Oddział partyzancki OP-23


Oddział partyzancki OP-23 w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania Weterani Zgrupowania OP-23 Zamek baronów Gubrynowiczów, w okresie do sierpnia 1944 kwatera główna komendantury zgrupowania "Południe" Adama Winogrodzkiego Pomnik upamiętniejący 2PSP i AK w Sanoku

Oddział partyzancki AK (OP-23) – zgrupowanie partyzanckie Armii Krajowej o kryptonimie OP-23 (lub OP-Południe, KN-23) „Suchar”, „Serowiec”, „Hd”, „IV/014”, „San”- sformowane w powiecie sanockim, podległe pod Okręg krakowski, Inspektorat Jasło AK, rozwiązany 19 września 1944.

Decyzją z rozkazu Inspektoratu AK Jasło z przełomu kwietnia i maja 1944 utworzono partyzanckie Zgrupowanie „Południe”, działające pod kryptonimami OP-23 i KN-23, którego komendantem mianowano kpt. Adama Winogrodzkiego ps. „Korwin”[1]. W czerwcu 1944 do zgrupowania weszły: oddział OP-11 Józefa Czuchry ps. „Orski” (dwa plutony w zgrupowaniu) i Wojciecha Rosolskiego ps. „Skalny” (jeden pluton)[2].

Spis treści

Żołnierze obwodu | edytuj kod

Skład Komendy Obwodu Sanok o kryptonimie „San”:

komendant;
  • XII 1939 – połowa stycznia 1940; kpt. Władysław Romańczyk (1898-1982) „Czarny”, „Rosa”, „Wir”, „Kula”,
  • od połowy stycznia do połowy kwietnia 1940 r.; por. Władysław Biegański „Janusz”,
  • VI 1940 – 29 I 1942; Rudolf Ryba vel Schmidt „Rudek”, „Kulawy”, „Korczyński”,
  • II 1943 – koniec IV 1944; kpt. Adam Winogrodzki (ps. "Ordon", "Korwin" oraz "Władysława Węgrzynowski")
  • V 1944 – 1945 por. Jan Łoziński „Babinicz”, „Andrzej”
zastępcy;
  • VI 1940 – IV 1942; Tadeusz Zaruski „Tadzio”, „Cygan”,
  • III 1943 – I 1944 por. Władysław Okwieka vel Perkowski „Zan”,
  • V 1943 – 1944 por. Tadeusz Buczek „Tuhan” /NOW/,
  • IX 1943 – 1944 Władysław Malik „Sosna” /BCh/.
oficerowie
  • adiutant – VI 1940 – I 1942 Jan Niemiec „Joten”, X 1943 – 1944 Władysław Szechyński „Kruk”, Alojzy Bełza
  • kwatermistrz – III 1943 – XII 1943 por. Jan Krasicki „Zagończyk”, od V 1944 Mieczysław Granatowski „Gram”.
  • wywiad – Mieczysław Granatowski „Gram”
  • kontrwywiad – VI 1940 sierż. Władysław Skałkowski „Dąb"
  • kontrwywiad – Jan Drwięga "Szatan"
  • zastępca dowódcy kontrwywiadu – Władysław Pruchniak „Skręt”, „Ireneusz”
  • dywersja – od VI 1940 do I 1942 Tadeusz Wojtowicz, sierż. Władysław Szelka „Borsuk”, chor. Władysław Pruchniak „Ireneusz”, Mieczysław Granatowski „Gram”
  • zastępca oficera dywersji – Zdzisław Walerian Konieczny „Grot” od IX 1943 do 1944
  • łączność – Bronisław Trzaska
  • zbrojmistrz – plut. Aleksander Kędzior „Okoń”
  • żandarmeria – kpt. Hieronim Bieńkowski „Zbroja”
  • propaganda – Jan Radożycki „Owczarek”
  • szef kolportażu: Kazimierz Niemiec „Błyskawica”
  • wywiad gospodarczy: Jan Hołowiński „Młot”
  • służba zdrowia – lekarz obwodu: VI 1940 – 1944 dr Kazimierz Kamiński „Topór”

Zastępca lekarza obwodu: VI 1940 – IV 1942 Jan Maria Suchomel, V 1943 – 1944 dr Marian Klauziński.

  • sekcja więzienna: V 1940 – I 1944 Bronisław Nowak „Brzoza”, V 1943 – 1944 Nestor Kiszka „Neron”, Piotr Dudycz „Cezar”
  • sabotaż-dywersja – Walerian Zdzisław Konieczny
  • Wojskowa Służba Kobiet (WSK)Jadwiga Zaleska, V 1943 – 1944 Stefania Pirożyńska „Sabina”
  • WSOP – chor. Stanisław Kurpiel
  • Oficer saperów: Stanisław Kubiak „Szarotka”, IX 1943 – 1944 Władysław Pruchniak „Sęp”, „Ireneusz”, „Felek”.
Szeregowcy
łączniczki
  • Barbara Krasicka „Bizia”, Jadwiga Pruchniak „Jadźka”
  • Adam i Wanda Gilewicz – skrzynka kontaktowa

Placówki | edytuj kod

Sztab komendy z siedzibą w Porażu, skrzynka kontaktowa w Sanoku naprzeciwko komendy Gestapo. Na wiosnę 1943 powołano na terenie komendy obwodu Sanok 10 placówek, oznaczonych cyframi:

Stanisław Zieliński „Fal”, Stanisłw Wajda„Pająk”, ppor. Jerzy Garapich „Granit”.

Współpracownicy | edytuj kod

Szlaki przerzutowe | edytuj kod

Odtworzenie 2 Pułku Strzelców Podhalańskich w ramach AK | edytuj kod

W wyniku przeprowadzania akcji odtwarzania przedwojennych jednostek wojskowych w ramach Akcji Burza Komenda Obwodu Sanok postawiła za cel odbudowanie 2 Pułku Strzelców Podhalańskich w sile 1500 ludzi, gotowych na rozkaz przystąpić do walki powstańczej.

We wrześniu 1944 po przełamaniu linii frontu a następnie nawiązaniu kontaktu z 242 Brygadą Pancerną Armii Czerwonej, 19 września Winogrodzki rozformował Zgrupowanie OP-23 i nakazał złożenie broni. Znacząca część żołnierzy tego Zgrupowania zgłosiła się następnie do służby w WP, w tym oficerowie kontrwywiadu i saperów Obwodu, kwatermistrz Obwodu, komendant placówki AK w Sanoku, komendant placówki AK w Czarnej, Ustrzykach Dolnych oraz komendant Obwodu Krosno, część w tym komendant wywiadu AK zasiliła szeregi MO i UB, pozostali tworzyli szeregi polskiej samoobrony przed UPA oraz podziemie partyzanckie (Samodzielny Batalion Operacyjny NSZ „Zuch”). 21 września 1944 Adam Winogrodzki wstąpił do WP oraz uzyskał awans do stopnia majora.

Przypisy | edytuj kod

  1. Andrzej Zagórski, Konspiracja w Sanoku w okresie okupacji. W latach II wojny światowej i konspiracji w: Sanok. Dzieje miasta. Praca zbiorowa pod redakcją Feliksa Kiryka, s. 733.
  2. Andrzej Zagórski, Konspiracja w Sanoku w okresie okupacji. W latach II wojny światowej i konspiracji w: Sanok. Dzieje miasta. Praca zbiorowa pod redakcją Feliksa Kiryka, s. 734.

Bibliografia | edytuj kod

Na podstawie artykułu: "Oddział partyzancki OP-23" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy