Nawozy mineralne


Nawozy mineralne w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania Rozsiewacz nawozów mineralnych podczas pracy

Nawozy mineralne – potocznie zwane nawozami sztucznymi, substancje używane w uprawie roślin w celu wzbogacenia gleby w składniki pokarmowe niezbędne dla rozwoju roślin i polepszenie jej właściwości fizycznych, chemicznych i biologicznych[1]. Nawozy mogą być produkowane z kopalin lub wytwarzane na szeroką skalę w zakładach chemicznych w procesie syntezy. Firmy zajmujące się tego rodzaju produkcją zalicza się do branży Wielkiej Syntezy Chemicznej[2].

Spis treści

Skład | edytuj kod

Do najważniejszych składników nawozów należą: azot (N), fosfor (P), potas (K), bor (B), siarka (S) oraz wapń (Ca) i magnez (Mg)[1]. Nawozy mineralne dostarczane rolnictwu przez przemysł chemiczny i na ogół zawierają jeden składnik pokarmowy[3]. Nawozy wieloskładnikowe, zawierające dwa (np. nawozy NP dostarczające azot i fosfor) lub więcej składników pokarmowych (np. nawozy NPK dostarczające azot, fosfor i potas) produkowane są od lat 80. XX wieku. Początkowo wykorzystywane były wyłącznie w uprawach specjalistycznych[1]. Mogą one zawierać dodatkowo biostymulator[4].

Zastosowanie | edytuj kod

Nawozy azotowe | edytuj kod

 Osobny artykuł: Nawozy azotowe. Saletra sodowa

Ich zastosowanie w największym stopniu wpływa na zwiększenie masy plonu[5] oraz wydłużenie okresu wegetacji. Azot zawarty w glebie jest z niej szybko wymywany, więc nawożenie należy rozłożyć w czasie, a także stosować w okresie intensywnego wzrostu roślin[6].

Nawozy fosforowe | edytuj kod

 Osobny artykuł: Nawozy fosforowe.

Fosfor zatrzymywany jest w glebie i nie ulega wymywaniu nawet pod wpływem deszczu. Nawożona fosforem gleba akumuluje pierwiastek przez lata, dlatego nawozy fosforowe stosuje się w skomasowanych dawkach, co 2-3 lata. Nawozy tego typu należy stosować w glebie na głębokości 10-40 cm[7].

Nawozy potasowe | edytuj kod

 Osobny artykuł: Nawozy potasowe.

Nawozy tej grupy wpływają na zwiększenie masy plonu, ilości cukrów prostych w roślinie i odporności roślin na trudne warunki atmosferyczne. Potas stosowany jest w fazach intensywnego wzrostu roślin.

Nawozy wapniowe | edytuj kod

Związki wapnia w nawozach wapniowych służą przede wszystkim do regulowania odczynu gleby. Wapń występujący w glebie jest słabo przyswajalny dla roślin, lub tak jak w glebach polskich, jest go za mało. Dlatego też, regularne nawożenie wapniem zabezpiecza rośliny przed samo rozkładem tkanek[8].

Nawozy magnezowe | edytuj kod

Magnez odpowiada za prawidłowy wzrost roślin od wczesnych faz rozwoju. Wpływa również na skalę pobierania składników odżywczych i odporność rośliny. Z uwagi na łatwe wymywanie magnezu z gleby, nawożenie tym pierwiastkiem powinno odbywać się systematycznie[9].

Produkcja | edytuj kod

Nawozy azotowe | edytuj kod

Produkcja nawozów azotowych oparta jest na amoniaku, który otrzymywany jest w większości bezpośrednio z pierwiastków metodą Habera i Boscha[10]. Największym producentem nawozów azotowych w Polsce jest Grupa Azoty[11].

Nawozy potasowe | edytuj kod

Surowcem do produkcji nawozów potasowych jest chlorek potasu (sól potasowa). Źródłem soli potasowej są przede wszystkim minerały - sylwin, karnalit, kainit. Sposób wydobycia soli potasowych nie odbiega przeważnie od metod eksploatacji złóż węgla kamiennego.

Nawozy fosforowe | edytuj kod

Produkowane w wyniku potraktowania fosforytów kwasem siarkowym lub fosforowym. Na skutek reakcji powstają łatwo rozpuszczalne w wodzie sole fosforowe.

Negatywny wpływ na środowisko | edytuj kod

Zastosowanie nawozów mineralnych w rolnictwie rośnie. Ich nadmiar może oddziaływać szkodliwie na glebę i organizmy w niej żyjące. Spływająca z przenawożonych pól woda zawiera duże ilości związków mineralnych, głównie azotu i fosforu. Spływy te oraz ścieki obficie wzbogacają wody w substancje pokarmowe, tym samym powodując użyźnianie zbiorników wodnych, co prowadzi do silnego rozwoju roślin wodnych, przede wszystkim glonów, wywołując ich zakwity. Masowo występujące glony ulegają rozkładowi, zużywając tlen zawarty w wodzie.

Zalecane bezpieczne dawki przez producentów zależą od rodzaju gleby i tak[12]:

  • najniższa dawka przeznaczona jest do gleb piaszczystych; zbyt duża dawka może spowodować uszkodzenie korzeni roślin, a także obumarcie mikroorganizmów;
  • dawka najwyższa przeznaczona jest do gliniastych gleb.

Negatywny wpływ, jaki może mieć nawożenie na środowisko naturalne może być minimalizowany poprzez racjonalne nawożenie i uprzednią analizę gleby, a także dostosowanie ilości nawozu do potrzeb pokarmowych roślin. Pozwala to nie tylko na ochronę przyrody, ale również maksymalizację efektywności użytych nawozów[13].

Rolnictwo zrównoważone | edytuj kod

 Osobny artykuł: Rolnictwo zrównoważone.

Jednym ze sposobów minimalizowania negatywnego wpływu m.in. nawozów mineralnych na środowisko naturalne jest stosowanie metod produkcji rolnictwa zrównoważonego. Zgodnie z jego założeniami produkcja rolna dążyć ma do jak najbardziej racjonalnego wykorzystania zasobów przyrody[14]. Nawożenie odbywa się według ściśle określonego planu, a dawki nawozów są precyzyjnie dozowane, celem uniknięcia m.n. przenawożenia[15].

Pozytywny wpływ na środowisko | edytuj kod

Nawozy mineralne w porównaniu z naturalnymi, dostarczają większej ilości łatwo przyswajalnych składników mineralnych, niezbędnych do wzrostu i rozwoju rośliny. Zastosowanie nawozów mineralnych prowadzi do zwiększenia plonów z hektara, oraz podwyższenia ich jakości. Prawidłowe nawożenie warzyw i owoców przyczynia się do wzrostu ilości białka, cukrów i soli mineralnych w nich zawartych. Nawozy mineralne pomagają w przywróceniu równowagi chemicznej w glebach ubogich w jeden lub kilka pierwiastków, pozwalając przystosować do zasiewu grunty początkowo ubogie w składniki odżywcze[16].

Stosowanie nawozów wpływa na zwiększenie biomasy roślin uprawnych. Im większa biomasa roślin, tym więcej dwutlenku węgla z atmosfery mogą one przyswoić. Zwiększona plenność roślin powodowana wykorzystaniem nawozów mineralnych wpływa korzystnie na zmniejszenie emisji dwutlenku węgla do atmosfery[17].

Produkcja i zużycie nawozów mineralnych na świecie | edytuj kod

Największymi producentami nawozów na świecie są Chiny (31% globalnej produkcji), Indie, USA (po 10%), Rosja (8%) i Kanada (5%). Szacuje się, że 57-59% globalnej produkcji nawozów stanowią nawozy azotowe, następnie fosforowe (21-23%) i potasowe (17-19%)[18]. Od kilku lat zauważalny jest dynamiczny wzrost globalnego zapotrzebowania na nawozy[19].

Produkcja i zużycie nawozów mineralnych w Polsce | edytuj kod

Do niedawna zauważalna była tendencja wzrostowa w ilości zużywanych w Polsce nawozów. W roku gospodarczym 2011/12 zużyto w Polsce w przeliczeniu: 125,1 kg nawozów na 1 hektar użytków rolnych[20]. Grupę najczęściej sprzedawanych nawozów stanowią nawozy azotowe, których ogółem w 2013 roku wyprodukowano 1 832 tysiące ton (dane wg GUS 2014). Największym producentem nawozów azotowych i wieloskładnikowych w Polsce jest Grupa Azoty. Koncern produkuje m.in. nawozy azotowe, nawozy azotowe z siarką[21], nawozy fosforowe[22] oraz nawozy wieloskładnikowe (NPK)[23].

Zobacz też | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. a b c Nawozy mineralne. [dostęp 2014-12-08].
  2. Wśród liderów restrukturyzacji. [dostęp 2014-12-08].
  3. Nawozy mineralne. [dostęp 2014-12-08].
  4. Nowy nawóz z "Puław". [dostęp 2014-12-08].
  5. Azot amonowy, czy azotanowy w mineralnym żywieniu roślin. [dostęp 2014-12-08].
  6. Nawozy azotowe. [dostęp 2014-12-08].
  7. Nawozy fosforowe. [dostęp 2014-12-08].
  8. Nawożenie wapniem: ważne nie tylko dla gleby!. [dostęp 2014-12-08].
  9. Nawozy magnezowe. [dostęp 2014-12-08].
  10. MaxM. Appl MaxM., Ammonia, [w:] Ullmann’s Encyclopedia of Industrial Chemistry, Weinheim: Wiley‐VCH, 2005, s. 7–8, DOI10.1002/14356007.a02_143.pub2  (ang.).
  11. "PUŁAWY" dostarczą nawozy za ponad 700 mln złotych!. [dostęp 2014-12-08].
  12. Nawozy mineralne. Jak stosować nawozy mineralne?. [dostęp 2014-12-08].
  13. Nawożenie z głową. [dostęp 2014-12-08].
  14. Pakiet 1. Rolnictwo zrównoważone. [dostęp 2014-12-08].
  15. Jakie ma być nasze rolnictwo?. [dostęp 2014-12-08].
  16. Food and Agriculture Organization of the United Nations International Fertilizer Industry Association, Fertilizers and their use. A pocket guide for extension officers, Rzym 2000, s.6
  17. Fertilizers Europe: Harvesting energy with fertilizers. Sustainable agriculture in Europe. s. 8-10. [dostęp 2014-12-10].
  18. Urea Fertilizers Snapshot (ang.). [dostęp 2014-12-08].
  19. P. Heffer, M. Prud'homme, Fertilizer Outlook 2013-2017, International Fertilizer Industry Association (IFA), Chicago 2013, s. 3-4.
  20. Zużycie nawozów mineralnych w Polsce w 2013 roku. [dostęp 2014-12-08].
  21. Nowe nawozy z PUŁAW. [dostęp 2014-12-08].
  22. "Fosfory" wyprodukują nawozy z odpadów. [dostęp 2014-12-08].
  23. Nawozy. [dostęp 2014-12-08].
  24. Grupa Azoty. [dostęp 2014-12-08].
Na podstawie artykułu: "Nawozy mineralne" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy