Mstisław Rostropowicz


Mstisław Rostropowicz w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania Z żoną Galiną Wiszniewską w 1975 roku

Mstisław Leopoldowicz Rostropowicz (ros. Мстислав Леопольдович Ростропович; ur. 27 marca 1927 w Baku, Azerbejdżan, zm. 27 kwietnia 2007 w Moskwie) – radziecki i rosyjski wiolonczelista, dyrygent, pedagog i obrońca praw człowieka.

Spis treści

Życiorys | edytuj kod

Urodził się w rodzinie o korzeniach: polskich[1], rosyjskich, litewskich i niemieckich[2]. Był synem wiolonczelisty, Leopolda Rostropowicza, prawnukiem polskiego ziemianina Hannibala Rostropowicza ze Skotnik. Rodzina Rostropowiczów, z której pochodził pieczętowała się herbem Bogoria[1].

Jako czterolatek rozpoczął naukę gry na fortepianie, grać na wiolonczeli zaczął w wieku 10 lat. W 1943 r. rozpoczął naukę w Konserwatorium Moskiewskim. W 1960 został profesorem tego właśnie konserwatorium.

Od pierwszych lat powojennych angażował się w działania na rzecz wolności sztuki, wolności słowa i demokratycznych wartości, za co spotykały go prześladowania ze strony komunistycznej władzy. Już w 1948 Rostropowicz porzucił konserwatorium w proteście przeciwko szykanowaniu swojego nauczyciela Dymitra Szostakowicza. W 1970 po raz pierwszy udzielił wsparcia Aleksandrowi Sołżenicynowi, za co najpierw pozbawiono go paszportu i zmuszono do koncertowania wraz z żoną na Syberii. W 1974 opuścił razem z rodziną ZSRR. W latach 1977–1994 był dyrektorem artystycznym National Symphony Orchestra w Waszyngtonie w USA, za co w 1978 roku pozbawiono go wraz z żoną Galiną Wiszniewską radzieckiego obywatelstwa oraz zakazano mu koncertów w kraju. Obywatelstwo radzieckie przywrócono artyście dopiero w 1990[3]. W późniejszych latach Rostropowicz odwiedzał wielokrotnie Rosję, w Berlinie zagrał improwizowany koncert już w dobę po upadku Muru Berlińskiego i opowiedział się po stronie demokracji podczas puczu moskiewskiego w 1991.

Mstisław Rostropowicz uchodził za jednego z najwybitniejszych współczesnych wirtuozów wiolonczeli. W swym obszernym repertuarze uwzględniał także muzykę XX w. Jako dyrygent prowadził orkiestry operowe i symfoniczne. Współpracował z najwybitniejszymi kompozytorami XX wieku. Wielu z nich napisało utwory specjalnie dla niego; wśród nich: Witold Lutosławski (Koncert wiolonczelowy), Dymitr Szostakowicz (dwa Koncerty wiolonczelowe), Siergiej Prokofjew (Koncert wiolonczelowy, Sonata na wiolonczelę i Symfonia-Koncert), Benjamin Britten (Symfonia na wiolonczelę i orkiestrę, Sonata wiolonczelowa i trzy Suity).

W 1981 został laureatem prestiżowej duńskiej Nagrody Fundacji Muzycznej Léonie Sonning. W 1984 otrzymał Nagrodę Grammy.

W ostatnich latach życia Rostropowicz mieszkał w Paryżu. Stan jego zdrowia uległ znacznemu pogorszeniu na początku 2007 – pod koniec stycznia trafił do jednego z paryskich szpitali z rozpoznaniem raka jelita grubego i zaledwie kilka dni później, 6 lutego przewieziono go do Moskwy. Słynnego artystę odwiedził w szpitalu prezydent Rosji Władimir Putin.

Zmarł 27 kwietnia 2007, dokładnie miesiąc po swoich 80. urodzinach. Pogrzeb nastąpił dwa dni później – 29 kwietnia 2007. Po nabożeństwie żałobnym w Soborze Chrystusa Zbawiciela.

Spoczywa na Cmentarzu Nowodziewiczym w Moskwie[4].

Rostropowicz a muzyka współczesna | edytuj kod

Na zamówienie Mstisława Rostropowicza lub z jego inspiracji powstało – lub też są jemu dedykowane – wiele dzieł; doliczono się 117 utworów, których był pierwszym wykonawcą. Są wśród nich utwory zaliczane do najważniejszych w repertuarze powstałym w XX wieku:

  • Benjamin Britten:
    • Symfonia na wiolonczelę i orkiestrę op. 68 (1963),
    • Sonata wiolonczelowa op. 65 (1960)
    • trzy Suity na wiolonczelę solo: I op. 72 (1964), II op. 80 (1967), III op. 87 (1971)
  • Dymitr Szostakowicz:
    • I Koncert wiolonczelowy Es-dur op. 107
    • II Koncert wiolonczelowy g-moll op. 126
  • Siergiej Prokofjew:
    • Sonata C-dur na wiolonczelę i fortepian, op. 119 (1949)
    • Symfonia-Koncert e-moll na wiolonczelę i orkiestrę, op. 125 (1950–1952), druga wersja I Koncertu wiolonczelowego e-moll op. 58
    • Concertino g-moll na wiolonczelę i orkiestrę, op. 132 (1952)
  • Borys Czajkowski:
    • Suita na wiolonczelę solo (1960)
    • Partita na wiolonczelę, fortepian, klawesyn, gitarę elektryczną i perkusję (1966)
  • Dymitr KabalewskiSonata wiolonczelowa op. 71 (1962)
  • Galina UstwolskaWielki duet na wiolonczelę i fortepian (1959)
  • Alfred Schnittke:
    • II Sonata wiolonczelowa (1994)
    • II Koncert wiolonczelowy (1990)
    • Koncert potrójny (1994)
    • Improwizacja na wiolonczelę solo (1993)
  • Witold Lutosławski:
    • Koncert wiolonczelowy (1970)
    • Wariacja sacherowska (1976)
  • Krzysztof Penderecki:
    • II Koncert wiolonczelowy (1982)
    • Per Slava (1986)
  • Andrzej PanufnikKoncert wiolonczelowy (1991)
  • Astor PiazzollaLe Grand Tango

Rostropowicz jako pedagog | edytuj kod

Mstisław Rostropowicz, który nauczał w Konserwatorium Moskiewskim, cieszył się opinią genialnego pedagoga. Na liście jego uczniów znajduje się wielu wirtuozów o międzynarodowej renomie, m.in.: Karina Georgian, Natalia Gutman, Mischa Maisky, Ivan Monighetti.

Odznaczenia i nagrody | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. a b DorotaD. Szwarcman DorotaD., Zmarł Mścisław Rostropowicz, polityka.pl, 28 kwietnia 2007 [dostęp 2010-11-24]  (pol.).
  2. Moskwa: tysiące ludzi żegnały Mścisława Rostropowicza, gazeta.pl, 29 kwietnia 2007 [dostęp 2011-12-21] [zarchiwizowane z adresu 2012-07-16]  (pol.).
  3. OlgaO. Deszko OlgaO., Miłość do Rosji – to siła potężna [w:] Biuletyn OKMO „Trubadur”, Nr 3(16)/2000 [online], trubadur.pl, wrzesień 2000 [dostęp 2011-02-14] [zarchiwizowane z adresu 2006-05-02]  (pol.).
  4. Могилы знаменитостей. Ростропович Мстислав Леопольдович (1927-2007)
  5. M.P. z 1997 r. nr 38, poz. 374
  6. Doktorzy honoris causa UMFC

Bibliografia | edytuj kod

Kontrola autorytatywna (osoba):
Na podstawie artykułu: "Mstisław Rostropowicz" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy