Myślibórz


Na mapach: 52°55′29″N 14°51′59″E/52,924722 14,866389

Myślibórz w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii To jest najnowsza wersja przejrzana, która została oznaczona 3 maj 2020. Od tego czasu wykonano 3 zmiany, które oczekują na przejrzenie. Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Myślibórz (niem. Soldin) – miasto w południowo-zachodniej części woj. zachodniopomorskiego, w powiecie myśliborskim, położone na Pojezierzu Myśliborskim nad Jeziorem Myśliborskim. Siedziba gminy miejsko-wiejskiej Myślibórz. W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do woj. gorzowskiego.

Siedziba powiatu myśliborskiego. Według danych z 1 stycznia 2018 Myślibórz liczył 11 328 mieszkańców[1].

Obecnie Myślibórz jest ośrodkiem przemysłowo-usługowym i turystycznym. Przemysł odzieżowy, materiałów budowlanych, spożywczy, maszynowy i drzewny. Turystyka i sporty wodne (kajakarstwo i żeglarstwo).

Osiedla mieszkaniowe w mieście: os. XX-lecia, os. Piastów, os. Powstańców Wielkopolskich, os. Słowiańskie.

Zieleń miejska: Park Armii Krajowej, Park Wojska Polskiego, Skwer Dariusa i Girenasa.

Spis treści

Historia | edytuj kod

Pierwsza stała osada w pobliżu dzisiejszego Myśliborza powstała w VI w. p.n.e. – było to grodzisko kultury łużyckiej nad Jeziorem Myśliborskim, na wzniesieniu Winnica Tumska (nazwa miejscowa: Łysa Góra)[3]. Na tym samym miejscu, na przełomie VIII w. i IX w. powstało wczesnośredniowieczne grodzisko słowiańskie (zwane Żołdyń, Sołdzin). Grodzisko istniało do XII w. Od czasów Mieszka I granicach Polski[4]. Po rozbiciu dzielnicowym Polski obszar leżał na północno-zachodnich rubieżach ówczesnej Wielkopolski.

Pierwsza wzmianka o Myśliborzu występuje w dokumencie z 1238 r., w którym mowa jest o nadaniu przez Władysława Odonica templariuszom 1000 łanów ziemi nad rzeką Myślą. Myślibórz w 1261 został włączony do Marchii Brandenburskiej, a następnie w latach 1262-1270 otrzymał prawa miejskie. Pod koniec XIII i na początku XIV wieku nastąpił intensywny rozwój miasta, które w latach 1298–1537 było stolicą Nowej Marchii i wiodącym centrum gospodarczym regionu. Stołeczny charakter sprawił, że miasto wznosiło liczne reprezentacyjne budowle oraz zostało ufortyfikowane silnymi murami miejskimi, tu odbywały się zjazdy stanów i sądy. W 1349 mieszczanie zburzyli zamek margrabiów[5]. Od 1373 we władaniu Korony Czeskiej, dla której był to region peryferyjny, więc jej władcy podejmowali próby jego sprzedaży. W 1402 w Krakowie zawarto porozumienie w sprawie sprzedaży miasta z regionem Polsce, jednakże parę miesięcy później sprzedano je Krzyżakom. W czasie wojny polsko-krzyżackiej w 1433 r. miasto spalili czescy husyci. Po wybuchu kolejnej wojny polsko-krzyżackiej, w 1455 Krzyżacy sprzedali miasto Elektoratowi Brandenburgii w celu pozyskania środków na prowadzenie wojny.

Brama Nowogródzka na widokówce z ok. 1900

W 1473 r. zdobycia i zniszczenia miasta dokonał książę zachodniopomorski Bogusław X. Myślibórz leżał na skrzyżowaniu szlaków handlowych, tutejsze jarmarki cieszyły się tak ogromną popularnością, że stosowane tam waga i miary obowiązywały w całej Nowej Marchii jako miary myśliborskie[5]. W XVI wieku dwukrotnie Myślibórz padał pastwą ogromnego pożaru 1539 r. i 1590 r. Wojny toczone w XVII i XVIII wieku (zwłaszcza trzydziestoletnia i siedmioletnia) spowodowały ogromne zniszczenia miasta, przez co nastąpiło osłabienie w rozwoju gospodarczym Myśliborza i regionu. Nadzieję na poprawę przyniosło dopiero uruchomienie połączeń kolejowych z Kostrzynem nad Odrą i Stargardem w 1882 r., Barlinkiem w 1883 r. i Gorzowem Wielkopolskim w 1912 r. Miejscowość do 1945 roku znajdowała się w granicach Niemiec.

W wyniku działań zbrojnych w końcowym okresie II wojny światowej miasto zostało zniszczone w ok. 40%. Zdobyte przez Armię Czerwoną 2 lutego 1945 r. Wkraczające oddziały radzieckie dopuściły się zbrodni wojennych, rozstrzeliwując mieszkańców miasta i okolic, których masowy grób (120 osób) odkryto dopiero w 1995 r.[6] 23 maja 1945 r. miasto przekazane zostało administracji polskiej. Obecna nazwa została administracyjnie zatwierdzona 7 maja 1946[7].

W 1947 przeniosło się tutaj z Wilna nowo założone Zgromadzenie Sióstr Jezusa Miłosiernego, które kontynuuje misję św. Faustynyprzygotowanie świata na ostateczne przyjście Boga (Dzienniczek 429, 625, 635, 1155, 1732).

Demografia | edytuj kod

Według danych z 31 grudnia 2008 r. miasto miało 11 700 mieszkańców[8].

  • Piramida wieku mieszkańców Myśliborza w 2014 roku[9].


Zabytki | edytuj kod

Kolegiata św. Jana Chrzciciela Kościół i klasztor podominikański

Zabytkowe kościoły, klasztory i kaplice:

  • Kolegiata św. Jana Chrzciciela – budowla gotycka z XIII w.,
  • Kościół i klasztor podominikański z drugiej połowy XIII w.,
  • Kaplica Św. Ducha – budowla gotycka z połowy XIV w. Wzniesiona na planie prostokąta. Dolne partie wykonane z ciosów kamiennych, górne z cegły. Od strony wschodniej zachowany portal ostrołukowy z okrągłym oknem. Pod gzymsem dekoracyjny fryz ceglany. Pierwotne przeznaczenie kaplicy nie jest wyjaśnione: być może pełniła funkcję kaplicy margrabiego lub należała do gildii kupieckiej. Po reformacji nie pełniła już funkcji sakralnych. W XVI w. była wykorzystywana jako owczarnia i browar, w XVIII w. był tu magazyn soli. W połowie XIX w. została przerobiona na remizę strażacką, a pod koniec XIX w. wnętrze zaadaptowano na cele mieszkalne. Po II wojnie światowej w kaplicy mieścił się magazyn. W 1979 r. przeprowadzono generalny remont budynku i otwarto w nim muzeum regionalne – obecnie Muzeum Pojezierza Myśliborskiego[10].
  • Kaplica św. Gertrudy – orientowana, niewielka kaplica gotycka z drugiej połowy XV w. Zbudowana z cegły na kamiennym cokole, ściany wzmocnione przyporami. Portal ostrołukowy, położony centralnie w szczytowej ścianie. Wewnątrz sklepienia krzyżowo-żebrowe wsparte na wspornikach. Początkowo kaplica należała do szpitala św. Gertrudy. Wewnątrz znajdował się ołtarz zawierający figurę św. Gertrudy. Rzeźba ta była kilkakrotnie restaurowana (w latach 1775-76, 1853-58, 1912 r.). Cała kaplica przeszła gruntowny remont w latach 1912-1913. W 1933 r. w kaplicy wystawiono trumny ze szczątkami dwóch litewskich pilotów, uczestników przelotu Nowy JorkKowno, którzy zginęli w katastrofie samolotowej pod Pszczelnikiem. Wydarzenia te upamiętnia współczesny pomnik znajdujący się przed kaplicą. W czasie II wojny światowej (lub wkrótce po niej) zaginęło wyposażenie kaplicy. Obecnie w kaplicy mieści się Ośrodek Edukacji Plastycznej.
  • Kapliczka Jerozolimska – niewielka ceglana, otynkowana budowla, zdobiona blendami. W ostrołukowym portalu krata z XIX w. Wewnątrz kopia gotyckiego krucyfiksu (oryginał w Muzeum Pojezierza Myśliborskiego). Kapliczka została poświęcona przez kamieńskiego biskupa Marcina 1 marca 1514 r. Kapliczka stanowiła część Drogi Krzyżowej jaka znajdowała się przed murami miasta i była (najprawdopodobniej) jej ostatnią stacją. Według legendy odległość kapliczki od kaplicy Św. Ducha odpowiada odległości między miejscem, w którym Jezus został skazany na śmierć przez Piłata, a miejscem gdzie Szymon Cyrenejczyk pomógł nieść krzyż Chrystusowi. Dopiero w latach 90. XX w. odkryto, że znajdująca się w kaplicy figura Chrystusa Ukrzyżowanego jest oryginalną, gotycką rzeźba z drewna lipowego.
  • Sanktuarium Miłosierdzia Bożego z kościołem św. Krzyża z 1905 r.,
  • budynek (ul. Bohaterów Warszawy 77) obecnie klasztor – Dom Macierzysty Zgromadzenia Sióstr Jezusa Miłosiernego.
Obwarowania miejskie Brama Nowogródzka Brama Nowogródzka Brama Pyrzycka Brama Pyrzycka Baszta Prochowa Mury miejskie

Pozostałe zabytki:

  • Obwarowania miejskie – pozostałości kamienno-ceglanych murów obronnych z drugiej połowy XIII w. Pierwotna ich długość wynosiła ok. 1900 m. Wzmocnione były 49 basztami (głównie łupinowymi) rozmieszczonymi co 24-30 m oraz trzema bramami. Do czasów obecnych zachowały się niewielkie fragmenty murów obronnych, dwie bramy oraz dwie baszty (jedna pełna, druga – łupinowa).
    • Brama Pyrzycka – zbudowana w I poł. XIV w., gotycka budowla ceglana. Zdobiona ostrołukowymi blendami, przykryta dachem namiotowym. W 1729 r. brama przeszła gruntowny remont. Od 2002 r. w bramie mieści się pracownia archeologiczna Muzeum Pojezierza Myśliborskiego.
    • Brama Nowogródzka – wybudowana w I poł. XIV w. z cegły. Elewację urozmaicają blendy i dwurzędowy fryz dekoracyjny. Brama zwieńczona jest dachem namiotowym. W 1737 r. przeprowadzono gruntowną renowację (data ta uwidoczniona jest na chorągiewce, na szczecie dachu). W 1968 r. w bramie otwarto schronisko młodzieżowe oraz wypożyczalnię sprzętu. Znalazł tu również siedzibę oddział PTTK.
    • Baszta Prochowa – zbudowana na planie koła, na przełomie XIV i XV w. gotycka, ceglana baszta obronna. Zwieńczenie wieży w postaci krenelażu i stożkowego dachu pochodzi z XIX w. i nie musi odpowiadać pierwotnemu wyglądowi baszty. Wejście do baszty znajduje się na poziomie dawnego muru obronnego.
  • Ratuszklasycystyczna, dwukondygnacyjna budowla będąca siedzibą Urzędu Miasta i Gminy Myślibórz oraz Rady Miejskiej. Wybudowana w 1772 r. na planie prostokąta z cegły, otynkowana. Budynek posiada środkowy ryzalit, dołem boniowany górą zwieńczony tympanonem. Niegdyś w tympanonie znajdował się zegar, zastąpiony dziś okrągłym oknem. Elewacje ozdabiają zlokalizowane nad oknami i w tympanonie stiukowe panoplia i ornamenty rokokowe. Obecny ratusz jest trzecią tego typu budowlą w Myśliborzu: pierwszy spłonął podczas pożaru miasta w 1539. Drugi – najprawdopodobniej w 1771 r. Obecny został wybudowany z inicjatywy van Brankenhofa – dzierżawcy domeny królewskiej w Karsku, przy wsparciu finansowym króla Fryderyka II Wielkiego.
Budynek Poczty Polskiej
  • budynek Poczty Polskiej (ul. Rynek 16),
  • cmentarz komunalny (ul. Celna i Daszyńskiego),
  • dawny urząd powiatowy (ul. 1 Maja 19),
  • dawny szpital św. Gertrudy (ul. Łużycka 4),
  • dom (ul. Buczka 11),
  • dom (ul. Pionierów 23),
  • podwórko z widocznymi ścianami ryglowymi oraz zachowanym żurawikiem do przeładunku i drewnianą galerią (Rynek im. Jana Pawła II 2a),
  • wiatrak holenderski,
  • wieża ciśnień,
  • Ok. 1,5 km na północ od miasta: grodzisko z wczesnej epoki żelaza.

Transport | edytuj kod

Dworzec autobusowy PKS w Myśliborzu

Znaczny węzeł drogowy. W mieście krzyżują się drogi krajowe i wojewódzkie:

Przez Myślibórz przechodziły linie kolejowe Myślibórz-Gorzów Wielkopolski (linia 415), Myślibórz-Kostrzyn (linia 410), Myślibórz-Głazów-Barlinek-Choszczno-Połczyn-Zdrój-Grzmiąca (linia 410), Myślibórz-Pyrzyce-Stargard(od Głazowa linia kolejowa nr 422). Pierwszą linię otwarto w 1882 r. (Kostrzyn-Myślibórz-Pyrzyce), rok później kolejną Myślibórz–Barlinek, która w 1889 r. została przedłużona do Choszczna. Linia do Gorzowa wybudowana została w 1912 r. Ruch kolejowy zamykano kolejno:

  • w 1991 r.: Myślibórz-Gorzów,
  • w 1991 r.: Głazów-Barlinek,
  • w 1999 r.: Myślibórz-Kostrzyn,
  • w 2000 r.: Myślibórz-Stargard.

Na odcinku Stargard-Pyrzyce–Głazów oraz Barnówko-Kostrzyn kursują pociągi zdawcze. Odcinki Myślibórz-Barnówko, Myślibórz-Głazów są rozebrane (w latach 2009-2011). Zachowany jest jeszcze odcinek Myślibórz-Gorzów Wlkp. (od stacji Świątki w kierunku Gorzowa jest przejezdny)[11][12]. Dobrze rozwinięty regularny transport autobusowy. Większość linii obsługuje PKS Myślibórz oraz PKS Gorzów Wielkopolski.

Oświata | edytuj kod

Gimnazjum im. Henryka Sienkiewicza

W mieście działają:

  • dwie szkoły podstawowe:
    • Szkoła Podstawowa Nr 2 im. Janusza Kusocińskiego
    • Szkoła Podstawowa Nr 3 im. Leonida Teligi
  • dwa zespoły szkół:
    • Zespół Szkół Nr 2 im. Noblistów Polskich
    • Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych Nr 3 im. S. Dariusa i S. Girenasa
  • Państwowa Szkoła Muzyczna I Stopnia

W mieście funkcjonują również dwa przedszkola publiczne oraz Myśliborski Uniwersytet Trzeciego Wieku.

Sport | edytuj kod

Postacie:

  • Adam Hrycaniuk – koszykarz, trzykrotny mistrz Polski, reprezentant kraju
  • Dariusz Jarecki – piłkarz
  • Dariusz Mejsner – pięcioboista nowoczesny, reprezentant kraju, wielokrotny medalista mistrzostw świata drużynowo oraz w sztafecie, indywidualny mistrz Polski
  • Anna Sulima – pięcioboistka nowoczesna, reprezentantka kraju, indywidualna mistrzyni świata, brązowa medalistka mistrzostw Europy, wielokrotna medalistka mistrzostw świata i Europy drużynowo oraz w sztafecie, zdobywczyni Pucharu Świata

Dyscypliny:

  • Born To Fly – formacja tańca nowoczesnego
  • MKS Osadnik – sekcja piłki nożnej (obecnie IV Liga Zachodniopomorska)[13]
  • MKS Szkuner – sekcja żeglarstwa oraz lekkiej atletyki
  • MKP – sekcja pływania oraz dwuboju i trójboju nowoczesnego
  • KTZ Open – sekcja tenisa ziemnego
  • KK Admirator – sekcja koszykówki
  • MSMPS – LZS Myślibor – sekcja siatkówki
  • Hetman – sekcja szachów
  • LOK Myśla – sekcja strzelectwa sportowego
  • Estera – sekcja tańca towarzyskiego
  • AKS – sekcja podnoszenia ciężarów i kulturystyki (obecnie I liga)
  • Karate KIDO – sekcja karate Shotokan
  • Uczniowskie Kluby Sportowe: Bryza, Kusy, Opty

Imprezy cykliczne:

  • Motorowodne Mistrzostwa Świata, Europy i Polski
  • Regaty o Puchar Leonida Teligi i in. zawody żeglarskie[potrzebny przypis]
  • Myśliborska Mila i bieg główny na 10 km, i in. biegi uliczne[potrzebny przypis]
  • Ogólnopolski Turniej Tańca Towarzyskiego Wiosna i in. turnieje tańca towarzyskiego[potrzebny przypis]
  • Halowy Amatorski Turniej Piłki Nożnej im. Roberta Pawłowskiego i inne turnieje w piłkę nożną[potrzebny przypis]
  • Amatorska Liga Piłki Siatkowej i in. turnieje w piłkę siatkową[potrzebny przypis]
  • Grand Prix w tenisa ziemnego i piłkę siatkową plażową oraz inne zawody w tenisa ziemnego[potrzebny przypis]
  • Zawody w podnoszeniu ciężarów, pływackie, windsurfingowe, wędkarskie, szachowe, warcabowe i koszykarskie

Kultura | edytuj kod

Ekspozycja Muzeum Myśliborskiego

Na terenie Myśliborza działa Myśliborski Ośrodek Kultury (MOK), który organizuje różnego rodzaju imprezy kulturalno-oświatowe na terenie miasta. Cyklicznie organizowane są:

  • Koncert Charytatywny (okolice marca);
  • Dni Myśliborza (przełom maja i czerwca) – festyn miejski wzbogacony zawodami sportowymi i koncertami gwiazd muzyki rozrywkowej[potrzebny przypis];
  • Festiwal Małych Form Teatralnych i Kabaretowych (przełom lipca i sierpnia)[potrzebny przypis];
  • Dożynki (okolice września);
  • SMAK czyli Ogólnopolskie Spotkanie Młodych Autorów i Kompozytorów (okolice października) – przegląd wykonawców piosenki autorskiej, poetyckiej i turystycznej.

We wrześniu cyklicznie organizowany jest Festyn Sprawni Niepełnosprawnym. Na terenie miasta znajduje się Muzeum Pojezierza Myśliborskiego. W przeszłości wydawany był tygodnik "Gazeta Myśliborska", dwutygodnik powiatowy "Myśliborskie Wieści", dwutygodnik powiatowy "Kurier Myśliborski", miesięcznik "Pismo Myśliborskie" oraz kwartalnik "Z biegiem Myśli". Nieregularnie wydawany był "Pik:myśli bez cenzury". Działa tutaj również telewizja "TVB24 Myślibórz".

Administracja | edytuj kod

Ratusz

Miasto jest siedzibą władz gminy miejsko-wiejskiej i siedzibą władz starostwa myśliborskiego.

Burmistrzowie Miasta i Gminy Myślibórz:

  • Piotr Jerzy Sobolewski (od 2014)
  • Arkadiusz Zygmunt Janowicz (2010-2014)
  • Leszek Wierucki (2006-2010)
  • Roman Matijuk (1998–2006)

Myślibórz jest podzielony na 3 jednostki pomocnicze: Osiedle Nr 1, Osiedle Nr 2, Osiedle Nr 3[14]. Organem uchwałodawczym w każdym z nich jest rada osiedla, składająca się z 15 radnych. Organem wykonawczym jest zarząd osiedla, składający się z 3 osób[15].

Mieszkańcy Myśliborza wybierają posłów na Sejm RP z okręgu wyborczego nr 41 (Szczecin), senatora z okręgu nr 98, a posłów do Parlamentu Europejskiego z okręgu nr 13.

W Myśliborzu znajdują się dwa biura poselskie: Joachima Brudzińskiego (PiS) oraz Arkadiusza Litwińskiego (PO).

Sądownictwo | edytuj kod

W Myśliborzu zlokalizowany jest Sąd Rejonowy.

Wspólnoty wyznaniowe | edytuj kod

Miasta partnerskie | edytuj kod

Tablica z nazwami miast partnerskich Myśliborza przed ratuszem

Lista miast partnerskich Myśliborza[17]:

Zobacz też | edytuj kod

Osobne artykuły dotyczące Myśliborza:

Przypisy | edytuj kod

  1. a b http://www.polskawliczbach.pl/Mysliborz, w oparciu o dane GUS.
  2. Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2018r.
  3. PiotrP. Skurzyński PiotrP., Pomorze, Warszawa: Wyd. Muza S.A., 2007, s. 91, ISBN 978-83-7495-133-3 .
  4. Myślibórz, www.mysliborz.pl [dostęp 2019-03-07] [zarchiwizowane z adresu 2010-10-04] .
  5. a b CzesławC. Piskorski CzesławC., Pomorze Zachodnie, mały przewodnik, Warszawa: Wyd. Sport i Turystyka Warszawa, 1980, s. 192, ISBN 83-217-2292-X, OCLC 8032482 .
  6. Mark Sołonin: Nic dobrego na wojnie. Poznań: Rebis, 2011, s. 243. ISBN 978-83-7510-714-2.
  7. Zarządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 7 maja 1946 r. (M.P. z 1946 r. nr 44, poz. 85).
  8. [web.archive.org/web/20131029204614/http://stat.gov.pl/download/gfx/portalinformacyjny/pl/defaultaktualnosci/5468/6/7/1/l_ludnosc_stan_struktura_2008.zip Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym (Stan w dniu 31 XII 2008 r.)]. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2009-05, s. 109. ISSN 1734-6118. [dostęp 2009-06-24].{{Cytuj książkę}} Nieprawidłowe pola: "url".
  9. Myślibórz polskawliczbach.pl, w oparciu o dane GUS.
  10. PiotrP. Skurzyński PiotrP., Pomorze, Warszawa: Wyd. Muza S.A., 2007, s. 94, ISBN 978-83-7495-133-3 .
  11. www.komunikacja.org: Gorzowska Komunikacja Miejska, linie kolejowe w Myśliborzu (pol.). [dostęp 27 grudzień 2011].
  12. www.komunikacja.org/forum: Gorzowska Komunikacja Miejska, linie kolejowe w Myśliborzu (pol.). [dostęp 27 grudzień 2011].
  13. osadnik.mysliborz.info.pl: Miejski Klub Sportowy Osadnik Myślibórz (pol.). [dostęp 30 sierpnia 2011].
  14. Uchwała Nr XII/106/2003 Rady Miejskiej w Myśliborzu z dnia 30 czerwca 2003 r. ws. utworzenia osiedli w mieście Myślibórz
  15. Uchwała Nr XI/84/2003 Rady Miejskiej w Myśliborzu z dnia 28 maja 2003 r. ws. nadania statutów osiedlom w mieście Myślibórz (Dz. Urz. Woj. Zachodniopomorskiego z 2003 r. Nr 53 poz. 902)
  16. Dane według wyszukiwarki zborów, na oficjalnej stronie Świadków Jehowy jw.org [dostęp 2014-06-07] .
  17. strona Miasta i Gminy Myślibórz (dostęp 12.07.2011)

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Kontrola autorytatywna (miasto):
  1. Sąd Rejonowy w Myśliborzu, www.mysliborz.sr.gov.pl [dostęp 2017-03-28]  (pol.).
Na podstawie artykułu: "Myślibórz" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy