Narzecze


Narzecze w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Narzeczeodmiana językowa właściwa dla danej grupy użytkowników języka. W tym rozumieniu narzecze może być synonimem terminu „dialekt”, rozumianego albo jako określenie na nieliteracką formę mowy, przeciwstawianą językowi standardowemu[1][2], albo jako ogólne określenie na każdą wyodrębnioną odmianę języka (o standardzie mowa wówczas jako o narzeczu ogólnym/kulturalnym[3]).

W literaturze spotyka się również ujęcie, zgodnie z którym narzecze to odmiana języka o zasięgu szerszym niż dialekt i gwara[1]. Niektórzy autorzy traktują to pojęcie jako jednostkę pośrednią między dialektem a gwarą, dialekt ujmując jako zespół narzeczy, a narzecze – jako zespół gwar[4].

We współczesnym językoznawstwie polskim termin „narzecze” znajduje stosunkowo wąskie zastosowanie; funkcjonuje głównie w opisie języków egzotycznych[5]. Częściej jest spotykany w kontekście niefachowym aniżeli w lingwistyce, np. w opowieściach podróżniczych[6]. W dialektologii serbsko-chorwackiej termin narječje pozostaje w powszechnym użyciu, jako nadrzędny wobec terminu dijalekat[7][2]. W słowackiej tradycji lingwistycznej określenia dialekt i nárečie traktowane są jako równoważne, choć niektórzy badacze jako dialekt rozumieją jednostkę większą niż nárečie[8].

W ogólniejszym, potocznym rozumieniu termin „narzecze” funkcjonuje również jako synonim określeń „język” i „mowa”[1]. Bywa traktowany jako neutralny zamiennik określeń „dialekt” i „język”[6].

Zobacz też | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. a b c narzecze, [w:] Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego [online], PWN [dostęp 2018-12-31] .
  2. a b narječje, [w:] Hrvatska enciklopedija [online] [dostęp 2019-01-01]  (chorw.).
  3. KazimierzK. Ożóg KazimierzK., Ustna odmiana języka ogólnego, [w:] JerzyJ. Bartmiński (red.), Współczesny język polski, wyd. 2, Encyklopedia kultury polskiej XX wieku, Wrocław 1993, s. 87 .
  4. PiotrP. Rybka PiotrP., Gwarowa wymowa mieszkańców Górnego Śląska w ujęciu akustycznym, Katowice: Uniwersytet Śląski, 2017, s. 58–60 [dostęp 2019-01-14] .
  5. HalinaH. Karaś HalinaH., Narzecze, [w:] Dialektologia polska [online] [dostęp 2017-12-23] .
  6. a b Poznańskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk KomisjaP.T.P.N.K. Językoznawcza Poznańskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk KomisjaP.T.P.N.K., ZygmuntZ. Zagórski ZygmuntZ., Studia nad rozwojem językoznawstwa polskiego od końca XVIII wieku do roku 1918: (ze szczególnym uwzględnieniem Wielkopolski), Państwowe Wydawn. Naukowe, 1981, s. 28 .
  7. narječje ili dijalekt, [w:] Proleksis enciklopedija [online] [dostęp 2019-01-01]  (chorw.).
  8. ViliamV. Mruškovič ViliamV., Európa jazykov a národov na prahu tretieho tisícročia, Martin: Matica slovenská, 2008, s. 51, ISBN 978-80-7090-858-7  (słow.).

Bibliografia | edytuj kod

Na podstawie artykułu: "Narzecze" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy