Nicejsko-konstantynopolitańskie wyznanie wiary


Nicejsko-konstantynopolitańskie wyznanie wiary w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii To jest wersja przejrzana, która została oznaczona 26 wrz 2018. Na przejrzenie oczekują zmiany w szablonach lub plikach, które są zawarte na tej stronie. Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania Sobór w Konstantynopolu ogłaszając Symbol w 381 r., bronił prawdy o boskiej naturze Ducha Świętego. Ilustracja z IX w. wydania Mów teologicznych św. Grzegorza z Nazjanzu (330-390). Jako patriarcha Konstantynopola przewodniczył on Soborowi, jednak w wyniku konfliktu został na tymże Soborze usunięty ze swej katedry.

Nicejsko-konstantynopolitańskie wyznanie wiary lub Symbol konstantynopolitański /(łac.) Symbolum Constantinopolitanum/, dawniej nie do końca ściśle zwany też Symbolem nicejskim[1]chrześcijańskie wyznanie wiary najbardziej rozpowszechnione wśród tekstów credo używanych współcześnie w liturgiach.

W Kościele katolickim i w Cerkwiach prawosławnych jest odmawiane lub śpiewane w liturgii Eucharystii (w Kościele łacińskim w niedziele i święta wyższej rangi[2]). Autorytet symbolu przyjmuje również Wspólnota anglikańska[3], a także starokatolicy, luteranie[4] oraz niektóre inne denominacje protestanckie.

W Kościele rzymskokatolickim, niektórych kościołach protestanckich i starokatolickich tekst symbolu jest uzupełniony o „Bóg z Boga” – sformułowanie z symbolu przyjętego w 325 r. na Soborze w Nicei oraz późniejszy, średniowieczny dodatek, krytykowany przez prawosławie – „i Syna” (Filioque).

Spis treści

Historia | edytuj kod

Początki Symbolu konstantynopolitańskiego pozostają w sferze dociekań. Jedna z poważnych hipotez postuluje jako autora Epifaniusza, biskupa Salaminy na Cyprze. Tekst symbolu zatwierdzonego na Soborze 381 r. już w 374 r. znany był temu Ojcu Kościoła, który umieścił go w swym dziele Ancoratus 118,9-13[5][6].

Jakiekolwiek byłyby początki, według jednomyślnej opinii historyków, wbrew potocznym wyobrażeniom, nie może być mowy o tym, że symbol powstał na Soborze w Konstantynopolu poprzez dodanie fragmentu o Duchu Świętym do Symbolu ogłoszonego w czasie poprzedniego Soboru w Nicei w 325 r.[7][8]. Na Soborze chalcedońskim (451) tekst symbolu został odczytany jako wyznanie wiary Soboru Konstantynopolitańskiego I (381). Sama nazwa nicejsko-konstantynopolitański pochodzi dopiero z wieku XVII[9].

Nowość symbolu | edytuj kod

W symbolu została potwierdzona prawda o Duchu Świętym jako o Panu i Ożywicielu - czyli dogmatycznie stwierdzono naturę boską Trzeciej Osoby Trójcy oraz Jej oddziaływanie na chrześcijan, sprawiające w nich życie wieczne.

Orzeczenie to wprowadzono do tekstu Credo jako ostateczne potwierdzenie błędności doktryn będących pochodną, potępionego na Soborze w Nicei w 325 r., arianizmu. Jako logiczna konsekwencja błędnej doktryny Ariusza, to samo co o Synu, zaczęto nauczać o Duchu Świętym, że został stworzony przez Syna i jest Mu podporządkowany. Głównym propagatorem tych doktryn zwanych macedonianizmem był najpierw biskup Konstantynopola Macedoniusz a następnie Maratoniusz z Nikomedii[10]. Doktryny te znane były też w Egipcie. Chrześcijan, którzy wyznawali te poglądy nazywano duchoburcami lub tropikami. Jak tłumaczył św. Augustyn, niektórzy nazywali ich semi-arianami, gdyż uznając współistotność Ojca i Syna, a odrzucając boską naturę Ducha Świętego, w tej kwestii po części są z nimi, a po części z nami[11].

Głównymi ortodoksyjnymi autorami, którzy przeciwdziałali tym doktrynom byli Ojcowie kapadoccy, zwłaszcza Bazyli Wielki (329-379), który poświęcił temu zagadnieniu dwa dzieła O Duchu Świętym[12] oraz Przeciw Eunomiuszowi. W Egipcie - Atanazy Wielki z Aleksandrii (295-373), przede wszystkim w czterech listach do Serapiona[13]. W Italii św. Ambroży z Mediolanu O Duchu Świętym[14].

W odpowiedzi na błędy semi-arian Symbol konstantynopolitański stwierdził, że Duch Święty nie jest stworzeniem, lecz że pochodzi od Ojca czyli że jest z Nim współistotny podobnie jak Syn - a zatem z Ojcem i z Synem wspólnie odbiera uwielbienie i chwałę boską[10].

Zastosowanie w liturgii chrzcielnej i eucharystycznej | edytuj kod

W wieku VI symbol został przyjęty na całym praktycznie Wschodzie chrześcijańskim jako wyznanie chrzcielne, prędko wypierając Symbol nicejski.

Rozpowszechnienie symbolu stało się jeszcze szybsze, gdy zaczęto go uroczyście intonować w Eucharystii. Jako pierwszy do liturgii eucharystycznej wprowadził go Piotr Folusznik, patriarcha Antiochii w latach 471-488, należący do nurtu monofizyckiego. Sto lat później, w 580 roku uczyniono to w Konstantynopolu. Ten liturgiczny zwyczaj został przeniesiony z Syrii także na chrześcijański Zachód i tam się rozprzestrzenił, poczynając od Hiszpanii. Po raz pierwszy mówił o tym Synod toledański III (589) w kan. 2[15][7][9].

Tekst oryginalny i tłumaczenia | edytuj kod

Reinterpretacja symbolu w okresie Reformacji | edytuj kod

Wyznanie konstantynopolitańskie było punktem odniesienia dla redaktorów, którzy tworzyli teksty wyznań dla denominacji powstałych w wyniku Reformacji. Były to m.in. następujące dokumenty doktrynalne: Wyznanie augsburskie (luteranizm), Wyznanie helweckie czy w Polsce Wyznanie sandomierskie (kalwinizm) oraz Trzydzieści dziewięć artykułów westminsterskich (anglikanizm). Wyznania te stanowią ponowne odczytanie prawd wiary zawartych w wyznaniu Nicejsko-Konstantynopolitańskim w świetle Słowa Bożego. Wierność doktrynie Symbolu konstantynopolitańskiego była więc podstawową przesłanką przy ich tworzeniu.

Zobacz też | edytuj kod

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Bibliografia | edytuj kod

  • P.-Th. Camelot, Creeds, w: Sacramentum Mundi. An Encyclopedia of Theology. K. Rahner SJ, C. Ernst, K. Smyth (red.), A. Darlap (red. odp.). Wyd. 5. T. 2. Londyn: Burns & Oats, 1973, s. 37-40. ISBN 0-85532-143-1.
  • M.Schmaus, Holy Spirit, w: Sacramentum Mundi. An Encyclopedia of Theology. K. Rahner SJ, C. Ernst OP, K. Smyth (red.), A. Darlap (Red. odp.). Wyd. 4. T. 3. Londyn: Burns & Oats, 1973, s. 53-61. ISBN 0-85532-144-X.
  • H. Denzinger, A. Schönmetzer: Enchiridion symbolorum : definitionum et declarationum de rebus fidei et morum, n.150. Wyd. 36. Freiburg/B: 1976.

Przypisy | edytuj kod

  1. Angielska wersja Katechizmu Kościoła Katolickiego n. 195 podaje te nazwy zamiennie: The Niceno-Constantinopolitan or Nicene Creed.... Katechizm tłumaczy (we wszystkich wersjach językowych), że symbol ma za sobą autorytet dwóch Soborów z 325 i 381 r. - zob. Section Two, The Profession of the Christian Faith. Nicejskim określają symbol przyjęty na Soborze konstanynopolitańskim także Wikipedie angielska, francuska i inne. Jednak Credo nicejskie jest osobnym tekstem i według opinii współczesnych uczonych, choć podobne, nie ono posłużyło ojcom Soboru Konstantynopolitańskiego za materiał do opracowania nowej wersji symbolu, o czym niżej. Por. Denzinger-Schönmetzer 150.
  2. Kongregacja ds. Kultu Bożego i Dyscypliny Sakramentów: Ogólne wprowadzenie do Mszału Rzymskiego. Rzym: 2002.
  3. Por. Trzecia Konferencja Lambeth
  4. Por. Jeffrey, David L. A Dictionary of biblical tradition in English literature. Wm. B. Eerdmans Publishing, 1992. ​ISBN 0-8028-3634-8
  5. Zob. K. Holl, Epiphanius w: Griechische Christliche Schrifsteller der ersten drei Jahrhunderte (GChSch), 1,146n, Lipsk 1897n; PG 43, 232C i 234n
  6. Denzinger-Schönmetzer n. 42.
  7. a b Por. P.-Th. Camelot, Creeds, w: Sacramentum Mundi. An Encyclopedia of Theology. K. Rahner SJ, C. Ernst, K. Smyth (red.), A. Darlap (red. tomu). Wyd. 5. T. 2. Londyn: Burns & Oats, 1973, s. 39. ISBN 0-85532-143-1.
  8. Por. Ph. Schaff, Constantinopolitan Creed, w: The New Schaff-Herzog Encyclopedia of Religious Knowledge, Vol. III
  9. a b c d H. Denzinger, A. Schönmetzer: Enchiridion symbolorum : definitionum et declarationum de rebus fidei et morum, n.150. Wyd. 36. Freiburg/B: 1976.
  10. a b Por. M.Schmaus, Holy Spirit, w: Sacramentum Mundi. An Encyclopedia of Theology. K. Rahner SJ, C. Ernst OP, K. Smyth (red.), A. Darlap (Red. odp.). Wyd. 4. T. 3. Londyn: Burns & Oats, 1973, s. 53-61. ISBN 0-85532-144-X.
  11. Augustyn z Hippony: De haeresibus, ad Quoduultdeum, 52 (łac.). [dostęp 2010-08-28]. Cytat: Nam de Patre et Filio recte sentiunt quod unius sint eiusdemque substantiae vel essentiae, sed hoc de Spiritu Sancto nolunt credere, creaturam eum esse dicentes. Hos potius quidam Semiarianos vocant, quod in hac quaestione ex parte cum illis sunt, ex parte nobiscum.
  12. O Duchu Świętym. Alina Brzóstkowska (przekład), Józef Naumowicz (wstęp). Warszawa: IW PAX, 1999, s. 207.
  13. Listy do Serapiona. Stanisław Kalinkowski (przekład), Henryk Pietras SJ (wstęp). Kraków: Wydawnictwo WAM, 1996, s. 154, seria: Źródła Myśli Teologicznej 2.
  14. De Spiritu Sancto, CSEL 79; wyd. O. Faller SJ, 1964 r.
  15. Zob.Akta synodu w: Sacrorum Conciliorum nova collectio. J.D. Mansi (oprac.). T. 9. Paryż-Lipsk: 1901-1927, s. 992n.
  16. Tekst grecki za: Acta Conciliorum Oecumenicorum. E. Schwartz (oprac.). T. 2/I/II. Strasbourg-Berlin-Lipsk: 1914; 1922-1940, s. 80.
  17. Wersja z trydenckiego Missale Romanum. M. Sodi, A. M. Triacca (wstęp i apendiks). Watykan: Libreria Editrice Vaticana, 1998. ISBN 88-209-2547-8. W nawiasach różnice z oryginałem greckim
  18. Zob. Śpiewnik Ewangelicki. Bielsko-Biała: Wydawnictwo Augustana, 2002. ​ISBN 83-88941-19-4​, s. 1630-1631 [Nicejsko-konstantynopolitańskie Wyznanie Wiary].
  19. Zob. BF 35-36 - 'Breviarium Fidei. Wybór doktrynalnych wypowiedzi Kościoła. I. Bokwa (red.). Poznań: Wydawnictwo św. Wojciecha, 2007, s. 40.
Kontrola autorytatywna (dokument):
Na podstawie artykułu: "Nicejsko-konstantynopolitańskie wyznanie wiary" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy