Nieautoryzowane osiedle


Nieautoryzowane osiedle w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania Nieautoryzowane osiedle Giwat Asaf

Nieautoryzowane osiedle (ang. outpost, heb. מאחז, ma’achaz, przyczółek) – nielegalne osiedle żydowskie na Zachodnim Brzegu, które nie posiada oficjalnej autoryzacji rządu Izraela, zgodnej z izraelskimi wytycznymi dotyczącymi planowania i powoływania do życia osiedla.

 Osobny artykuł: Osiedla żydowskie.

W myśl prawa międzynarodowego żadne żydowskie osiedle znajdujące się na obszarze Zachodniego Brzegu nie jest legalne[1]. W myśl II porozumienia z Oslo osiedla żydowskie są jednym z kilku elementów wyjętych spod jurysdykcji Autonomii Palestyńskiej[2].

Spis treści

Tło | edytuj kod

Raport Sason podaje, że nieautoryzowane osiedla na Zachodnim Brzegu powstawać zaczęły na początku lat 90. XX wieku, kiedy budowa osiedli została wstrzymana przez lewicowy drugi rząd Icchaka Rabina. Była to reakcja osadników na wydawanie zbyt małej ilości pozwoleń na budowę domów i rozrost osiedli. Rabin chciał zminimalizować udział rządu w zwiększaniu izraelskiej obecności w Judei i Samarii. Przed rządami lewicy w to przedsięwzięcie zaangażowane były organy państwowe i pozarządowe takie jak: Ministerstwo Budownictwa i Mieszkalnictwa, Ministerstwo Obrony, administracja cywilna Sił Obronnych Izraela, doradca Ministra Obrony ds. osadnictwa, Wydział Osadnictwa Światowej Organizacji Syjonistycznej[3].

Według raportu w latach 2000–2004 Ministerstwo Budownictwa i Mieszkalnictwa wydało na nieautoryzowane osiedla kwotę 71 800 000 szekli, co według Centrum Molad nie jest sumą ostateczną, do której należy dodać wydatki poczynione przez inne organizacje międzynarodowe i jednostki samorządów regionalnych[4].

Przykład domów w nieautoryzowanym osiedlu

Jednak jak pisze Elisza Efrat, większość rządów Izraela było zaangażowanych pośrednio, przed administrację, lub bezpośrednio w rozwój nielegalnych osiedli. Oprócz wymienionych powyżej instytucji wspierających, Efrat dodał również Ministerstwo Edukacji, które wspiera budowanie szkół oraz przedszkoli w przyczółkach, a także oferuje wsparcie dla nauczycieli w nich pracujących. Kolejną strukturą wspierającą jest armia. Mimo nielegalnego statusu osiedli wojsko jest zaangażowane w ich ochronę oraz dbanie o bezpieczeństwo na drogach do nich wiodących. Wiąże się to często z tworzeniem punktów kontrolnych na drogach lub budowaniu prowizorycznych płotów chroniących przejeżdżające auta[5][6].

Rząd Ehuda Baraka (1999–2001) zapowiedział likwidację wszystkich nielegalnych przyczółków na Zachodnim Brzegu, jednak ostatecznie plany skończyły się na wstrzymaniu pozwoleń na budowę nowych domów[7]. W 2002 roku, gazeta „Ha-Arec” podała, że 70 ze wszystkich istniejących przyczółków jest własnością firmy budowlanej Amana, która związana jest z osadniczą Radą Jesza[8]. W 2004 roku nieautoryzowanych osiedli w Judei i Samarii było już 99. Premier Ariel Szaron obiecał, że jeżeli dojdzie do jednostronnego wycofania ze Strefy Gazy i Północnej Samarii, to zarządzi on wycofanie wszystkich nieautoryzowanych osiedli. Mimo to, presja Stanów Zjednoczonych skoncentrowana była na Gazie, a nie nielegalnych przyczółkach. Z kolei ewakuacja osiedli ze Strefy Gazy sprawiła tyle kłopotów służbom państwowym i charakteryzowała się tak dużą agresją osadników, że Szaron zaniechał likwidacji przyczółków[9].

Warunki legalizacji osiedla | edytuj kod

Aby osiedle zostało uznane za legalne w myśl prawa izraelskiego musi spełnić kilka wymaganych warunków[3]:

  • decyzja o powstaniu osiedla musi zapaść na szczeblu rządowym. Wymagana jest tu rezolucja uchwalana przez rząd przy uwzględnieniu czynników ekonomicznych, transportowych, bezpieczeństwa, politycznych i społecznych,
  • drugim czynnikiem jest wymóg powstania osiedla na tzw. ziemi państwowej. Opiera się to na wyroku Sądu Najwyższego z 1979 roku w sprawie osiedla Elon More,
  • po trzecie, osiedle musi posiadać skonkretyzowany plan zagospodarowania przestrzennego,
  • czwartym wymogiem jest określenie granic jurysdykcji przez dowódcę obszaru Judei i Samarii,
  • dodatkowo Ministerstwo Obrony musi wydać opinię dotyczącą kwestii bezpieczeństwa przyszłych osadników.
Achija

Kluczowe znaczenie ma tu także prawo własności ziemi. Zgodnie z Prawem zasadniczym: Godność ludzka i wolność, dowódca obszaru Judei i Samarii zobowiązany jest respektować i chronić prawo własności Palestyńczyków. W związku z tym, żadne osiedle nie może powstać na ziemi, która nie jest państwowa, która jest własnością palestyńską lub terenem spornym[3].

W 2011 roku Sąd Najwyższy w Izraelu zobowiązał rząd do ewakuacji wszystkich przyczółków, które powstały na palestyńskiej ziemi. Mimo to, premier Binjamin Netanjahu stwierdził, że to on reprezentuje rząd państwa i będzie wspierał rozwój wszystkich osiedli dopóki będą planowane zgodnie z planem. Netanjahu jednocześnie zaznaczył, że nie wstrzyma żadnych rozpoczętych budów domów[10].

W styczniu 2012 roku premier Netanjahu zlecił specjalnej komisji zbadanie legalności istnienia przyczółków. W tym samym roku doszło do publikacji Raportu Lewiego. Wykazał on, że Izrael ma pełne prawo do budowy i rozwoju wszystkich osiedli na Zachodnim Brzegu. Dokument zaznaczył, iż nieautoryzowane osiedla powstawały bez wiedzy rządu, ale przy pomocy instytucji rządowych i administracji publicznej, co daje podstawy do uznania je za legalne. Raport zalecił na przyszłość skupienie wszystkich kompetencji dotyczących planowania i legalizacji w ramach rady ministrów. Dodatkowo twórcy dokumentu zarekomendowali rozpoczęcie autoryzowania przyczółków[11].

W 2017 roku, po ewakuacji Amony, rząd przegłosował Prawo regulujące osadnictwo w Judei i Samarii. Pozwala ono na retroaktywne regulowanie statusu gruntów osiedli, które powstały na ziemi o niejasnym statusie[12].

W 2018 roku Prokurator Generalny Izraela wydał opinię, która w myśl Prawa regulacji pozwala na stosowanie tzw. „doktryny rynkowej regulacji”. Daje ona prawo legalizacji nielegalnego osiedla jeżeli zostało założone w „dobrej wierze” lub przez przypadek na cudzej ziemi, ale charakteryzuje się przepływem aktywów[13][14].

W 2020 roku Sąd Najwyższy Izrael uznał, że Prawo regulujące osadnictwo w Judei i Samarii narusza prawo własności Palestyńczyków i w sposób nieuzasadniony faworyzuje Izraelczyków. Swoją decyzją Sąd Najwyższy uchylił obowiązywanie tego prawa[15].

Charakterystyka nieautoryzowanego osiedla | edytuj kod

Przyczółek Nerijja

Zgodnie z raportem Sason, nieautoryzowane osiedle nie spełnia żadnego z powyższych warunków lub jednego z nich. Brak autoryzacji sprawia, że takie osiedle jest nielegalne nawet w świetle prawa izraelskiego. Obojętne czy powstało na terenie Zachodniego Brzegu, czy też na terytorium Izraela. Raport wymienia kilka cech charakterystycznych takiego osiedla[3]:

  • rząd nie podjął decyzji o powstaniu takiego osiedla, ani go nie autoryzował,
  • osiedle powstało bez żadnego planu zagospodarowania oraz bez planu rozwoju,
  • nieautoryzowane osiedle nie jest częścią żadnego osiedla w pobliżu. Na ogół funkcjonuje w odległości kilkuset metrów,
  • większość z takich osiedli powstało w latach 90. XX wieku, a w szczególności w ich połowie, po podpisaniu porozumień z Palestyńczykami,
  • ze względu na niejasny charakter prawny lub nielegalny status, to wielu mieszkańców nieautoryzowanych osiedli nie płaci podatków za grunt, dom[4].

Powstawanie nieautoryzowanego osiedla | edytuj kod

Według raportu, nieautoryzowane osiedla powstają z pełnym pogwałceniem prawa. Jest to polityka faktów zastanych, a osadnicy wysuwają wobec rządu bezprawne żądania wobec zamieszkiwanej ziemi. Bardzo często zaangażowane są w ten proceder inne podmioty, organizacje i firmy. Najczęściej powstanie nieautoryzowanego osiedla zaczyna się od budowy anteny lub zbiorników na wodę dla pobliskiego osiedla. Kolejnym krokiem jest prośba o podłączenie do sieci elektrycznej i prośba o możliwość ochrony miejsca. Następnie pojawia się utwardzona droga, co umożliwia przywiezienie karawanów lub domów modułowych na miejsce[3][16].

Sasson podała, że innym sposobem na powstanie nieautoryzowanego osiedla jest prośba o założenie farmy lub pastwisk. Po otrzymaniu zgodny na uprawę ziemi i autoryzacji decyzji w Ministerstwie Obrony rolnik buduje dom. Po pewnym czasie budowane są w okolicy kolejne domy, które powstają już bez pozwolenia[3][17].

Magen Dan

Do powstania nieautoryzowanego osiedla wykorzystuje się także budowę placówki edukacyjnej, do której z czasem prowadzają się rodziny pracowników, powiększając tym samym osiedle[3].

Innym sposobem jest tworzenie tzw. dzielnicy lub sąsiedztwa. Obok istniejącego osiedla lub w odległości kilkuset metrów tworzony jest przyczółek nazwany jak osiedle z dodatkiem mającym świadczyć o rozroście[3], np. Tekoa i przyległe Tekoa B-C, Tekoa D, Tekoa E[18][19], Szewut Rachel i Szewut Rachel Mizrach[20], czy Bat Ajin i Bat Ajin Mizrach i Bat Ajin Ma’araw. Po upływie czasu żadne z tych sąsiedztw, będące poza granicami jurysdykcji właściwego osiedla, nie staje się jego częścią. Jak podaje Sasson, w takim wypadku fundusze wydzielane dla osiedli są później przez rady lokalne kierowane do przyczółków. Jeżeli nie doszło do ewakuacji nieautoryzowanego osiedla, to doradca ministra obrony ds. osadnictwa prosi Wydział Osadnictwa Światowej Organizacji Syjonistycznej o wydzielenie specjalnych funduszy na takie osiedle[3].

Przyczółki są tworzone także w reakcji na ataki Palestyńczyków na osadników jak w przypadku Amony czy Giwat Asaf[21][22].

Nieautoryzowane osiedla powstają także w celu przerwania ciągłości terytorialnej Autonomii Palestyńskiej. Wiele z nich dzieli tereny Palestyńczyków rozbijając je na mniejsze obszary powodując brak ciągłości obszaru administracyjnego, prawnego i samorządowego. Takie przyczółki mają na celu np. ochronę dróg prowadzących do innych osiedli lub poligonom wojskowym[4].

Lista nieautoryzowanych osiedli | edytuj kod

Organizacja B’Tselem na swojej stronie opublikowała listę nieautoryzowanych osiedli żydowskich na Zachodnim Brzegu[23]:

Przypisy | edytuj kod

  1. The Geneva Convention, „BBC”, 10 grudnia 2009 [dostęp 2019-05-31] .
  2. Israel Ministry of ForeignI.M.F. Affairs Israel Ministry of ForeignI.M.F., Israeli-Palestinian Interim Agreement on the West Bank and the Gaza Strip, 28 września 1995 [dostęp 2019-05-31] .
  3. a b c d e f g h i Israel Ministry of ForeignI.M.F. Affairs Israel Ministry of ForeignI.M.F., Summary of the Opinion Concerning Unauthorized Outposts-Talya Sason, Adv., 10 marca 2005 [dostęp 2019-05-31] .
  4. a b c Molad, תג המחיר של המאחזים, 19 maja 2014 [dostęp 2019-06-09] .
  5. EliszaE. Efrat EliszaE., The West Bank and Gaza. A geography of occupation and disengagement, London-New York: Routledge, 2006, s. 40-41 .
  6. GiliG. Cohen GiliG., Despite High Court Ruling to Evacuate Illegal Outposts IDF Provides Security for All West Bank Settlements – Regardless of Legal Status, „Ha-Arec”, 13 kwietnia 2013 [dostęp 2019-06-08] .
  7. EliszaE. Efrat EliszaE., op.cit., s. 41 .
  8. SaraS. Leibovich-Dar SaraS., The Zambish Factor, „Ha-Arec”, 11 lipca 2002 [dostęp 2019-06-08] .
  9. EliszaE. Efrat EliszaE., op.cit., s. 46–49 .
  10. ChaimCh. Levinson ChaimCh., Israel Vows to Raze All Illegal Outposts Built on Private Palestinian Land, „Ha-Arec”, 1 marca 2011 [dostęp 2019-06-08] .
  11. TovahT. Lazaroff TovahT., Legal report on outposts recommends authorization, „The Jerusalem Post”, 9 lipca 2012 [dostęp 2019-06-08] [zarchiwizowane 2012-07-09] .
  12. Kneset, חוק ההסדרה אושר בקריאה שנייה ושלישית, 6 lutego 2017 [dostęp 2019-06-03] .
  13. PeaceP. Now PeaceP., Attorney General Begins Implementation of Regulation Law and the Government endorses a bill to legalize outposts, 17 grudnia 2018 [dostęp 2019-06-04] .
  14. PeaceP. Now PeaceP., The District Court ruled that settlers in an outpost established on private Palestinian land have rights to the land, 29 sierpnia 2018 [dostęp 2019-06-04] .
  15. DanielleD. Roth-Avneri DanielleD., YairY. Altman YairY., YehudaY. Shlezinger YehudaY., Coalition outraged over High Court ruling against settlement law, „Israel ha-Jom”, 10 czerwca 2020 [dostęp 2020-06-12] .
  16. AmiA. Pedahzur AmiA., The Triumph of Israel’s Radical Right, New York: Oxford University Press, 2012, s. 190-191 .
  17. הממשלה מתכוונת לאשר מאחז חדש דרומית לבית לחם – גבעת עיטם, „Pokój Teraz”, 30 listopada 2011 [dostęp 2020-02-19] .
  18. PeaceP. Now PeaceP., New outpost established south of Bethlehem: Tekoa E, 7 lutego 2019 [dostęp 2019-06-04] .
  19. PeaceP. Now PeaceP., Alarming Developments on the Ground, 7 lipca 2014 [dostęp 2019-06-04] .
  20. PeaceP. Now PeaceP., Geulat Zion: Another New Settlement, 13 marca 2017 [dostęp 2019-06-04] .
  21. DeborahD. Sontag DeborahD., Death and Daily Life Link Arab and Israeli, „The New York Times”, 2 maja 2001 [dostęp 2019-06-04] .
  22. שנתיים לפינוי: עלו והתיישבו הלילה בעמונה, „Srugim”, 14 grudnia 2018 [dostęp 2019-06-04] .
  23. B’Tselem, Statistics on Settlements and Settler Population [dostęp 2019-06-04] .

Bibliografia | edytuj kod

  • Elisza Efrat, The West Bank and Gaza. A geography of occupation and disengagement, Routledge, London-New York 2006.
  • Idith Zertal, Akiva Eldar, Lords of the Land: The War Over Israel's Settlements in the Occupied Territories, 1967–2007, Nation Books, New York 2007.
Na podstawie artykułu: "Nieautoryzowane osiedle" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy