimex SA wyróżniona tytułem i statuetką TOPBuilder 2018 [dostęp 2020-07-15].
  12. gddkia.gov.pl [dostęp 2014-02-03].
  13. Trasa Nowohucka w Krakowie [dostęp 2014-02-03].
  14. Most Niepodległości oficjalnie otwarty [dostęp 2020-07-29].
  15. MariuszM. Kaczyński MariuszM., PawełP. Zawiła PawełP., Obiekty mostowe obwodnicy Ostródy – rekordowy kontrakt mostowy Budimeksu SA, „Nowoczesne Budownictwo Inżynieryjne” [dostęp 2020-07-29] .
  16. AndrzejA. Kasprzak AndrzejA., KrzysztofK. Blachowicz KrzysztofK., AndrzejA. Berger AndrzejA., Technologia budowy obiektów mostowych nr 18 i 21 w Skomielnej Białej w ciągu drogi S7, Wrocławskie Dni Mostowe - Mosty a Środowisko, Wrocław 2019 [dostęp 2020-07-23] .
  17. AndrzejA. Kasprzak AndrzejA., KrzysztofK. Blachowicz KrzysztofK., AndrzejA. Berger AndrzejA., Technologia budowy wiaduktu nr 21 w Skomielnej Białej w ciągu drogi S7 metodą nawisową z wykorzystaniem odciągów tymczasowych, XXIX Seminarium Współczesne metody budowy, wzmacniania i przebudowy mostów, Poznań 2019 [dostęp 2020-07-23] .
  18. Nowe mosty w Koninie i Płocku [dostęp 2014-02-03].
  19. Kładki, przewodnik, mosty, footbridge.pl [dostęp 2017-11-25]  (pol.).
  20. Obwodnica Dobczyc będzie już w czerwcu, www.dziennikpolski24.pl [dostęp 2020-07-23]  (pol.).
  21. Most przez Rabę w Dobczycach [dostęp 2020-07-23].
  22. Anna Plenzler: Szlak zabytków techniki w Wielkopolsce. Poznań: Wielkopolska Organizacja Turystyczna, 2011, s. 15. ISBN 978-83-60519-30-1.
  23. Iwona Barańska: Architektura Kalisza w dobie Królestwa Kongresowego. Kalisz: Kaliskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk, 2002, s. 154. ISBN 83-85638-24-5.
  24. Monografia mostów województwa kujawsko-pomorskiego. Brda i Kanał Bydgoski. Tom II z serii: Mosty z biegiem rzek pod red. Krzysztofa Dudka. Bydgoszcz – Grudziądz 2012. Wydawca: Związek Mostowców Rzeczypospolitej Polskiej Oddział Pomorsko-Kujawski. ​ISBN 978-83-934160-2-8​.
  25. Chwaściński B., Julian Majewski, [w:] Słownik polskich pionierów techniki, red. Orłowski B., Katowice 1984, s. 129. ​ISBN 83-216-0339-4​.
  26. Żydowo – wieś w powiecie koszalińskim.
Kontrola autorytatywna (budowla):
Na podstawie artykułu: "Most" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy