Nadania praw miejskich w Polsce po 1900


Nadania praw miejskich w Polsce po 1900 w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii To jest najnowsza wersja przejrzana, która została oznaczona 2 maj 2019. Od tego czasu wykonano 1 zmianę, która oczekuje na przejrzenie. Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Miejscowości o statusie wsi (dawniej także osiedla, gromady itp.) otrzymują prawa miejskie na mocy rozporządzenia Rady Ministrów. Poniższa lista przedstawia najmłodsze polskie miasta, które otrzymały lub odzyskały taki status po roku 1900.

Uwagi:

  • Miasta uszeregowane są według roku nadania im praw miejskich.
  • Artykuł dotyczy praw miejskich, nie statusu gmin miejskich (w Galicji i na Kresach Wschodnich do 1934 roku gminami miejskimi mogły być miasteczka, a także wsie[1]). Przypadki podniesienia miejscowości do rzędu gmin miejskich bez równoczesnego nadania im praw miejskich (lub bez uprzedniego posiadania praw miejskich bez ich utraty[2]) zostały w liście uwzględnione, lecz opisano je kursywą.
  • Kursywą opisano także przypadki nadań praw miejskich poza administracją Polski
  • Podana przynależność wojewódzka miast dotyczy stanu obecnego (oprócz miast znajdujących się obecnie poza granicami Polski, gdzie podano ostatnią przynależność wojewódzką w granicach Polski)

Lata:

lata 2010. | edytuj kod

lata 2000. | edytuj kod

lata 1990. | edytuj kod

lata 1980. | edytuj kod

lata 1970. | edytuj kod

lata 1960. | edytuj kod

lata 1950. | edytuj kod

lata 1940. | edytuj kod

1944 | edytuj kod

22 sierpnia 1944

Dekret PKWN z 21 sierpnia 1944 r. o trybie powoływania władz administracji ogólnej zakładał, że wszelkie zmiany w podziale administracyjnym wprowadzone przez okupanta winne zostać uchylone. Opublikowanie dekretu wprowadziło jednak szereg niejasności w odniesieniu do miast utworzonych bądź zniesionych podczas wojny przez Niemców, co do których stan faktyczny nie zgadzał się ze stanem prawnym aż do lat 1950:

Generalne Gubernatorstwo

Władze hitlerowskie zniosły w sumie 51 miast na terenie Generalnego Gubernatorstwa (GG), które – jako wsie – powłączano do istniejących lub nowo utworzonych gmin wiejskich.

Cztery z nich (w dystrykcie lubelskim) zniesiono już na początku okupacji (1939/40).

Pozostałe 46 znajdowały się na terenie Galicji, włączonej do GG w czerwcu 1941 po przejęciu władzy przez Niemców nad terenami okupowanymi od 1939 przez ZSRR. Weszły one 7 sierpnia 1941 w skład dystryktu Galicja, po czym jedynie Ustrzyki Dolne dołączono 15 listopada 1941 do dystryktu krakowskiego[143].

Ponadto hitlerowcy utworzyli 4 miasta: Brwinów, Koluszki, Milanówek i Ulanów.

Bezirk Bialystok

Również na obszarze Bezirk Bialystok doszło także do serii zniesień miast: Według stanu z 31 lipca 1944 pozbawiono statusu miasta następujące miejscowości, włączając je do gmin wiejskich[144]:

Ponadto utworzono miasto Hajnówka

 Osobny artykuł: Miasta województwa białostockiego 1945-1950.

Kraj Warty

Na obszarze Kraju Warty władze hitlerowskie 1 kwietnia 1940 reaktywowały 4 miasta:

Zniesiono natomiast miasto Ruda Pabianicka, włączając je w 1940 do Łodzi[149]

Górny Śląsk

Na obszarze prowincji Górny Śląsk władze hitlerowskie utworzyły 27 stycznia 1940 miasto Tychy[150] (decyzję te usankcjonowano dopiero w 1951 roku[151]). Ponadto 1 lipca 1941 roku połączono miasta Bielsko i Białą Krakowską we wspólny organizm Bielitz[152] a miasto Frysztat włączono 1 kwietnia 1944 do Karwiny (obie zmiany usankcjonowano dopiero w 1951[153] – Bielsko-Biała, bądź 1948 roku – Karwina). Ponadto w 1939 roku zniesiono miasto Bogumin (Stary) (zniesienie usankcjonowano dopiero w 1949 roku)[154].

Podsumowanie

Reasumując, na mocy dekretu PKWN, 21 sierpnia 1944 przywrócono zaledwie dwa zniesione miasta na obszarze powojennej Polski[155]:

1941 | edytuj kod

Brak daty

  • Ulanów[143][128] (PK) (prawa miejskie nadane przez okupanta; anulowane w 1945; prawa miejskie ponownie w 1958)

1940 | edytuj kod

Brak daty

24 października 1940[128][158]

  • Jabłonowo Pomorskie (KP) (prawa miejskie nadane przez okupanta; anulowane w 1945; prawa miejskie ponownie w 1962)

1 stycznia 1940[159]

lata 1930. | edytuj kod

lata 1920. | edytuj kod

lata 1910. | edytuj kod

lata 1900. | edytuj kod

Okoliczności szczególne, błędne interpretacje i wątpliwości | edytuj kod

  • 2017–2020: Chełmiec – Rada Gminy w Chełmcu uchwałą XXI/405/2016, w oparciu o wcześniej przeprowadzone konsultacje, wyraziła pozytywną opinię w sprawie nadania statusu miasta miejscowości Chełmiec. 21 lutego 2017 wniosek o zmianę statusu miejscowości Chełmiec został podpisany przez Przewodniczącego Rady Gminy Chełmiec Józefa Zygmunta[296][297]. Rozporządzeniem Rady Ministrów z 24 lipca 2017 Chełmiec miał uzyskać status miasta z dniem 1 stycznia 2018[298]. Jednak w grudniu 2017 chełmieccy radni zakwestionowali rzetelność przeprowadzenia konsultacji społecznych, po czym powstała awantura w Chełmcu[299]. Na skutek interwencji radnych Rada Ministrów zmieniła zdanie, publikując 6 grudnia projekt zmieniający rozporządzenie z dnia 24 lipca 2017 r, odraczając nadanie statusu miasta Chełmcowi o jeden rok (tzn. do 1 stycznia 2019), co z kolei ma pozwolić wszystkim zainteresowanym na ponowną analizę zasadności tej regulacji, w tym rzetelne skonsultowanie jej z mieszkańcami[300][301][302]. Mimo buntu przyszłego burmistrza Chełmca, Bernarda Stawiarskiego (zarzucającego MSWiA „działanie po cichu i w pełnej konspiracji” i łamanie Konstytucji[303][304], odroczenie daty zatwierdzono Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 27 grudnia 2017, wchodzącym w życie 31 grudnia 2017[304][305]. 27 stycznia radni zdecydowali, że sprawa Chełmca trafi do Trybunału Konstytucyjnego[306]. Sprawa rzekomo źle przeprowadzonych konsultacji została rozpatrywana w prokuraturze, a żaden właściwy organ nie wydał negatywnej opinii na temat tych konsultacji. W związku z tym, podczas sesji gminnego samorządu 26 czerwca 2018 radni podjęli decyzję o podtrzymaniu w całości wniosku i opinii lokalnego samorządu w sprawie przekształcenia wsi w miasto. Oznacza to też, że nowe konsultacje nie będą przeprowadzane. Ostatecznie trzynastu radnych poparło wniosek, a ośmiu zagłosowało przeciw, przez co uchwała została przyjęta[307]. 12 grudnia 2018 MSWiA wydało projekt zmieniający rozporządzenie z 24 lipca 2017 przez usunięcie z listy przyszłych miast Chełmca, dodanego do niej rozporządzeniem z 30 grudnia 2017[308] a mającym wejść w życie 1 stycznia 2019 (a więc praktycznie unieważniając zmiany wprowadzone rozporządzeniem z 30 grudnia 2017)[309]. Przyczyną zmiany zdania były: a) brak przeprowadzenia ponownych konsultacji z mieszkańcami w sprawie nadania statusu miasta Chełmcowi, których pierwsza rendycja (w 2017) została zakwestionowana przez część radnych gminy jako nierzetelna, a co z kolei stało się powodem odroczenia nadania statusu miasta Chełmcowi o rok (z 1 stycznia 2018 na 1 stycznia 2019); b) kolejne pismo radnych gminy Chełmiec do MSWiA wnioskujące o uchylenie przepisów dotyczących nadania statusu miasta Chełmcowi z powodu nierzetelnych konsultacji w 2017; c) Sąd Rejonowy w Nowym Sączu (II Wydział Karny) uchylił uchylił postanowienie o odmowie wszczęcia śledztwa w sprawie niedopełnienia obowiązków wójta i przewodniczącego rady gminy Chełmiec w trakcie konsultacji społecznych oraz w sprawie poświadczenia nieprawdy przez tych samych co do okoliczności mających znaczenie prawne w dokumentach dotyczących zarówno konsultacji jak i wniosku o nadanie statusu miasta. Żaden z konsultowanych resortów rządowych nie wniósł zastrzeżeń co do projektu rozporządzenia z 12 grudnia 2018[309]. Ostatecznie MSWiA powiadomiło 28 grudnia 2018, że z dniem 1 stycznia 2019 w Polsce przybędzie 10 nowych miast, wśród krórych nie znalazł się Chełmiec[310]. W ostateczniej wersji rozporządzenie korygującego, nadanie statusu miasta Chełmcowi zostało odroczone o kolejny rok, do 1 stycznia 2020[5].
  • 2019: Opatowiec – 1 stycznia 2019 Opatowiec stał się najmniejszym miastem Polski z 338 mieszkańcami, wypierając dotychczasoweą Wiślicę (500 mieszkańców w 2018 roku) po zaledwie jednym roku posiadania tego epitetu[310]. Z rozwoju ostatnich lat wynika, że liczba ludności projektowanego miasta nie ma już znaczenia.
  • 2018: Wiślica – 1 stycznia 2018 Wiślica stała się najmniejszym miastem Polski z 503 mieszkańcami, wypierając dotychczasowe Wyśmierzyce (920 mieszkańców w 2016 roku) o 45%. Również pozytywne zaopiniowanie wniosku Józefowa nad Wisłą utworzyło kolejne (piąte) miasto w Polsce poniżej tysiąca ludności (oprócz Wyśmierzyc do tej grupy należą obecnie także Działoszyce i Suraż). Dotychczasowe kryterium ludnościowe (minimum 2000 mieszkańców) nie jest już od kilku lat przestrzegane, a w obecnej praktyce MSWiA honoruje wnioski każdego małego miasta zdegradowanego o ile spotka się z pozytywnymi – często nieznacznie – konsultacjami lokalnymi[311]
  • 2017: Jastarnia – 1 stycznia 2017 odebrano status miasta gminie miejskiej Jastarnia z równoczesnym nadaniem statusu miasta miejscowości Jastarnia. Jest to zabieg administracyjny związany ze zmianą rodzaju gminy z miejskiej na miejsko-wiejską (patrz → Szczawnica poniżej).
  • 2016: Pieszyce – 1 stycznia 2016 odebrano status miasta gminie miejskiej Pieszyce z równoczesnym nadaniem statusu miasta miejscowości Pieszyce. Jest to zabieg administracyjny związany ze zmianą rodzaju gminy z miejskiej na miejsko-wiejską (patrz → Szczawnica poniżej).
  • 2015: Władysławowo – 1 stycznia 2015 odebrany został status miasta gminie miejskiej Władysławowo z równoczesnym nadaniem statusu miasta miejscowości Władysławowo. Jest to zabieg administracyjny związany ze zmianą rodzaju gminy z miejskiej na miejsko-wiejską[10] (patrz → Szczawnica poniżej).
  • 2014: Czarna Woda – 1 stycznia 2014 odebrano status miasta gminie miejskiej Czarna Woda z równoczesnym nadaniem statusu miasta miejscowości Czarna Woda. Jest to zabieg administracyjny związany ze zmianą rodzaju gminy z miejskiej na miejsko-wiejską[11] (patrz → Szczawnica poniżej).
  • 2008: Szczawnica – 1 stycznia 2008 odebrano status miasta gminie miejskiej Szczawnica z równoczesnym nadaniem statusu miasta miejscowości Szczawnica. Jest to zabieg administracyjny związany ze zmianą rodzaju gminy z miejskiej na miejsko-wiejską[312]. Rada Miasta Szczawnicy złożyła do MSWiA wniosek dotyczący zmiany granic administracyjnych miasta Szczawnica oraz zmiany statusu gminy z gminy miejskiej na miejsko-wiejską. Dokonanie takiej zmiany wymagało, ze względów ustawowych, w pierwszej kolejności odebrania statusu miasta gminie Szczawnica, następnie nadania statusu miasta miejscowości Szczawnica oraz określenia jej granic. Ten zabieg administracyjny oczywiście nie wpłynął w jakikolwiek sposób na zmianę statusu miasta samej Szczawnicy. Sam wniosek Szczawnicy wiązał się głównie z tym, że zmiana statusu gminy na miejsko-wiejską umożliwi skorzystanie ze środków Unii Europejskiej przeznaczonych dla obszarów wiejskich, a mieszkańcy nowo utworzonych wsi (na wyłączonych z granic administracyjnych miasta terenach dominują funkcje rolnicze) będą mieli możliwość utworzenia gospodarstw agroturystycznych i dostęp do kredytów z tym związanych, a także będą zwolnieni z podatku dochodowego w przypadku wynajmu do pięciu pokoi[313].
  • 1997: Radlin – 1 stycznia 1997 miejscowość Radlin otrzymała status miasta przez wyłączenie jej z Wodzisławia Śląskiego[314], do którego została włączona jako miasto 22 lata wcześniej, 27 maja 1975[315]. Fakt ten często interpretowany jest jako „odzyskanie” praw miejskich przez Radlin, które to Radlin otrzymał 13 listopada 1954[91] i posiadał do momentu wchłonięcia go przez Wodzisławia Śląskiego. Mniej znana jest, że Radlin „właściwy” (czyli dawne miejscowości Radlin Górny, Radlin Dolny i Szarowiec połączone w XIX wieku w wieś Radlin, w latach 1922–1939 i 1945-1954 siedzib gminy Radlin) pozostał – na życzenie mieszkańców – w obrębie Wodzisławia Śląskiego jako dzielnica Radlin II. W 1997 roku odłączyły się natomiast dawne, peryferyjnie położone, wsie Biertułtowy, Głożyny i Obszary, przejmując nazwę „Radlin”. Nie jest zatem oczywiste czy należy traktować umiastowienia „Radlina” w 1997 jako restytucję dawnego miasta skoro jej główna, historyczna (toponimiczna) część nie weszła w skład nowego miasta. Centrum obecnego miasta Radlin stanowi dawna wieś Biertułtowy.
  • 1994: Warszawa – na mocy Zarządzenia Nr 31 Prezesa Rady Ministrów z dnia 5 kwietnia 1990 w sprawie uzyskania przez dzielnice m.st. Warszawy statusu gmin z dniem 2 kwietnia 1990 (zarządzenie wydane z mocą wsteczną) dotychczasowe dzielnice Warszawy stały się gminami: Warszawa-Mokotów, Warszawa-Ochota, Warszawa-Praga-Południe, Warszawa-Praga-Północ, Warszawa-Śródmieście, Warszawa-Ursus (od 1993), Warszawa-Wola i Warszawa-Żoliborz[316]. Był to jedyny przypadek w Polsce by gminy miejskie nie były osobnymi miastami, tylko łącznie tworzyły jedno miasto. Gminy te istniały do 1994, kiedy to na mocy Ustawy z dnia 25 marca 1994 r. o ustroju miasta stołecznego Warszawy powołano z dniem 19 czerwca 1994 nowe gminy miejskie: Warszawa-Bemowo, Warszawa-Białołęka, Warszawa-Bielany, Warszawa-Centrum, Warszawa-Rembertów, Warszawa-Targówek, Warszawa-Ursus, Warszawa-Ursynów, Warszawa-Wawer, Warszawa-Wilanów i Warszawa-Włochy[317], które podobnie jak poprzednie gminy, pomimo że były gminami miejskimi nie były osobnymi miastami. Stan ten został zlikwidowany 27 października 2002[318] i od tego dnia Warszawa jest ponownie jedną gminą miejską.
  • 1993: Borne Sulinowo – 1 października 1993 status miasto uzyskało Borne Sulinowo[32], od 1945 garnizon wojskowy przejęty przez Armię Czerwoną, do 1993 wyłączony spod administracji polskiej. Na uwagę zasługuje fakt, że w chwili otrzymania praw miejskich Borne Sulinowo nie było jeszcze w pełni zasiedlone, licząc zaledwie 134 mieszkańców[319] Nie było też siedzibą gminy, która do końca 1994 roku znajdowała się we wsi Silnowo[29].
  • 1992: Czerwionka-Leszczyny – 27 maja 1975 włączono miasto Czerwionka (prawa miejskie 1962) do miasta Leszczyny (prawa miejskie 1962), zachowując nazwę i ciągłość prawną miasta Leszczyny, a likwidując miasto Czerwionka[320]. 1 stycznia 1992 roku zmieniono nazwę miasta na Czerwionka-Leszczyny[321], co powoduje, że niektórzy uznają je za nowe miasto.
  • 1991: Bieruń – 2 kwietnia 1991 miejscowość Bieruń otrzymała status miasta przez wyłączenie jej z Tychów[36], do których została włączona jako miasto 16 lat wcześniej, 27 maja 1975[322]. Fakt ten często interpretowany jest jako „odzyskanie” praw miejskich przez Bieruń, które to Bieruń posiadał w latach 1387–1743 i 1865-1975. Mniej znane jest, że prawa miejskie posiadała tylko jedna z ośmiu dzielnic (zwana współcześnie Bieruniem Starym) obecnego Bierunia, który od chwili wyłączenia z Tychów jest organizmem znacznie większym (obejmuje także cały obszar istniejącej w latach 1973–1975 wiejskiej gminy Bieruń Stary z 4 sołectwami: Bijasowice, Czarnuchowice, Nowy Bieruń i Ściernie). Obecny „Bieruń” jest przestrzennie niespójnym organizmem miejskim o znacznych odległościach (np. między Bieruniem Starym a Nowym jest prawie 8 km, znacznie dalej niż między Bieruniem Nowym a Oświęcimiem w woj. małopolskim, ok. 3 km).
  • 1988: Nowogród Bobrzański – 1 stycznia 1988 status miasta otrzymała miejscowość Nowogród Bobrzański[323]. Fakt ten często interpretowany jest jako „odzyskanie” praw miejskich przez Nowogród Bobrzański. Jednak obecne miasto Nowogród Bobrzański zostało utworzone z obszaru dwóch, zdegradowanych w 1945 roku miast: większych terytorialnie, lewobrzeżnych Krzystkowic (823 ha) i mniejszego, prawobrzeżnego Nowogrodu Bobrzańskiego (653 ha)[324]. Tak więc formalnie ani Krzystkowice nie zostały włączone do Nowogrodu, ani Nowogród nie odzyskał praw miejskich, mimo że nowe miasto przejęło nazwę tylko prawobrzeżnego osiedla, lecz miasto obecne jest nowym tworem, tzw. zlepieńcem dwóch niespójnych przestrzennie organizmów miejskich[325] (znaczna odległość między osiedlami bez fizycznej styczności). Ponadto obecny organizm miejski przecina historycznie utrwaloną granicę Śląska i Łużyc[326].
  • 1982: Szczawnica – 1 stycznia 1982 zmieniono nazwę miasta Szczawnica-Krościenko na Szczawnica, natomiast 1 października 1982 z miasta Szczawnica wyłączono obszar Krościenka i Tylki, które weszły w skład nowej gminy[327][328]; początkowo tę zmianę planowano na 1 stycznia 1982, lecz ze względu na wprowadzenie stanu wojennego odłożono ją na mocy rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska o 10 miesięcy. Czasami błędnie podaje się, że miasto Szczawnica-Krościenko zostało zlikwidowane, a utworzono nowe miasto Szczawnica, tymczasem miasto Szczawnica, pomimo zmiany nazwy, zachowało ciągłość prawną.
  • 1975: Kędzierzyn-Koźle – 30 października 1975 do miasta Kędzierzyn włączono miasta Kłodnica (prawa miejskie 1973), Koźle (prawa miejskie 1289) i Sławięcice (prawa miejskie 1233–1260 i 1973) oraz gminę Sławięcice[329], następnie w dniu 3 listopada 1975 zmieniono nazwę miasta z Kędzierzyn na Kędzierzyn-Koźle[330]. Obydwa procesy prawne czasami niesłusznie są interpretowane jako fakt powstania nowego miasta, tymczasem miasto Kędzierzyn, pomimo zmiany nazwy zachowało ciągłość prawną.
  • 1973: Sulmierzyce – 1 stycznia 1973 odebrano prawa miejskie Sulmierzycom[61], będącym miastem od 1457 roku. Decyzja została podjęta w ramach przeprowadzanej wówczas reformy administracyjnej kraju. Zbulwersowani mieszkańcy podjęli zorganizowany protest skierowany do ówczesnych władz powiatowych, wojewódzkich oraz bezpośrednio do Rady Państwa w Warszawie, dokąd udała się delegacja protestujących[331]. Reakcja ta spowodowała śpieszne przywrócenie praw miejskich Sulmierzycom dnia 9 grudnia 1973[60], a więc już po jedenastu miesiącach.
  • 1973: Boguszów-Gorce – 1 stycznia 1973[61] do obszaru miasta Boguszów włączono miasto Gorce (prawa miejskie 1962) i osiedle Kuźnice Świdnickie, jednocześnie zmieniono nazwę miasta Boguszów na Boguszów-Gorce[61]. Proces ten czasami jest interpretowany jako fakt powstania nowego miasta, tymczasem miasto Boguszów, pomimo zmiany nazwy zachowało ciągłość prawną.
  • 1973: Szczawnica-Krościenko – 1 stycznia 1973[61] do obszaru miasta Szczawnica włączono Krościenko, jednocześnie zmieniono nazwę miasta Szczawnica na Szczawnica-Krościenko[61]. Proces ten czasami jest interpretowany jako fakt powstania nowego miasta, tymczasem miasto Szczawnica, pomimo zmiany nazwy zachowało ciągłość prawną.
  • 1969: Trzebinia-Siersza – 1 stycznia 1969[63] do obszaru miasta Trzebinia włączono osiedle Siersza, jednocześnie zmieniono nazwę miasta Trzebinia na Trzebinia-Siersza[63]. Proces ten czasami jest interpretowany jako fakt powstania nowego miasta, tymczasem miasto Trzebinia, pomimo zmiany nazwy zachowało ciągłość prawną.
  • 1958: Czechowice-Dziedzice – 1 stycznia 1951 włączono gminę Dziedzice do gminy Czechowice (jednocześnie nadano tej drugiej prawa miejskie), zachowując nazwę i ciągłość prawną gminy Czechowice, a likwidując gminę Dziedzice[104]. 22 listopada 1958 roku zmieniono nazwę miasta na Czechowice-Dziedzice[332], co powoduje, że niektórzy uznają je za nowe miasto.
  • 1949: Nowa Huta – czasem podawana jako miasto w latach 1949–1951, po czym stała się dzielnicą Krakowa. Nowa Huta wymieniana jest w Dzienniku Ustaw jako miasto Nowa Huta[333]. Użyte tam określenie „budowane miasto Nowa Huta” sugeruje, że jeszcze praw miejskich nie miała. Natomiast uchwała z 17 marca 1951 r.[334] nie wspomina już by Nowa Huta była miastem. Ponieważ data nadania ewentualnych praw miejskich nie jest niezweryfikowana, sugeruje to, że Nowa Huta zapewne była budowana w intencjach przekształcenia w miasto, którym ostatecznie nie została przez włączenie do Krakowa.
  • 1945–1951: Krystynopol – W wykazie miast z 1939 roku Krystynopol (obecnie jest to miasto Czerwonogród na Ukrainie) nie figuruje[335]. Natomiast w niektórych powojennych publikacjach, m.in. na jednej ze szczegółowych map w publikacji A. Gawryszewskiego (2005) dotyczącej umowy o zamianie odcinków terytoriów państwowych zawartej 15 lutego 1951 pomiędzy PRL i Związkiem Radzieckim, Krystynopol jest wyraźnie zaznaczony jako miasto. Jeżeli informacja ta jest poprawna, wtedy Krystynopol musiałby otrzymać prawa miejskie między 1945 a 1951 rokiem. Brak wyczerpujących dokumentów w tej kwestii.
  • 1939: Wierzbnik-Starachowice – 1 kwietnia 1939 do obszaru miasta Wierzbnik włączono osiedle Starachowice Fabryczne[336], a rozporządzeniem MSW z 28 marca 1939 roku nazwę miasta Wierzbnik zmieniono na Starachowice-Wierzbnik[337], a w 1949 roku ostatecznie na Starachowice[338]. Proces ten czasami jest interpretowany jako fakt powstania nowego miasta, tymczasem miasto Wierzbnik, pomimo zmiany nazwy zachowało ciągłość prawną.
  • 1935: Ustka – Między 5 a 13 czerwca 2007 odbyły się w Ustce konsultacji w sprawie nadania miejscowości Ustka statusu miasta[339]. Powodem tego było podważenie historycznego faktu nadania Ustce praw miejskich przez Niemców 22 marca 1935. W związku z obchodami 70. rocznicy nadania praw miejskich, ustecki dziennikarz-historyk Marcin Barnowski odkrył, że Ustka praw miejskich nigdy nie otrzymała, a jej obecny status miejski jest wynikiem uzurpacji. Nie udało się znaleźć żadnego dokumentu potwierdzającego nadanie Ustce praw miejskich, a data 22 marca 1935 jest zaledwie datą wydania rozporządzenia do ustawy o ustroju gmin, na mocy którego każdy szef gminy obligatoryjnie stał się burmistrzem. Znaczy to, że zmieniła się tylko samorządowa tytulatura, a samo rozporządzenie nie przesądzało o decyzji o nadaniu praw miejskich. Ponadto wydany w 1938 roku wykaz miast Pomorza Środkowego, liczących poniżej 10 tysięcy mieszkańców, nie obejmował Ustki. Ustka nie występuje jako miasto w żadnym międzywojennym wykazie gmin (np. w Amtlisches Gemeindeverzeichnis für das Deutsche Reich z 1939), a jako miasto pojawia się po raz pierwszy w polskich powojennych źródłach GUS-owskich. Wydarzenie to stało się sensacją historyczną[340]. Pojawiły się propozycje wystąpienia z wnioskiem do premiera o nadanie Ustce praw miejskich. Jednakże według Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji, takiej potrzeby nie ma, ponieważ w wielu wydanych po 1975 roku aktach prawnych[341] Ustka figuruje jako miasto[342]. Ostatecznie po przeprowadzonej analizie przepisów potwierdzono, że Ustka posiada prawa miejskie przynajmniej od 1 lipca 1976 roku. Przyjęcie innej interpretacji prowadziłoby do uznania, że równocześnie funkcjonowałyby dwie gminy o identycznym statucie prawnym gminy wiejskiej (a więc gmina wiejska i gmina pseudo-miejska), co jest niedopuszczalne. W oparciu o te ustalenia MSWiA stwierdziło, że władze Ustki o nadanie praw miejskich starać się nie muszą[343].
  • 1934: Chorzów – 1 lipca 1934 do obszaru miasta Królewska Huta włączono gminę Chorzów (z powiatu katowickiego) oraz gminę Nowe Hajduki (z powiatu świętochłowickiego), jednocześnie zmieniono nazwę miasta Królewska Huta na Chorzów[344]. Proces ten czasami jest interpretowany jako fakt powstania nowego miasta, tymczasem miasto Królewska Huta, pomimo zmiany nazwy, zachowało ciągłość prawną.
  • Nowe Skalmierzyce – W artykule Nowe miasta w Polsce i ich struktura społeczno-ekonomiczna (1988)[345] D. Szymańska podaje wzmiankę (s. 404) „Niektóre z nich [z tych miast], jak Poręba czy Nowe Skalmierzyce, po włączeniu na krótko w granice innych miast [zapewne Kalisza, ponownie stały się samodzielnymi jednostkami miejskimi”. Brak jest źródeł pozwalających na weryfikacje tej informacji.

Zobacz też | edytuj kod

Uwagi | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. Borysław (do 1933), Czarny Dunajec (1925–34), Knihinin (do 1924), Krynica-Zdrój (do 1933), Krzeszowice (1925–33), Nisko (do 1933), Szczakowa (do 1933), Tustanowice (do 1930), Winniki (1924–33) i Zakopane (do 1933).
  2. Na terenie Galicji istniało 16 miejscowości stanowiących wiejskie gminy jednostkowe, które do końca lipca 1934 roku faktycznie posiadały prawa miejskie: Bircza, Bukowsko, Dubiecko, Dynów, Jaćmierz, Jaśliska, Jezierzany, Lanckorona (do 1926), Mielnica (do marca 1934), Mrzygłód, Nowe Miasto, Nowotaniec, Osiek Jasielski, Rybotycze, Sołotwina i Zarszyn.
  3. a b c d e Dz.U. z 2017 r. nr 0, poz. 1427 - Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2017 r. w sprawie ustalenia granic niektórych gmin i miast, nadania niektórym miejscowościom statusu miasta, zmiany nazwy gminy oraz siedzib władz niektórych gmin
  4. a b c d e f Dz.U. z 2017 r. nr 0, poz. 2493 - Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 grudnia 2017 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie ustalenia granic niektórych gmin i miast, nadania niektórym miejscowościom statusu miasta, zmiany nazwy gminy oraz siedzib władz niektórych gmin
  5. a b c d e Dz.U. z 2018 r. nr 0, poz. 2463 - Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 grudnia 2018 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie ustalenia granic niektórych gmin i miast, nadania niektórym miejscowościom statusu miasta, zmiany nazwy gminy oraz siedzib władz niektórych gmin
  6. a b c d e f g Dz.U. z 2018 r. nr 0, poz. 1456 - Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 25 lipca 2018 r. w sprawie ustalenia granic niektórych gmin i miast oraz nadania niektórym miejscowościom statusu miasta
  7. a b c d e Dz.U. z 2018 r. nr 0, poz. 2478 - Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 20 grudnia 2018 r. w sprawie nadania statusu miasta niektórym miejscowościom w województwie świętokrzyskim oraz ustalenia ich granic
  8. Dz.U. z 2016 r. poz. 1134.
  9. Dz.U. z 2015 r. poz. 1083.
  10. a b c Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2014 r. w sprawie połączenia gmin, ustalenia granic niektórych gmin i miast, nadania niektórym miejscowościom statusu miasta oraz zmiany siedziby władz gminy Dz.U. z 2014 r. poz. 1023.
  11. a b c d e f Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2013 r. w sprawie ustalenia granic niektórych gmin i miast, nadania niektórym miejscowościom statusu miasta oraz zmiany siedziby władz gminy Dz.U. z 2013 r. poz. 869.
  12. a b c d e Dz.U. z 2010 r. nr 138, poz. 929.
  13. a b c d e f Dz.U. z 2009 r. nr 120, poz. 1000.
  14. a b c d e Dz.U. z 2008 r. nr 137, poz. 860.
  15. Dz.U. z 2007 r. nr 136, poz. 961.
  16. a b Dz.U. z 2006 r. nr 137, poz. 972.
  17. a b Dz.U. z 2005 r. nr 141, poz. 1185.
  18. Dz.U. z 2004 r. nr 169, poz. 1767.
  19. a b Dz.U. z 2003 r. nr 134, poz. 1248.
  20. Dz.U. z 2002 r. nr 93, poz. 822.
  21. a b c d Dz.U. z 2000 r. nr 117, poz. 1231.
  22. a b c d e Dz.U. z 1999 r. nr 110, poz. 1268.
  23. a b c d Dz.U. z 1997 r. nr 130, poz. 847.
  24. Dz.U. z 1997 r. nr 109, poz. 705.
  25. a b c d e f Dz.U. z 1996 r. nr 155, poz. 760.
  26. Dz.U. z 1996 r. nr 155, poz. 761.
  27. a b c d Dz.U. z 1995 r. nr 153, poz. 780.
  28. a b c d Dz.U. z 1994 r. nr 132, poz. 672.
  29. a b c d Dz.U. z 1994 r. nr 132, poz. 671.
  30. a b Dz.U. z 1994 r. nr 72, poz. 315.
  31. a b c d e f Dz.U. z 1993 r. nr 123, poz. 555.
  32. a b c d e f g Dz.U. z 1993 r. nr 86, poz. 400.
  33. a b c d Dz.U. z 1993 r. nr 68, poz. 329.
  34. Dz.U. z 1992 r. nr 100, poz. 500.
  35. a b Dz.U. z 1991 r. nr 115, poz. 497.
  36. a b c d Dz.U. z 1991 r. nr 2, poz. 8.
  37. M.P. z 1989 r. nr 41, poz. 326.
  38. M.P. z 1989 r. nr 41, poz. 323.
  39. M.P. z 1989 r. nr 41, poz. 325.
  40. M.P. z 1989 r. nr 41, poz. 324.
  41. M.P. z 1989 r. nr 41, poz. 327.
  42. M.P. z 1988 r. nr 32, poz. 284.
  43. M.P. z 1988 r. nr 32, poz. 286.
  44. M.P. z 1988 r. nr 32, poz. 285.
  45. M.P. z 1987 r. nr 38, poz. 326.
  46. M.P. z 1987 r. nr 38, poz. 327.
  47. M.P. z 1987 r. nr 38, poz. 328.
  48. M.P. z 1987 r. nr 38, poz. 329.
  49. M.P. z 1986 r. nr 32, poz. 229.
  50. M.P. z 1986 r. nr 34, poz. 260.
  51. M.P. z 1986 r. nr 34, poz. 261.
  52. M.P. z 1986 r. nr 34, poz. 262.
  53. M.P. z 1986 r. nr 34, poz. 263.
  54. M.P. z 1985 r. nr 43, poz. 279.
  55. a b Dz.U. z 1984 r. nr 14, poz. 62.
  56. a b c d e Dz.U. z 1983 r. nr 51, poz. 229.
  57. Dz.U. z 1982 r. nr 23, poz. 164.
  58. Dz.U. z 1979 r. nr 27, poz. 161.
  59. Dz.U. z 1977 r. nr 2, poz. 10.
  60. a b Dz.U. z 1973 r. nr 40, poz. 237.
  61. a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v Dz.U. z 1972 r. nr 50, poz. 327.
  62. a b Dz.U. z 1968 r. nr 21, poz. 134.
  63. a b c d e Dz.U. z 1968 r. nr 18, poz. 118.
  64. a b c d Dz.U. z 1968 r. nr 48, poz. 344.
  65. a b c d e f g Dz.U. z 1968 r. nr 48, poz. 343.
  66. a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z aa ab Dz.U. z 1966 r. nr 52, poz. 318.
  67. Dz.U. z 1966 r. nr 47, poz. 294.
  68. a b Dz.U. z 1965 r. nr 54, poz. 334.
  69. a b Dz.U. z 1964 r. nr 42, poz. 286.
  70. a b c d Dz.U. z 1963 r. nr 23, poz. 132.
  71. Dz.U. z 1963 r. nr 23, poz. 131.
  72. a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z aa ab ac ad ae af ag ah ai aj Dz.U. z 1962 r. nr 41, poz. 188.
  73. Stadt Goßlershausen.
  74. Dz.U. z 1962 r. nr 30, poz. 138.
  75. Dz.U. z 1961 r. nr 46, poz. 249.
  76. Dz.U. z 1960 r. nr 60, poz. 345.
  77. Dz.U. z 1959 r. nr 66, poz. 407.
  78. a b Dz.U. z 1959 r. nr 66, poz. 408.
  79. Dz.U. z 1958 r. nr 65, poz. 320.
  80. a b Dz.U. z 1958 r. nr 73, poz. 364.
  81. Dz.U. z 1958 r. nr 69, poz. 342.
  82. a b c d Dz.U. z 1957 r. nr 57, poz. 282.
  83. a b Dz.U. z 1957 r. nr 57, poz. 283.
  84. Dz.U. z 1957 r. nr 58, poz. 297.
  85. Dz.U. z 1957 r. nr 57, poz. 284.
  86. Dz.U. z 1957 r. nr 54, poz. 266.
  87. Dz.U. z 1957 r. nr 5, poz. 22.
  88. Dz.U. z 1957 r. nr 8, poz. 33 – Rozporządzenie ustanawiające miasto weszło w życie 9 lutego 1957 z mocą obowiązującą od 1 stycznia 1957.
  89. Dz.U. z 1956 r. nr 52, poz. 234.
  90. Dz.U. z 1956 r. nr 61, poz. 294.
  91. a b c d e f g h i j k l m Dz.U. z 1954 r. nr 49, poz. 254.
  92. Dz.U. z 1953 r. nr 49, poz. 241.
  93. Dz.U. z 1953 r. nr 47, poz. 232.
  94. Dz.U. z 1953 r. nr 42, poz. 208.
  95. Dz.U. z 1999 r. nr 110, poz. 1267.
  96. a b c d e f g h i j k Dz.U. z 1952 r. nr 26, poz. 181.
  97. Dz.U. z 1952 r. nr 27, poz. 186.
  98. a b Dz.U. z 1951 r. nr 65, poz. 448.
  99. Encyklopedia PWN.
  100. a b c Dz.U. z 1951 r. nr 41, poz. 316.
  101. a b Dz.U. z 1951 r. nr 27, poz. 200.
  102. Dz.U. z 1951 r. nr 13, poz. 104.
  103. Dz.U. z 1950 r. nr 58, poz. 531.
  104. a b Dz.U. z 1950 r. nr 57, poz. 514.
  105. M.P. z 1958 r. nr 89, poz. 496.
  106. Dz.U. z 1949 r. nr 61, poz. 482.
  107. Dz.U. z 1949 r. nr 60, poz. 469.
  108. Dz.U. z 1949 r. nr 52, poz. 396.
  109. Dz.U. z 1949 r. nr 49, poz. 371 – Rozporządzenie ustanawiające miasto weszło w życie 1 września 1949 z mocą obowiązującą od 1 lipca 1949.
  110. Dz.U. z 1949 r. nr 24, poz. 165.
  111. Dz.U. z 1949 r. nr 18, poz. 115 – Rozporządzenie ustanawiające miasto weszło w życie 4 kwietnia 1949 z mocą obowiązującą od 4 kwietnia 1949 (dokument podaje datę 1 stycznia 1949).
  112. a b c d e Zarządzenie Wojewody Śląsko-Dąbrowskiego z dnia 13 lutego 1947 r. w sprawie wykonania ustawy śląskiej z dnia 10 lipca 1939 r. o nadaniu ustroju miejskiego gminom wiejskim: Nowy Bytom, Ruda, Szopienice i Świętochłowice powiatu katowickiego oraz gminie Piekary Śląskie powiatu tarnogórskiego.
  113. a b Miasta polskie w Tysiącleciu, przewodn. kom. red. Stanisław Pazyra, Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, Wrocław–Warszawa–Kraków, 1965–1967.
  114. Dz.U. z 1947 r. nr 39, poz. 194 – Rozporządzenie ustanawiające miasto weszło w życie 30 maja 1947 z mocą obowiązującą od 1 kwietnia 1946.
  115. a b c Robert Krzysztofik: Lokacje miejskie na obszarze Polski. Dokumentacja geograficzno-historyczna (2007); także Rocznik Statystyczny 1947, 1948, 1949, 1950.
  116. a b c d e f g h i j k l m n Słownik geograficzno-krajoznawczy Polski, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2000, wydanie czwarte, uzupełnione (​ISBN 83-01-12677-9​).
  117. Spis sumaryczny w 1946.
  118. Kamieniec Ząbkowicki znów będzie miastem?
  119. a b Wydminy – gmina wiejska.
  120. Dz.U. z 1946 r. nr 24, poz. 161 – Rozporządzenie ustanawiające miasto weszło w życie 7 czerwca 1946 z mocą obowiązującą od 1 kwietnia 1945.
  121. Rocznik Statystyczny (stan na 1 kwietnia 1947) wylicza Dziwnów jako jedno z 74 miast woj. szczecińskiego. Według Rocznika Statystycznego z 1948 roku liczba miast woj. szczecińskiego wynosi już 73, co jest przesłanką o zniesieniu statusu miejskiego Dziwnowa (brak odpowiedniego Dziennika Ustaw). Dziwnów przekształcono w jednoosadową gminę Dziwnów.
  122. Patrz → Ciekawostki: 1935 Ustka.
  123. Dziś obchodzimy 70-tą rocznice nadania praw miejskich!
  124. a b c Strona o historii Szczawna-Zdroju.
  125. Miejscowość uznano za miasto bez formalnego aktu prawnego nadającego prawa miejskie w okresie między marcem a czerwcem 1945. Spotykane w literaturze daty nadania praw miejskich w okresie II wojny światowej dotyczą włączenia Pruszcza w granice miasta Gdańska – Historia Pruszcza Gdańskiego do 1989 red. Błażej Śliwiński, Pruszcz Gdański 2008.
  126. Rocznik Statystyczny (stan na 1 kwietnia 1947) wylicza Dąbie jako jedno z 74 miast woj. szczecińskiego. Według Rocznika Statystycznego z 1949 roku liczba miast woj. szczecińskiego wynosi już 71, co jest przesłanką o zniesieniu statusu miejskiego Podjuch, Dąbia i Dziwnowa (brak odpowiedniego Dziennika Ustaw).
  127. Rocznik Statystyczny (1947). Główny Urząd Statystyczny (Wydawnictwo zatwierdzone przez Ministerstwo Oświaty pismem Nr VI Oc.– 3118 47 z dn. 9 listopada 1947 jako książkę zalecaną do bibliotek nauczycielskich), s. 23.
  128. a b c d e f g h i Podział administracyjny Rzeczypospolitej Polskiej (1948): Praca zespołowa pod redakcją prof. Stanisława Srokowskiego. Warszawa: Biblioteka Samorządowca Nr 77, 1948, s. 175.
  129. Informator adresowy miast i gmin wiejskich Rzeczypospolitej Polskiej. Warszawa: Instytut Wydawniczy Kolumna, 1948, s. 56, 197.
  130. Rocznik Statystyczny (stan na 1 kwietnia 1947) wylicza Podjuchy jako jedno z 74 miast woj. szczecińskiego. Według Rocznika Statystycznego z 1949 roku liczba miast woj. szczecińskiego wynosi już 71, co jest przesłanką o zniesieniu statusu miejskiego Podjuch, Dąbia i Dziwnowa.
  131. a b Krzysztofik, R. and Dymitrow, M. (2015). Research on degraded and restituted towns: Overview and state-of-the-art, In: Krzysztofik, R. and Dymitrow, M. (Eds.), Degraded and restituted towns in Poland: Origins, development, problems, Gothenburg: University of Gothenburg, s. 1–36.
  132. LS.
  133. Utworzony z prawobrzeżnej części Forstu.
  134. Miasto utworzone z prawobrzeżnej części Guben.
  135. Poznański Dziennik Wojewódzki – rok 1945, nr 12, poz. 88.
  136. Prawobrzeżna część Fürstenberga.
  137. Miasto utworzone z prawobrzeżnej części Frankfurtu nad Odrą.
  138. Miasto utworzone z prawobrzeżnej części Görlitz.
  139. W 1961 Fürstenberg an der Oder włączono do miasta Eisenhüttenstadt.
  140. Centrum niemal w 100% wyburzone.
  141. Część Mużakowa dopiero od 1940 roku; przedtem samodzielna gmina.
  142. Łęknica otrzymała prawa osiedla w 1956 roku, a prawa miejskie w 1969 roku.
  143. a b c Amtliches Gemeinde- und Dorfverzeichnis fuer das GG.
  144. a b Städte und Amtsbezirke im Bezirk Bialystok, Stand: 31. 7. 1944.
  145. Parz → indywidualne ustawodawstwo przy poszczególnych pozycjach w artykule.
  146. a b c d W następstwie wymiany terytoriów między PRL i ZSRR.
  147. Budsin, Dobberschütz, Sandberg, Rosterschütz.
  148. Dz.U. 1934 nr 47, poz. 403.
  149. [1] Stadtkreis Litzmannstadt.
  150. Tichau.
  151. Dz.U. 1950 nr 51, poz. 472.
  152. Stadt Bielitz.
  153. Dz.U. 1950 nr 58, poz. 531.
  154. Końcowe zmiany dotyczące Frysztatu, Karwiny i Bogumina odbyły się już w Czechosłowacji.
  155. Ponowne umiastowienie Ustrzyk Dolnych w 1952 było efektem wymiany terytoriów między PRL i ZSRR.
  156. Dz.U. 1946 nr 4, poz. 35.
  157. Robert Krzysztofik w książce Lokacje miejskie na obszarze Polski. Dokumentacja geograficzno-historyczna (2007) podaje lata 1941–1948 jako okres miejskości Zaniemyśla, co oznacza że restytucja praw miejskich została przeprowadzona „nielegalnie” przez okupanta. Po wojnie, wszelkie zmiany administracyjne wprowadzone przez okupanta zostały zrewertowane (Dz.U. 1944 nr 2, poz. 8), co wyjaśniałoby powtórne zniesienie praw miejskich Zaniemyśla. Rocznik Statystyczny (stan na 1 kwietnia 1947) wylicza Zaniemyśl jako jedno ze 131 miast woj. poznańskiego (także mapa Polski WIG z 1945 podaje Zaniemyśl jako miasto). Według Rocznika Statystycznego z 1948 roku liczba miast woj. poznańskiego wynosi już 129 (bez Brójec i Górzycy, wymienionych w wykazie miast z 1947, następnie zniesionych, vide Zmiany administracyjne miast i osiedli 1918-1963, Warszawa, 1964). Liczba miast woj. poznańskiego spada do 128 dopiero w 1950 (Rocznik Statystyczny), co jest przesłanką o zniesieniu statusu miejskiego Zaniemyśla (brak odpowiedniego Dziennika Ustaw).
  158. http://territorial.de/dawp/strasbg/gosslers.htm.
  159. Dz. U. Śl. z 1939 r. Nr 21, poz. 51.
  160. Dz.U. z 1939 r. nr 28, poz. 186.
  161. Dz.U. z 1939 r. nr 28, poz. 187.
  162. Dokumentacja Geograficzna.
  163. Dz.U. z 1934 r. nr 40, poz. 354.
  164. Dz.U. z 1934 r. nr 29, poz. 258.
  165. Dz.U. z 1934 r. nr 14, poz. 116.
  166. a b Dz.U. z 1934 r. nr 25, poz. 186.
  167. Według publikacji: Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej – Tom XV – Województwo Tarnopolskie, Główny Urząd Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 1923.
  168. Statut z dnia 14 października 1870 roku – Dz. Ust. Kraj. L. 79.
  169. Statut z dnia 6 października 1901 roku – Dz. Ust. Kraj. L. 108.
  170. Dz. Ust. Kraj. L. 24.
  171. Dz. Ust. Kraj. L. 51.
  172. Ustawa z dnia 23 marca 1933 r. o częściowej zmianie ustroju samorządu terytorjalnego (Dz.U. z 1933 r. nr 35, poz. 294, Art. 33).
  173. a b c d e Adam Janusz Mielcarek: Podziały terytorialno – administracyjne II Rzeczypospolitej w zakresie administracji zespolonej. Warszawa: Wydawnictwo Neriton, 2008.
  174. a b W Dz.U. z 1933 r. nr 81, poz. 596 Jaworzno traktowane jest jako wieś (gmina), natomiast Skorowidz Miejscowości woj. krakowskiego z 1921 traktuje je jako miasteczko podlegające ustawie z 1896 roku, a serwis internetowy Miasta Jaworzno wspomina o statusie miasta obowiązującym od 21 września 1901 (str. 9).
  175. W tarnopolskim: Husiatyn (Dz.U. z 1934 r. nr 25, poz. 187, we lwowskim: Baranów, Cieszanów, Dukla, Głogów, Janów, Jaryczów Nowy, Kańczuga, Krakowiec, Radymno, Szczerzec (Dz.U. z 1934 r. nr 28, poz. 232) i Sieniawa (Dz.U. z 1934 r. nr 45, poz. 395) oraz w krakowskim: Kalwaria, Limanowa, Muszyna, Radomyśl Wielki, Sędziszów, Tuchów, Wilamowice, Zator i Żabno (Dz.U. z 1934 r. nr 28, poz. 233).
  176. We lwowskim: Borysław (Dz.U. z 1933 r. nr 62, poz. 467) i Winniki (Dz.U. z 1933 r. nr 81, poz. 595) oraz w krakowskim: Jaworzno, Krynica, Krzeszowice, Szczakowa i Zakopane (Dz.U. z 1933 r. nr 81, poz. 596).
  177. W tarnopolskim: Chorostków (Dz.U. z 1934 r. nr 14, poz. 116), Mielnica i Tłuste (Dz.U. z 1934 r. nr 25, poz. 186).
  178. W tarnopolskim: Jagielnica i Jazłowiec, we lwowskim: Niżankowice, Stara Sól i Ulanów oraz w krakowskim: Brzostek, Ciężkowice, Czarny Dunajec (wieś), Lanckorona, Uście Solne, Wiśnicz Nowy i Wojnicz.
  179. W stanisławowskim: Sołotwina, tarnopolskim: Jezierzany, w krakowskim: Osiek (Jasielski), we lwowskim: Bircza, Bukowsko, Dubiecko, Dynów, Jaćmierz, Jaśliska, Mrzygłód, Nowe Miasto (Przemyskie), Nowotaniec, Rybotycze i Zarszyn (na podstawie Skorowidzów miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej: Tom XII – Województwo Krakowskie i Śląsk Cieszyński, Tom XIII – Województwo Lwowskie, Tom XIV – Województwo Stanisławowskie, Tom XV – Województwo Tarnopolskie, Główny Urząd Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 1923-1925). Również Mielnica Podolska należała do tej grupy miast, której jednak formalnie nadano status gminy miejskiej z dniem 1 kwietnia 1934 (Dz.U. z 1934 r. nr 25, poz. 186). Równocześnie na mocy ustawy o częściowej zmianie ustroju samorządu terytorialnego (Dz.U. z 1933 r. nr 35, poz. 294), uwzględniającej miasta i gminy (z gromadami) jako jednostki podziału administracyjnego kraju, pojęcie miasteczka utraciło swoją odrębność, funkcjonując odtąd jako typ jednostki osadniczej o odrębnym charakterze topograficznym.
  180. Bełz, Biecz, Bolechów, Bóbrka, Brzozów, Busk, Czortków, Dębica (prawa miejskie 27 lipca 1912), Dobczyce, Dobromil, Dolina, Grybów, Halicz, Jordanów, Kamionka Strumiłowa, Kęty, Komarno, Kuty, Lesko, Lubaczów, Mikulińce, Mościska, Myślenice, Nowy Targ, Olesko, Oświęcim, Pilzno, Pomorzany, Przeworsk, Rohatyn, Ropczyce, Rymanów, Sądowa Wisznia, Skawina, Stary Sambor, Tyśmienica, Zaleszczyki, Zbaraż, Żydaczów i Żywiec.
  181. Dz.U. z 1934 r. nr 25, poz. 187.
  182. a b c d e f g h Dz.U. z 1934 r. nr 28, poz. 233.
  183. Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej – Tom XIII – Województwo Lwowskie, Główny Urząd Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 1924.
  184. Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej – Tom XII – Województwo Krakowskie i Śląsk Cieszyński, Główny Urząd Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 1925.
  185. Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej – Tom XIV – Województwo Stanisławowskie, Główny Urząd Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 1924.
  186. Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej – Tom XV – Województwo Tarnopolskie, Główny Urząd Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 1923.
  187. Dz.U. z 1933 r. nr 35, poz. 294.
  188. Zmiany administracyjne miast i osiedli, Warszawa, 1964.
  189. a b Dz.U. z 1928 r. nr 17, poz. 138.
  190. Dz.U. z 1973 r. nr 39, poz. 230.
  191. a b Dz.U. z 1931 r. nr 39, poz. 304.
  192. Jedyne miasteczko w tej kategorii, które nie spełniało kryterium ludnościowego (ok. 2500 mieszk. w 1933), a za razem nie wymagało indywidualnego rozporządzenia.
  193. Dz.U. z 1934 r. nr 45, poz. 395.
  194. a b c d e f g h i j Dz.U. z 1934 r. nr 28, poz. 232.
  195. a b c d e Dz.U. z 1933 r. nr 81, poz. 596.
  196. Następnie jako Krynica, od 2002 Krynica-Zdrój.
  197. a b Dz.U. z 1924 r. nr 110, poz. 985.
  198. Dz.U. z 1933 r. nr 81, poz. 594.
  199. Dz.U. z 1956 r. nr 7, poz. 33.
  200. Dz.U. z 1933 r. nr 81, poz. 595.
  201. a b Dz.U. z 1924 r. nr 26, poz. 259.
  202. Dz.U. z 1933 r. nr 62, poz. 467.
  203. Dz.U. z 1932 r. nr 51, poz. 483.
  204. Dz.U. z 1931 r. nr 56, poz. 448.
  205. W latach 1969–1977 pod nazwą Trzebinia-Siersza.
  206. Dz.U. z 1930 r. nr 86, poz. 669.
  207. Dz.U. z 1930 r. nr 37, poz. 325.
  208. Dz.U. z 1929 r. nr 50, poz. 411.
  209. Dz.U. z 1929 r. nr 33, poz. 308.
  210. Dz.U. z 1929 r. nr 33, poz. 309.
  211. Później jako Otynja i Ottynia.
  212. Dz.U. z 1927 r. nr 94, poz. 841.
  213. Dz.U. z 1927 r. nr 94, poz. 840.
  214. Dz.U. z 1927 r. nr 36, poz. 320.
  215. Dz.U. z 1926 r. nr 125, poz. 726.
  216. Dz.U. z 1927 r. nr 7, poz. 42.
  217. Dz.U. z 1927 r. nr 11, poz. 87.
  218. Dz.U. z 1927 r. nr 10, poz. 83.
  219. Dz.U. z 1926 r. nr 1, poz. 5.
  220. Dz.U. z 1926 r. nr 48, poz. 289.
  221. Dz.U. z 1926 r. nr 28, poz. 168.
  222. Dz.U. z 1926 r. nr 21, poz. 127.
  223. Dz.U. z 1926 r. nr 16, poz. 92.
  224. Dz.U. z 1925 r. nr 115, poz. 816.
  225. Dz.U. z 1925 r. nr 98, poz. 697 – Rozporządzenie ustanawiające miasto weszło w życie 28 września 1925 z mocą obowiązującą od 1 października 1925.
  226. Dz.U. z 1925 r. nr 67, poz. 471.
  227. Dz.U. z 1925 r. nr 62, poz. 435 – Rozporządzenie ustanawiające miasto weszło w życie 25 czerwca 1925 z mocą obowiązującą od 1 lipca 1925.
  228. Dz.U. z 1925 r. nr 58, poz. 410.
  229. Dz.U. z 1925 r. nr 2, poz. 21.
  230. Dz.U. z 1924 r. nr 116, poz. 1035.
  231. Dz.U. z 1925 r. nr 8, poz. 57.
  232. Dz.U. z 1925 r. nr 30, poz. 210 – Rozporządzenie ustanawiające miasto weszło w życie 1 lipca 1925 z mocą obowiązującą od 1 stycznia 1925.
  233. Dz.U. z 1924 r. nr 68, poz. 656 i Dz.U. z 1924 r. nr 88, poz. 843.
  234. Dz.U. z 1924 r. nr 117, poz. 1060.
  235. Strona o historii miasta urzędu miejskiego.
  236. Dz.U. z 1924 r. nr 20, poz. 215.
  237. Dz.U. z 1923 r. nr 119, poz. 956.
  238. Dz.U. z 1923 r. nr 111, poz. 888.
  239. Dz.U. z 1923 r. nr 119, poz. 957.
  240. Dz.U. z 1923 r. nr 131, poz. 1065.
  241. Dz.U. z 1923 r. nr 49, poz. 344.
  242. Dz.U. z 1923 r. nr 39, poz. 270.
  243. a b Dz.U. z 1923 r. nr 16, poz. 105.
  244. Dz.U. z 1923 r. nr 18, poz. 121.
  245. Dz.U. z 1923 r. nr 17, poz. 108 i Dz.U. z 1924 r. nr 55, poz. 560.
  246. Dz.U. z 1923 r. nr 5, poz. 26 – Rozporządzenie ustanawiające miasto weszło w życie 18 listopada 1923 z mocą obowiązującą od 1 stycznia 1923.
  247. Dz.U. z 1922 r. nr 82, poz. 733 – Rozporządzenie ustanawiające miasto weszło w życie 28 września 1922 z mocą obowiązującą od 1 stycznia 1923.
  248. Dz.U. z 1922 r. nr 106, poz. 981.
  249. Dz.U. z 1922 r. nr 95, poz. 876.
  250. Strona o historii miasta urzędu miejskiego: rozporządzeniem Pruskiego Rządu Państwowego z 29 września 1922 roku, nadano gminie wiejskiej Hindenburg prawa miejskie z dniem 1 października tegoż roku.
  251. Dz.U. z 1922 r. nr 47, poz. 411.
  252. Dz.U. z 1922 r. nr 47, poz. 413.
  253. Dz.U. z 1922 r. nr 47, poz. 412.
  254. Dz.U. z 1922 r. nr 12, poz. 107.
  255. a b c d Dz.U. z 1921 r. nr 69, poz. 465.
  256. Dz.U.Z.C.Z.W. 1920 nr 2, poz. 20.
  257. Dz.U. z 1934 r. nr 48, poz. 420.
  258. Dz.U. 2008 nr 137, poz. 860.
  259. a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z aa ab ac ad ae af ag ah ai aj ak al am Dz.U. z 1919 r. nr 13, poz. 140.
  260. Chorzele, Czeladź, Dobra, Dobrzyń n. Drwęcą, Grajewo, Grodzisk (Mazowiecki), Kleczew, Kłobuck, Kock, Kowal (Kraśnik – wątpliwości), Krzepice, Lubień (Kujawski), Lubraniec, Mogielnica, Mordy, Praszka, Przedecz, Pyzdry, Radziejów, Różan, Sokoły, Stawiski, Stawiszyn, Stoczek (Łukowski), Szadek, Tuliszków, Uniejów, Wieruszów, Władysławów, Wysokie Mazowieckie, Wyszków, Zagórów, Zambrów i Złoczew.
  261. Góra Kalwarja (Góra Kalwaria).
  262. Ciechocinek.
  263. Aleksandrów (Kujawski) i Wołomin.
  264. Będzin, Biłgoraj, Błaszki, Błonie, Brześć Kujawski, Brzeziny, Chełm, Chęciny, Chmielnik, Ciechanów, Częstochowa, Dąbie, Dobrzyń n. Wisłą, Dubienka, Działoszyce, Garwolin, Gombin (Gąbin), Gostynin, Grójec, Hrubieszów, Janów (Lubelski), Kalisz, Kałuszyn, Kielce, Kolno, Koło, Konin, Końskie, Kozienice, Krasnystaw, Kutno, Lipno, Lubartów, Lublin, Łask, Łęczna, Łęczyca, Łomża, Łowicz, Łódź, Łuków, Maków (Mazowiecki), Miechów, Mińsk Mazowiecki, Mława, Mszczonów, Nasielsk, Nieszawa, Nowy Dwór (Mazowiecki), Olkusz, Opatów, Opoczno, Ostrołęka, Ostrowiec (Świętokrzyski), Ostrów (Mazowiecka), Pabianice, Pińczów, Piotrków (Trybunalski), Płock, Płońsk, Przasnysz, Przedbórz, Pułtusk, Radom, Radomsko, Radzymin, Rawa (Mazowiecka), Rypin, Sandomierz, Siedlce, Sieradz, Sierpc, Skierniewice, Słupca, Sochaczew, Sokołów (Podlaski), Staszów, Szczebrzeszyn, Szczuczyn, Szydłowiec, Tomaszów Lubelski, Turek, Tykocin, Warka, Warszawa, Warta, Węgrów, Wieluń, Włocławek, Wyszogród, Zakroczym, Zamość, Zgierz i Żelechów.
  265. Busk (Busko-Zdrój), Dąbrowa (Górnicza), Jędrzejów, Nowe Miasto (nad Pilicą), Otwock, Piaseczno, Pruszków, Słomniki, Wierzbnik, Zawiercie i Żyrardów.
  266. Ozorków, Tomaszów Rawski (Mazowiecki) i Zduńska Wola.
  267. Puławy i Sosnowiec.
  268. a b c Według publikacji: Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej – Tom V – Województwo Białostockie, Główny Urząd Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 1924.
  269. a b c d e f M.P. z 1919 r. nr 220, poz. 0.
  270. a b c d e f M.P. z 1919 r. nr 229, poz. 0.
  271. a b c d e f g h i j k l m M.P. z 1919 r. nr 234, poz. 0.
  272. Janów Podlaski, Łosice i Ostrów (Lubelski).
  273. Starosielce.
  274. Boćki, Brańsk, Choroszcz, Ciechanowiec, Dąbrowa Grodzieńska (Białostocka), Drohiczyn, Kleszczele, Knyszyn, Mielnik, Narew, Nowy Dwór, Odelsk, Orla (na jeden miesiąc), Siemiatycze, Suchowola, Supraśl, Wasilków i Zabłudowo (Zabłudów).
  275. a b Według Słownika geograficznego Królestwa Polskiego.
  276. Uznane rozporządzeniem: Biała Podlaska, Białystok, Bielsk (Podlaski), Goniądz, Międzyrzec (Podlaski), Parczew, Radzyń (Podlaski), Sokółka, Terespol i Włodawa; Brak rozporządzenia: Augustów i Suwałki.
  277. Główny Urząd Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej: Rocznik Statystyki Rzeczypospolitej Polskiej, R. 1, cz. 2 (1920/1922).
  278. Dz.U. z 1920 r. nr 19, poz. 91.
  279. Dz.U. z 1920 r. nr 19, poz. 92.
  280. a b c Niektóre źródła podają roku 1915 jako rok odzyskania praw miejskich, co przypadałoby na wydarzenia okresu wojennego. Oficjalne uznanie miejscowości za miasto przez administrację polską nastąpiło w 1919 roku.
  281. a b c d Dz.U. z 1950 r. nr 51, poz. 472.
  282. Dz.U. z 1934 r. nr 47, poz. 403.
  283. Dz.Urz.Min.Spr.Wewn. z 1919 r., nr 50, poz. 724.
  284. a b c d e Dz.U. z 1934 r. nr 48, poz. 420.
  285. Dz.U. 1964 nr 42, poz. 286.
  286. Urząd miasta Żyrardów – Historia.
  287. Dziennik Rozporządzeń C. i K. Zarządu Wojskowego w Polsce. 1916, nr 65.
  288. Dziennik Rozporządzeń dla Jenerał Gubernatorstwa Warszawskiego. 1915, nr 12 poz.25.
  289. J. Karpiniec: Ilość osad miejskich byłej Galicji i podział ich na miasta i miasteczka (1932, s. 26).
  290. Sosnowiec w SgKP.
  291. Maria Nietyksza: Rozwój miast i aglomeracji miejsko-przemysłowych w Królestwie Polskim, 1865-1914, PWN 1985, ​ISBN 83-01-05951-6​.
  292. Krzysztofik, R. (2007). Lokacje miejskie na obszarze Polski. Dokumentacja geograficzno-historyczna. Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego.
  293. Stadt Zoppot.
  294. Strona o historii miasta urzędu miejskiego w Sopocie – na mocy edyktu cesarza Niemiec, Wilhelma II.
  295. Historia miasta Jaworzna.
  296. Biuletyny Informacji Publicznej, bip.malopolska.pl [dostęp 2017-12-03]  (pol.).
  297. Mieszkańcy Chełmca chcą praw miejskich, Rada Gminy przeciwna.
  298. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2017 r. w sprawie ustalenia granic niektórych gmin i miast, nadania niektórym miejscowościom statusu miasta, zmiany nazwy gminy oraz siedzib władz niektórych gmin (Dz.U. z 2017 r. poz. 1427)
  299. Chełmiec nie będzie miastem póki minister spraw wewnętrznych nie sprawdzi rzetelności konsultacji społecznych
  300. Projekt zmieniający rozporządzenie
  301. Chełmiec miastem o rok później? Potrzebna „ponowna analiza”
  302. BERNARD STAWIARSKI WZBURZONY. MÓWI O ZDRADZIE "PACHOŁKÓW RATUSZA"
  303. Wójt Stawiarski burmistrzem nie będzie. Twierdzi więc, że rząd łamie prawo. Mediów już nie straszy
  304. a b Chełmiec dalej będzie wsią. Co najmniej rok dłużej
  305. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 grudnia 2017 zmieniające rozporządzenie w sprawie ustalenia granic niektórych gmin i miast, nadania niektórym miejscowościom statusu miasta, zmiany nazwy gminy oraz siedzib władz niektórych gmin (Dz.U. z 2017 r. poz. 2493)
  306. Sprawa Chełmca trafi do Trybunału Konstytucyjnego. Tak zdecydowali radni
  307. Radni Chełmca nie zmienili stanowiska. Większość chce, aby wieś stała się miastem
  308. Dz.U. z 2017 r. nr 0, poz. 2493.
  309. a b Projekt rozporządzenia Rady Ministrów zmieniającego rozporządzenie w sprawie ustalenia granic niektórych gmin i miast, nadania niektórym miejscowościom statusu miasta, zmiany nazwy gminy oraz siedzib władz niektórych gmin
  310. a b 10 nowych miast w Polsce od 2019 roku
  311. Dymitrow M., 2015, Pojęcie miejskości w świetle reformy gminnej w Polsce międzywojennej, [in] Krzysztofik R., Dymitrow M. (Eds), Degraded and restituted towns in Poland: Origins, development, problems / Miasta zdegradowane i restytuowane w Polsce. Geneza, rozwój, problemy, University of Gothenburg, Gothenburg, s. 61–63 / 65–115.
  312. Dz.U. z 2007 r. nr 136, poz. 961 – paragrafy 2 i 3.
  313. Biuletyn Informacji Publicznej MSWIA.
  314. Dz.U. z 1996 r. nr 155, poz. 761.
  315. Dz.U. z 1975 r. nr 15, poz. 88.
  316. M.P. z 1990 r. Nr 13, poz. 100 (M.P. z 1990 r. nr 13, poz. 100).
  317. Dz.U. z 1994 r. nr 48, poz. 195.
  318. Ustawą z dnia 15 marca 2002 r. o ustroju miasta stołecznego Warszawy.
  319. Drobek, W. (2002). Polskie nowe miasta (1977-2001). In: J. Słodyczyk: Przemiany bazy ekonomicznej i struktury przestrzennej miast (pp. 71-84). Opole: Uniwersytet Opolski.
  320. Dz.U. z 1975 r. nr 15, poz. 88.
  321. Dz.U. z 1991 r. nr 87, poz. 397.
  322. Dz.U. z 1975 r. nr 15, poz. 87.
  323. M.P. z 1987 r. nr 38, poz. 329.
  324. M.P. z 1987 r. nr 38, poz. 328.
  325. Szmytkie, R. (2009). Miasta-zlepieńce na Śląsku Dolnym i Opolskim. Wrocław: Instytut Geografii i Rozwoju Regionalnego Uniwersytetu Wrocławskiego.
  326. W. Drobek (2005). Disappearance of inner historical border (the case study of Nowogród Bobrzański, Poland), [w:] Koter, M., Heffner, K. (ed.) The role of borders in united Europe, Region and Regionalism, no. 7, vol. 2, s. 27–30.
  327. Dz.U. z 1981 r. nr 26, poz. 139.
  328. Dz.U. z 1982 r. nr 23, poz. 165.
  329. Dz.U. z 1975 r. nr 35, poz. 198.
  330. M.P. z 1975 r. Nr 34, poz. 210 (M.P. z 1975 r. nr 34, poz. 210).
  331. http://www.sulmierzyce.pl.
  332. Dz.U. z 1958 r. nr 89, poz. 496.
  333. Np. w Zarządzeniu Ministra Budownictwa z dnia 30 maja 1950 r. w sprawie powołania Dyrekcji Osiedli Robotniczych dla Miasta Nowa Huta (M.P. 1950 Nr 64, poz. 757 (M.P. z 1950 r. nr 64, poz. 757)).
  334. Uchwała Nr 205 Rady Ministrów z dnia 17 marca 1951 r. w sprawie utworzenia dzielnicy Nowa Huta w m. Krakowie (M.P. z 1951 r. Nr 43, poz. 544, M.P. z 1951 r. nr 43, poz. 544).
  335. M.P. z 1937 r. nr 69, poz. 104.
  336. Dz.U. z 1939 r. nr 7, poz. 42.
  337. M.P. z 1939 r. nr 77, poz. 175.
  338. M.P. z 1949 r. Nr 59, poz. 795 (M.P. z 1949 r. nr 59, poz. 795).
  339. Uchwała Nr 67/2007 w sprawie: konsultacji o nadanie statusu miasta.
  340. JacekJ. Cegła JacekJ., Ustka to wioska, „gp24.pl” [dostęp 2017-04-27]  (pol.).
  341. Np. Dz.U. z 1975 r. nr 16, poz. 91 i Dz.U. z 1998 r. nr 96, poz. 603.
  342. Interia.pl/PAP: Ustka jest miastem 2007.10.09.
  343. GP24.pl: Prawa miejskie potwierdzone 2007.10.06.
  344. Dz. U. Śl. z 1934 r. Nr 13, poz. 24.
  345. Szymańska, Daniela (1988). Nowe miasta w Polsce i ich struktura społeczno-ekonomiczna, Czasopismo Geograficzne, 1988, z. 4, s. 403–415.
Na podstawie artykułu: "Nadania praw miejskich w Polsce po 1900" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy