Ośmiotysięcznik


Ośmiotysięcznik w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania Rozmieszczenie ośmiotysięczników Zdjęcie pasma Himalajów z Międzynarodowej Stacji Kosmicznej Mount Everest

Ośmiotysięcznik – popularne wśród himalaistów, jak również miłośników gór i geografów, określenie szczytu, którego wierzchołek wznosi się na 8000 lub więcej metrów nad poziom morza. Ze względu na zastosowane kryterium minimalnej deniwelacji względnej wynoszące minimum 500 metrów[1] przyjmuje się, że na Ziemi znajduje się czternaście głównych ośmiotysięczników – 10 w Himalajach i 4 w Karakorum. Wśród nich wyróżnia się pięć tak zwanych wysokich ośmiotysięczników, czyli Mount Everest, K2, Kanczendzonga, Lhotse i Makalu, mających ponad lub prawie 8500 metrów. Niezwykłe znaczenie 8000 metrów występuje tylko w układzie metrycznym miar. W anglosaskim układzie miar wysokości szczytów podaje się w stopach i wtedy pojawiają się dwudziesto- i dwudziestopięciotysięczniki.

Czternastkę ośmiotysięczników nazywa się czasem niezbyt precyzyjnie Koroną Himalajów; prawidłowo jest to Korona Himalajów i Karakorum. Nie należy jej mylić z Koroną Ziemi, którą stanowią najwyższe szczyty górskie poszczególnych kontynentów.

Zdobywanie ośmiotysięczników jest trudne, ryzykowne i długotrwałe ze względu na panujące tam warunki i konieczność aklimatyzacji. Na wysokości 8000 metrów ciśnienie atmosferyczne, i tym samym ciśnienie cząstkowe tlenu, jest znacznie niższe niż na poziomie morza. Powoduje to zmniejszenie gradientu między tętnicami a komórkami mięśniowymi, a więc upośledza dostarczanie tlenu do intensywnie pracującego organizmu. Obszary leżące powyżej 8000 m n.p.m. nazywane są strefą śmierci, gdyż człowiek nie jest w stanie przeżyć na tej wysokości dłużej niż kilka dni. Nawet wyrównywanie niedoboru tlenu w organizmie przez korzystanie z butli tlenowej nie pozwala na dłuższe przebywanie w strefie śmierci. Bardzo niskie ciśnienie przyczynia się bowiem do zmniejszenia zdolności przyłączania tlenu do hemoglobiny, co z kolei powoduje obrzęk płuc, a nawet obrzęk mózgu. Inne objawy choroby wysokościowej mogą pojawić się już znacznie niżej. Dodatkowo powyżej 8000 metrów organizm nie potrafi przyswajać pożywienia i jego bilans energetyczny jest ujemny. To wszystko spowodowało, że pierwsze wejście człowieka na wierzchołek szczytu ośmiotysięcznego miało miejsce dopiero w 1950 roku (Annapurna). Wcześniej jednak osiągano i przekraczano granicę ośmiu tysięcy metrów, na przykład podczas prób zdobycia Everestu przez wyprawy brytyjskie w latach 20. XX wieku.

Spis treści

Pierwsze wejścia | edytuj kod

Na jasnofioletowym tle oznaczono szczyty w Karakorum; pozostałe znajdują się w Himalajach.

Pierwsze wejścia kobiet | edytuj kod

Zdobywcy wszystkich głównych ośmiotysięczników | edytuj kod

Źródło: Zestawienie na 8000ers.com. [dostęp 2014-08-30].

W latach 1997–2010 Koreanka Oh Eun-sun zdobyła rzekomo wszystkie ośmiotysięczniki, jednak w grudniu 2010 roku wykazano, że wejście na Kanczendzongę w 2009 nie miało miejsca. Tym sposobem pierwszą kobietą (a 21. osobą) z Koroną Himalajów i Karakorum została Edurne Pasaban, zdobywając Sziszapangmę 17 maja 2010[16][17].

Polska Korona Himalajów i Karakorum kobiet | edytuj kod

K2 (drugi co do wysokości szczyt)

18 maja 2009, po wejściu Kingi Baranowskiej na Kanczendzongę, Polska została pierwszym krajem, którego przedstawicielki zdobyły wszystkie czternaście ośmiotysięczników[18].

Zobacz też | edytuj kod

Uwagi | edytuj kod

  1. Weszła na szczyt 30 minut później. Zginęła w drodze powrotnej.

Przypisy | edytuj kod

  1. Sześć nowych ośmiotysięczników? Gazeta Wyborcza 22.08.2013.
  2. Hasło w Encyklopedii Brittanica.
  3. Obecnie podawane są trzy różne wysokości: 8844, 8848 i 8850 Ile ma naprawdę Mount Everest?.
  4. Xexplorers web: ExWeb series: The meaning of winter in 8000+ climbing.
  5. Stanęli na szczycie! Nanga Parbat zdobyta w zimie po raz pierwszy. national-geographic.pl. [dostęp 2016-02-29].
  6. Jaki dowód ma Eli Revol na zdobycie z Tomkiem Mackiewiczem Nanga Parbat? "Podstawą jest zaufanie". PolskieRadio.pl Sport, 30.01.2018 [dostęp 2018-03-01]
  7. Strona Piotra Pustelnika.
  8. Tlen a sprawa polska. [dostęp 2010-05-14].
  9. Nives Meroi and Romano Benet summit Annapurna, their 14th 8000er. planetmountain.com (ang.) [dostęp: 2018-11-26]
  10. Nives Meroi and Romano Benet summit Annapurna, their 14th 8000er. planetmountain.com (ang.) [dostęp: 2018-11-26]
  11. Peter Hámor zdobywcą Korony Himalajów i Karakorum. portalgorski.pl. [dostęp 2017-05-16].
  12. Korona Himalajów i Karakorum – Azim Gheychisaz. portalgorski.pl [dostęp: 2018-11-26]
  13. Korona Himalajów i Karakorum - Ferrán Latorre. portalgorski.pl [dostęp: 2018-11-26]
  14. Òscar Cadiach, desde el C1 tras bajar del Broad Peak: “Estuvimos 24 horas sin agua” (hiszp.). desnivel.com. [dostęp 2017-07-28].
  15. 14 ośmiotysięczników w 189 dni. Nirmal ‘Nims’ Purja zdobył Shisha Pangmę (pol.). [dostęp 2019-10-29].
  16. ExWeb Oh Eun-Sun report, final: Edurne Pasaban takes the throne (ang.).
  17. Oh-Eun Sun traci pierwszeństwo, Edurne Pasaban na tronie.
  18. a b Kinga Baranowka* is making History (ang.). [dostęp 20 maja 2009]. *) literówka w oryginale.

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Na podstawie artykułu: "Ośmiotysięcznik" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy