Niemojów


Na mapach: 50°09′46″N 16°34′06″E/50,162778 16,568333

Niemojów w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania Zajazd „Gościniec” Przejście graniczne Niemojów-Bartošovice v Orlických horách

Niemojów (niem. Marienthal[3]) – rozwijająca się wieś łańcuchowa w Polsce, położona w województwie dolnośląskim, w powiecie kłodzkim, w gminie Międzylesie.

Spis treści

Położenie | edytuj kod

Niemojów to nadgraniczna wieś łańcuchowa o długości około 6 km, leżąca w Górach Bystrzyckich, w dolinie Dzikiej Orlicy, na wysokości około 550-610 m n.p.m.[1]

Podział administracyjny | edytuj kod

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa wałbrzyskiego.

Historia | edytuj kod

Wieś założono w 1570 roku przez cesarskiego nadleśniczego Leonhardta von Veldhammer[1]. W latach 1573-1576 powstał renesansowy dwór sołtysów (niem. Freirichterei), którego ruiny schowane w gęstych zaroślach można oglądać do dziś[1]. W 1631 roku istniała tu kuźnica, do której surowca dostarczały okoliczne złoża hematytu[1]. Zniszczenia podczas wojny trzydziestoletniej wstrzymały rozwój wsi[1]. W roku 1747 miejscowość przeszła w ręce austriackiego rodu arystokratycznego Althannów i wkrótce rozrosła się do rozmiarów jednej z największych w Górach Bystrzyckich[1]. W tym czasie funkcjonowały tu między innymi: folwark, młyn wodny i bielnik. W 1787 roku Niemojów liczył 107 budynków, w tym: kościół i szkoła katolicka, folwark, młyn wodny, wapiennik i bielnik, a także 41 warsztatów tkackich i 7 innych rzemieślników[1]. W 1840 roku nową właścicielką wsi stała się księżna Marianna Orańska[1]. Większość mieszkańców liczącej wówczas 112 gospodarstw miejscowości trudniła się tkactwem chałupniczym[1]. Kolejnym impulsem w historii Niemojowa stał się rozwój turystyki w XIX wieku[1]. W 1909 roku założono Kłodzki Związek Narciarski, a okolicy powstały szlaki turystyczne, trasy biegowe i stoki narciarskie[1]. Wieś nazywano Sommerfrische Marienthal[4] i zamieszkiwało tu ponad 400 osób. W połowie XIX wieku była to popularna miejscowość turystyczna, do 1939 roku istniało przejście graniczne do Czechosłowacji[1].

Po II wojnie światowej wieś zasiedlono repatriantami[1]. Trudne warunki klimatyczne utrudniały jednak pracę rolnikom, dlatego przez następnych 60 lat wieś stopniowo się wyludniała[1]. Dziś zamieszkanych jest zaledwie kilkanaście domów. Według Narodowego Spisu Powszechnego (III 2011 r.) wieś liczyła 26 mieszkańców[2]. Stopniowo jednak tereny te ożywiają się turystycznie, we wsi działają już zajazd i gospodarstwa agroturystyczne. Przebiega tędy Droga Śródsudecka, zielony szlak turystyczny oraz międzynarodowa trasa rowerowa ER2[5].

Zabytki | edytuj kod

Według rejestru Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisany jest obiekt[6]:

  • kościół filialny pw. Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny, z 1597 roku i przebudowany w 1716 roku, z interesującym kamiennym portalem. Wewnątrz m.in. chrzcielnica z XVII w., ołtarz (którego autorstwo przypisuje się wybitnemu śląskiemu rzeźbiarzowi Michaelowi Klahrowi) i ambona (architektura) z pierwszej połowy XVIII wieku. Na murze kościelnym znajduje się sześć płyt nagrobnych miejscowych sołtysów.

Inne zabytki[1]:

  • ruiny renesansowego dworu sołtysów, stojącego tuż obok kościoła, schowane w gęstych zaroślach. Zachowały się resztki galerii i krużganku oraz inskrypcja po właścicielach umieszczona na ścianie wschodniej. Unikatowość tego obiektu przejawia się pałacowym potraktowaniem architektury budynku mieszkalnego dworu.
  • ruiny młyna wodnego znajdują się w odległości 20 m od ruin dworu,
  • na terenie wsi jest też kilkanaście ruin opuszczonych domostw (głównie z II połowy XIX w.) oraz ruiny kapliczek przydrożnych.

Turystyka | edytuj kod

 Osobny artykuł: Przejście graniczne Niemojów-Bartošovice v Orlických horách.

We wsi do 21 grudnia 2007 funkcjonowało piesze przejście graniczne (turystyczne i małego ruchu granicznego) Niemojów-Bartošovice v Orlických horách, obsługiwane przez placówkę Sudeckiego Oddziału Straży Granicznej w Międzylesiu. Przejście zostało zlikwidowane po przystąpieniu Polski i Czech do układu z Schengen. Po stronie czeskiej znajdują się dwa wyciągi narciarskie oraz basen.
Przez wieś przebiega graniczny szlak zielony z Niemojowa na Śnieżnik Kłodzki oraz szlak czarny do Solnej Jamy[5].

Przypisy | edytuj kod

  1. a b c d e f g h i j k l m n o p Słownik geografii turystycznej Sudetów. redakcja Marek Staffa. T. 14: Góry Bystrzyckie i Orlickie. Warszawa; Kraków: Wydawnictwo PTTK „Kraj”, 1992, s. 142-146. ISBN 83-7005-340-8.
  2. a b GUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.
  3. M. Choroś, Ł. Jarczak, Słownik nazw miejscowych Dolnego Śląska, Opole 1995, s. 78.
  4. Reprodukcja kartki pocztowej z tego okresu Franz Streitenberger, Ansichtspostkarten-Verlag, Stephansdorf, Bez. Breslau.
  5. a b Mapa szlaków turystycznych. [dostęp 2018-03-25].
  6. Rejestr zabytków nieruchomych woj. dolnośląskiego. Narodowy Instytut Dziedzictwa. s. 77. [dostęp 5 sierpnia 2012].

Bibliografia | edytuj kod

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Na podstawie artykułu: "Niemojów" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy