Nawłoć pospolita


Nawłoć pospolita w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania Kwiatostan Zapylanie

Nawłoć pospolita (Solidago virgaurea L.) – gatunek rośliny wieloletniej należący do rodziny astrowatych. Inne nazwy zwyczajowe (dawne i ludowe): polska mimoza, złota dziewica, złota rózga, złotnik, włoć, prosiana włoć, głowienki czerwone, urasz[3]. Występuje w Europie i Azji[4]. Jest pospolity w całej Polsce[5].

Spis treści

Morfologia | edytuj kod

Łodyga
Wysokość do 1 m wzniesiona, sztywna, pojedyncza. Wewnątrz jest pusta, na powierzchni ma czerwone wybarwienia[6]. W dolnej części jest naga, górą owłosiona kilkukomórkowymi włoskami. Pod ziemią walcowate, ukośne kłącze[6].
Liście
Odziomkowe jajowate lub eliptyczne, zwężające się przy łodydze w oskrzydlony ogonek, brzegi tępo piłkowane. Liście na środku łodygi ogonkowe, w górnej części łodygi bezogonkowe, lancetowate z zaostrzonym końcem[7]. Dolne liście z rzadka owłosione, lub prawie nagie[5].
Kwiaty
Drobne, żółte, zebrane w koszyczki (od 5 do 14 kwiatków w jednym koszyczku), a te w wiechowate kwiatostany na szczycie łodygi. Listki okrywy kwiatostanu szeroko obrzeżone, niejednakowe. Kwiaty przedprątne, zapylane przez motyle i muchówki. Brzeżne kwiaty języczkowe, żeńskie, znacznie dłuższe od listków okrywy koszyczka. Kwiaty środkowe są obupłciowe, rurkowe[5][8].
Owoc
Słabo żebrowane niełupki z puchem kielichowym o długości do 5 mm[5].

Biologia i ekologia | edytuj kod

Rośnie na polanach, w zaroślach i widnych lasach, na miedzach, suchych łąkach i wrzosowiskach. Roślina trująca: roślina szkodliwa dla bydła domowego – może powodować zatrucia, objawiające się gorączką, obrzękami i nadmiernym wydalaniem moczu. Kwitnie od lipca do września[8][5].

Tworzy mieszańce z nawłocią kanadyjską tworzące gatunek Solidago ×niederederi (Khek)[9].

W górach rośnie podobna nawłoć alpejska, która dochodzi aż do piętra turniowego[10]. Forma niżowa przechodzi stopniowo w formę górską[7].

Zastosowanie | edytuj kod

  • Roślina miododajna
  • Roślina lecznicza:
  • W starożytności z liści i kwiatów wytwarzano żółty barwnik[6].
  • Roślina ozdobna.
    • Bywa uprawiana w ogrodach jako roślina ozdobna. Nadaje się na rabaty[11]. Jest mało wymagająca pod względem warunków glebowych, odporna na suszę i mróz, ekspansywna. Wyhodowano również odmiany ozdobne, np. Tara o bardzo drobnych kwiatach, jaskrawożółtych, gwiazdkowatych i zebranych w gęsty wiech, który przewyższa liście, blaszki liściowe jasnozielone, podłużne i wyraźnie żyłkowane[12].
    • Jest używana do bukietów i dekoracji kwiatowych[11]. Pędy z kwiatami można suszyć na bukiety zimowe.

Nawiązania w kulturze | edytuj kod

Nawłoć nazwana mimozą pojawia się w utworze „WspomnienieJuliana Tuwima i skomponowanej do niego piosence Czesława Niemena – „Mimozami jesień się zaczyna, złotawa, krucha i miła…”[13].

Przypisy | edytuj kod

  1. Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-04-15].
  2. The Plant List. [dostęp 2017-08-15].
  3. Anrea-Anna Cavelius: Zioła w medycynie naturalnej. Bremen: MAK Verlag GmbH, 2005. ISBN 978-3-939991-32-8.
  4. Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-06-15].
  5. a b c d e František Činčura, Viera Feráková, Jozef Májovský, Ladislav Šomšák, Ján Záborský: Pospolite rośliny środkowej Europy. Jindřich Krejča, Magdaléna Záborská (ilustracje). Warszawa: Państwowe Wydawnictwo rolnicze i Leśne, 1990. ISBN 83-09-01473-2.
  6. a b c d e Jan Macků, Jindrich Krejča, Apoloniusz Rymkiewicz: Atlas roślin leczniczych. Wrocław [etc.]: Zakład Narodowy im. Ossolińskich – Wydawnictwo, 1989. ISBN 83-04-03281-3.
  7. a b Władysław Szafer, Stanisław Kulczyński: Rośliny polskie. Warszawa: PWN, 1953.
  8. a b c Jan Mowszowicz: Przewodnik do oznaczania roślin trujących i szkodliwych. Warszawa: PWRiL, 1982. ISBN 83-200-2415-3.
  9. ArturA. Pliszko ArturA. i inni, An updated distribution of Solidago ×niederederi (Asteraceae) in Poland, „Acta Musei Silesiae, Scientiae Naturales”, 66, 2017, s. 253-258, DOI10.1515/cszma-2017-0026  (ang.).
  10. Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa: Kwiaty Tatr. Przewodnik kieszonkowy. Warszawa: MULTICO Oficyna Wyd., 2003. ISBN 83-7073-385-9.
  11. a b c Teresa Wielgosz: Wielka księga ziół polskich. Poznań: Publicat S.A., 2008. ISBN 978-83-245-9538-9.
  12. Edyta Fijołek: Nawłoć pospolita (polska mimoza) – odmiany, uprawa i właściwości. Budujesz.info. [dostęp 2017-08-15].
  13. Czy mimozami jesień się zaczyna?, „wieś tańczy i śpiewa”, 19 sierpnia 2018 [dostęp 2018-08-28]  (pol.).
Identyfikatory zewnętrzne (takson):
Na podstawie artykułu: "Nawłoć pospolita" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy