Nastrój


Nastrój w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Nastrój – utrzymujące się przez dłuższy okres zabarwienie emocjonalne wszystkich przeżyć, zarówno doświadczane subiektywnie i relacjonowane, jak również możliwe do obserwacji przez otoczenie.

Nastrój (ang. mood) jest składową temperamentu i wykazuje stałe i zindywidualizowane cechy; u osoby zdrowej psychicznie waha się zależnie od wpływu rozmaitych czynników zewnętrznych i wewnętrznych, nie przekraczając granic płytkiej subdepresji i słabo nasilonej hipomanii[1].

Spis treści

Elementy neurobiologii nastroju | edytuj kod

W regulacji nastroju i napędu psychoruchowego uczestniczą liczne obszary kory (przede wszystkim kora przedczołowa) i ośrodki podkorowe, m.in. należące do międzymózgowia i śródmózgowia (ciało migdałowate, prążkowie, wzgórze, hipokamp i wiele innych). Neurony mózgu łączą te obszary w pętle korowo-korowe, korowo-prążkowiowo-wzgórzowo-korowe (CSTC) i inne. W utworzonych sieciach neuronów zachodzi analiza zbiorów informacji o otoczeniu (środowisku przyrodniczym i społecznym), docierających do mózgu za pośrednictwem zmysłów (zob. bodziec w fizjologii i w psychologii) oraz sygnałów endogennych, pochodzących z wnętrza organizmu (np. o bólu, zmęczeniu, głodzie; zob. też oś jelitowo-mózgowa). Od wyniku tej analizy zależą dalsze zachowania (zob. np. układ nagrody)[2].

Działanie sieci jest zależne od neuroprzekaźników, docierających do poszczególnych jej węzłów. Za główne regulatory nastroju uważane są dopamina i noradrenalina (również serotonina, acetylocholina i histamina)[2].

Projekcje noradrenaliny rozpoczynają się przede wszystkim w miejscu sinawym w pniu mózgu (NT). Projekcje wstępujące regulują m.in. nastrój, wzbudzenie, funkcje poznawcze, a zstępujące rozchodzą się w dół, do rdzenia kręgowego i regulują szlaki przewodzenia bólu

W zmiennych warunkach życia człowieka dochodzi do naturalnych krótkookresowych zmian nastroju, zgodnych z sytuacją. W niektórych przypadkach wahania nastroju są znacznie większe i pojawiają się bez usprawiedliwiających je czynników zewnętrznych (zmiany egzogenne). W przypadkach wystąpienia takich endogennych wahań nastroju (tj. zaburzenia afektywne dwubiegunowe) jest potrzebna terapia (m.in. psychofarmakoterapia zaburzeń psychicznych)[2][3].

Rodzaje nastroju | edytuj kod

  • nastrój prawidłowy (eutymia) – obejmuje zwykły zakres wahań nastroju, bez nastroju wyraźnie obniżonego lub wzmożonego
  • nastrój obniżony (depresja) – nastrój z poczuciem smutku:
    • dysforia – nastrój obniżony z cechami drażliwości, skłonnością do agresji i czynów impulsywnych
    • minorowy – pełen smutku, melancholii i żalu
    • nastrój żałobny – nastrój smutku związany z realną utratą
  • nastrój wzmożony – nastrój z poczuciem radości:
    • euforia – nastrój wzmożony z przeżyciem szczęścia, wielkości, bez zwiększonej aktywności psychoruchowej
    • ekstaza – nagłe przeżycie nieopisanego szczęścia
    • mania – nastrój wzmożony z cechami ekspansywności, nadmiernym przekonaniem o możliwościach, z towarzyszącą wzmożoną aktywnością psychiczną i ruchową; lekkie nasilenie – hipomania
  • labilność – łatwe wahania między nastrojem wzmożonym a obniżonym
  • drażliwość – łatwe wpadanie w gniew
  • anhedonia – niemożność odczuwania przyjemności powodująca zaprzestanie wykonywania czynności dających uprzednio przyjemność
  • aleksytymia – niemożliwość wyrażenia za pomocą słów swoich stanów emocjonalnych

Zobacz też | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. Encyklopedyczny słownik psychiatrii. Lucjan Korzeniowski (red.), Stanisław Pużyński (red.). Warszawa: Państwowy Zakład Wydawnictw Lekarskich, 1986, s. 304–305. ISBN 83-200-0775-5.
  2. a b c d 7. Obwody w psychofarmakologii. W: Stephen M. Stahl: Podstawy farmakologii. Teoria i praktyka. T. 1. Gdańsk: VMedia sp. z o.o., 2009, s. 200-227. ISBN 978-83-7599-068-3.
  3. Zdrowie psychiczne. W: Portal ABC Zdrowie [on-line]. Grupa Wirtualna Polska S.A.. [dostęp 2016-11-20].

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Na podstawie artykułu: "Nastrój" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy