Nepalotymal


Nepalotymal w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Nepalotymal[3], tymal nepalski[4] (Acanthoptila nipalensis) – gatunek średniej wielkości ptaka z rodziny pekińczyków (Leiothrichidae). Występuje endemicznie w Nepalu. Nie jest zagrożony wyginięciem.

Spis treści

Taksonomia | edytuj kod

Po raz pierwszy gatunek opisał Brian Houghton Hodgson. Opis ukazał się w 1836 na łamach Asiatic researches; autor nie wspomniał, z jakiej dokładnie części Nepalu pochodził holotyp. Zaznaczył, że w upierzeniu brak dymorfizmu płciowego, musiał więc przebadać więcej niż jednego osobnika. Nadał nowemu gatunkowi nazwę Timalia nipalensis[5]. W 1855 Edward Blyth zaproponował wydzielenie nepalotymala do osobnego rodzaju Acanthoptila[6] i taka też systematyka była uznawana przez niektórych autorów, np. A. O. Hume’a, T. C. Jerdona i R. B. Sharpe[7]. Z drugiej strony niektórzy autorzy włączali go do rodzaju Turdoides i to ujęcie systematyczne stosowane jest nadal, np. przez Międzynarodowy Komitet Ornitologiczny[8]. Do rodzaju Turdoides włączył nepalotymala Jean Théodore Delacour w 1946, bez udzielenia szerszego komentarza. Nepalotymal wyróżnia się ostro zakończonymi stosinami piór na piersi i głosem[9]. Niektóre cechy – jak np. kształt nozdrzy, dzioba, wygląd pokryw podskrzydłowych i budowa nogi – są podobne do opisywanych u przedstawicieli Garrulax. Według Ripleya nepalotymal ma cechy pośrednie między ptakami z rodzaju Garrulax a Turdoides[10]. Gatunek monotypowy[8][9].

Morfologia | edytuj kod

Długość ciała wynosi 22–26 cm, masa ciała 58–64 g[9]. Długość środkowego palca (z pazurem) około 24 mm[5]. Wymiary szczegółowe w milimetrach[10]:

U dorosłych występują dwa typy upierzenia (patrz: polimorfizm) różniące się kolorystyką gardła i brody – mogą być one białawe lub ciemne[11] (według E. W. Oatesa upierzenie zmienia się zależnie od pory roku[7]). U dorosłego wierzch ciała szarobrązowy, pokrywy uszne białawe; można dostrzec krótką, białawą brew. Pióra na wierzchu głowy i czole wyróżniają się sztywnymi stosinami (u młodocianych nie jest to wyraźna cecha), dzięki którym nepalotymal otrzymał angielską nazwę Spiny Babbler (dosł. kolczasta tymalia[a]). Pierś kremowopłowa, pokryta paskami. Ogon stopniowany. Boki i pokrywy podogonowe oliwkowe[11]. Kolor tęczówki różnie podawany: jako niebieski[5] lub szarobrązowy[7].

Zasięg występowania | edytuj kod

Endemit Nepalu[9][12]. Zależnie od pory roku wędruje na określone wysokości: od 900 do 1900 m n.p.m. zimą i od 1400 do 2100 m n.p.m. latem[11].

Ekologia i zachowanie | edytuj kod

Tymale nepalskie bywały stwierdzane na wysokości od 800 do 2200 m n.p.m.[11] Zasiedlają gęste zadrzewienia wtórne[9]. Żywią się głównie owadami. W jednym z badań na 2295 fragmentów pokarmu (zjedzonych przez 316 osobników) 86% stanowiły bezkręgowce, pozostałe 14% owoce i nasiona[9]. Z bezkręgowców zjadają m.in. owady, ślimaki i dżdżownicowate[11]. Żerują na ziemi[7]. Nepalotymal potrafi naśladować głosy innych ptaków. Podczas snu umieszcza głowę między nasadami skrzydeł i stroszy się na kształt kuli; możliwe, że ma to odstraszać drapieżniki. Płochliwy. Może przebywać pojedynczo lub w niewielkich grupach[11] 3–10 osobników, również z sierpodziobami rudolicymi (Erythrogenys erythrogenys)[10].

Lęgi | edytuj kod

Okres lęgowy trwa od kwietnia do czerwca. Gniazdo umieszczone jest w krzewie lub kępie traw[9]. Gniazdo ma kształt kubeczka, zbudowane jest z trawy, liści i włókien roślinnych[11]. Jedno zmierzone gniazdo miało średnicę około 12,5 cm i wysokość blisko 5 cm[7]. W zniesieniu 3 lub 4 jaja o skorupce barwy jasnoniebieskiej[9]; ich wymiary to około 28 na 16,5 mm[5].

Status i zagrożenia | edytuj kod

IUCN uznaje tymala nepalskiego za gatunek najmniejszej troski (LC, Least Concern) nieprzerwanie od 1988 (stan w 2020). BirdLife International ocenia trend populacji jako stabilny ze względu na brak widocznych zagrożeń[12]. Był opisany jako dość pospolity już w 1889[7]; obecnie (2016) lokalnie pospolity w swoim poszatkowanym zasięgu. Występuje na Endemic Bird Area 129 Central Himalayas[9].

Uwagi | edytuj kod

  1. Babbler dosłownie oznacza gadułę, jednak słowo to odnosi się do rodziny tymaliowatych lub mniej licznej gatunkowo rodziny stadniaków.

Przypisy | edytuj kod

  1. Acanthoptila nipalensis, [w:] Integrated Taxonomic Information System [online]  (ang.).
  2. Acanthoptila nipalensis, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species [online]  (ang.).
  3. P. Mielczarek & M. Kuziemko: Rodzina: Leiothrichidae Swainson, 1831 - pekińczyki - Babblers, laughing-thrushes and allies (wersja: 2018-11-05). W: Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2021-03-18].
  4. Paweł Mielczarek, Włodzimierz Cichocki. Polskie nazewnictwo ptaków świata. „Notatki Ornitologiczne”. Tom 40. Zeszyt specjalny, 1999. ISSN 0550-0842
  5. a b c d B. H. Hodgson. Ornithology of Nepal. „Asiatic researches”. 9, s. 182, 1836. 
  6. Report of Curator, Zoological Department, for July, 1855. „The journal of the Asiatic Society of Bengal”. 24 (5), s. 478, 1855. 
  7. a b c d e f Eugene W. Oates: The fauna of British India. T. 1. 1889, s. 386–387.
  8. a b F. Gill, D. Donsker, P. Rasmussen (red.): Laughingthrushes and allies (ang.). IOC World Bird List (v10.1). [dostęp 2020-03-02].
  9. a b c d e f g h i Collar, N. & Robson, C.: Spiny Babbler (Acanthoptila nipalensis). W: del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (red.). Handbook of the Birds of the World Alive [on-line]. Lynx Edicions, Barcelona, 2020. [dostęp 2020-03-01].
  10. a b c Austin L. Rand & Robert L. Fleming: Birds from Nepal. 1957, s. 126–127.
  11. a b c d e f g Tej Kumar Shrestha: Birds of Nepal: Field Ecology, Natural History and Conservation. T. 2. Steven Simpson Books, 2001, s. 179–180. ISBN 0-9524390-9-3.
  12. a b Spiny Babbler Turdoides nipalensis. BirdLife International. [dostęp 20 marca 2016].

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Identyfikatory zewnętrzne (takson):
Na podstawie artykułu: "Nepalotymal" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy