Nowy Wiśnicz


Na mapach: 49°54′53″N 20°27′39″E/49,914722 20,460833

Nowy Wiśnicz w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania Zamek w Wiśniczu

Nowy Wiśniczmiasto w woj. małopolskim, w powiecie bocheńskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Nowy Wiśnicz. Położone jest na Pogórzu Wiśnickim przy drodze wojewódzkiej nr 965 z Bochni do Limanowej, w odległości 8 km od Bochni.

Nowy Wiśnicz uzyskał lokację miejską w 1616 roku, zdegradowany w 1934 roku, ponowne nadanie praw miejskich w 1995 roku[4]. W latach 1976–1982 miejscowość była siedzibą gminy Nowy Wiśnicz-Lipnica. W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do woj. tarnowskiego.

Spis treści

Historia | edytuj kod

W XII wieku Nowy Wiśnicz był notowany jako wieś klasztorna. W XIV wieku był własnością Kmitów, a następnie Lubomirskich. Prawa miejskie otrzymał w 1616 roku za sprawą Stanisława Lubomirskiego. W założonym przez siebie mieście Lubomirski ufundował barokowy kościół farny i ratusz. Jako wotum za zwycięstwo pod Chocimiem w 1621 r. na wzgórzu obok zamku Stanisław wybudował klasztor Karmelitów Bosych. Znaczną część drewnianej zabudowy miasta strawił wielki pożar 3 lipca 1863[5].

 Osobny artykuł: Akcja Wiśnicz.

W czasie II wojny światowej w rejonie Nowego Wiśnicza działał 12 Pułk Piechoty Armii Krajowej regionalny oddział Armii Krajowej, który przeprowadził 26 lipca 1944 roku Akcję Wiśnicz – atak na niemieckie więzienie, który był jedną z największych akcji uwolnienia więźniów przez polskie podziemie przeprowadzonej w czasie niemieckiej okupacji Polski[6][7][8].

Demografia | edytuj kod

  • Piramida wieku mieszkańców Nowego Wiśnicza w 2014 roku[2].


Zabytki | edytuj kod

Kościół parafialny pw. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny Budynek Liceum Sztuk Plastycznych w Nowym Wiśniczu Jeden z drewnianych domów w Nowym Wiśniczu na rysunku Jana Matejki

Obiekty wpisane do rejestru zabytków nieruchomych województwa małopolskiego[9].

  • układ urbanistyczny,
  • zespół kościoła parafialnego pw. Wniebowzięcia NMP z 1620 roku:
    • kościół,
    • plebania,
    • dzwonnica,
    • ogrodzenie z 2 bramkami,
    • cmentarz kościelny,
  • kapliczka przydrożna św. Jana Nepomucena, drewniana, przy drodze do zamku z 2 poł. XVIII wieku.,
  • zespół klasztorny karmelitów z 1 poł. XVII w.,
    • ruina kościoła pw. św. Józefa
    • klasztor, obecnie więzienie,
    • fortyfikacje bastionowe,
  • cmentarz żydowski,
  • zespół zamkowy, XVI, po 1620 r.,
    • zamek,
    • fortyfikacje bastionowe,
  • ratusz miejski,
  • sąd, obecnie liceum (PLSP), ul. Grunwaldzka 278 (Bocheńska 6) z lat 1911–1912,
  • dom, Rynek 13, XVIII/XIX,
  • dom, Rynek 20, XVII, XX wiek.

Inne zabytki | edytuj kod

Nieistniejące:

  • kościół Karmelitów pw. Chrystusa Zbawiciela z lat 1622–1630, zburzony przez Niemców w latach 1942–1944 r.,
  • drewniane podcieniowa zabudowa rynku (uwieczniona przez Jana Matejkę).
Ratusz miejski w Nowym Wiśniczu

Przyroda i turystyka | edytuj kod

Miasto leży na obszarze Wiśnicko-Lipnickiego Parku Krajobrazowego. W bliskiej okolicy znajduje się kilka obiektów chronionej przyrody:

Szlaki turystyczne: niebieski: Bochnia – Nowy Wiśnicz – Kamień GrzybPaprotna (obok Kamieni Brodzińskiego) – RajbrotŁopuszePrzełęcz RozdzieleWidoma – góra KamionnaPasierbiecka GóraTymbark.

Pomnik przed ratuszem hetmana Stanisława Lubomirskiego-założyciela miasta

Sport | edytuj kod

W Nowym Wiśniczu funkcjonuje klub piłkarski Szreniawa Nowy Wiśnicz, założony w 1932 roku, używa barw: biało-niebiesko-czerwone. Największym sukcesem jest 5. miejsce w III lidze w sezonie 2010/11.

Ludzie związani z miejscowością | edytuj kod

 Z tym tematem związana jest kategoria: Ludzie związani z Nowym Wiśniczem.

Zobacz też | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. Stan i struktura ludności oraz ruch naturalny w przekroju terytorialnym. Stan w dniu 31 XII 2010 r.. [dostęp 13.06.2012].
  2. a b http://www.polskawliczbach.pl/Nowy_Wisnicz, w oparciu o dane GUS.
  3. Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 30 kwietnia 2015 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów (Dz.U. z 2015 r. poz. 669).
  4. Robert Krzysztofik, Lokacje miejskie na obszarze Polski. Dokumentacja geograficzno-historyczna, Katowice 2007, s. 56–57.
  5. List Jana Matejki z 12/13 VII 1863 roku opisujący Wiśnicz po pożarze.
  6. Königsberg 2017 ↓.
  7. Józef Wieciech. Akcja na więzienie w Nowym Wiśniczu. „Niepodległość i Pamięć 2/3 (4)”, s. 197–202, 1995. Warszawa. 
  8. Śląski 1983 ↓.
  9. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo małopolskie. 2019-12-31.

Bibliografia | edytuj kod

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Kontrola autorytatywna (miasto):
Na podstawie artykułu: "Nowy Wiśnicz" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy