Oleg Tabakow


Oleg Tabakow w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Oleg Pawłowicz Tabakow, ros. Олег Павлович Табаков (ur. 17 sierpnia 1935 w Saratowie, zm. 12 marca 2018 w Moskwie) – rosyjski aktor filmowy i teatralny, nauczyciel sztuki aktorskiej. Jeden z najpopularniejszych aktorów kina radzieckiego i rosyjskiego.

Oleg Tabakow z prezydentem Władimirem Putinem (2015)

Spis treści

Biografia | edytuj kod

Urodził się w Saratowie w rodzinie lekarzy – Pawła Kondratiewicza (dyrektora instytutu naukowo-badawczego) i Marii Andriejewny z d. Bieriezowskiej (urodzonej pod nazwiskiem Piontkowska), polskiej szlachcianki z pochodzenia. Podczas II wojny światowej jego ojciec służył na froncie jako szef pociągu sanitarnego, a matka pracowała w szpitalu wojskowym. Po wojnie rodzice rozeszli się. Oleg ukończył szkołę średnią w Saratowie. O wyborze zawodu aktora zadecydował na zajęciach kółka teatralnego prowadzonych w miejscowym domu kultury przez znanego radzieckiego pedagoga teatralnego Natalię Suchostaw. W 1953 wstąpił do szkoły aktorskiej przy moskiewskim "Mchacie", do klasy Wasilija Toporkowa. Był jednym z lepszych studentów – jeszcze podczas nauki zadebiutował w filmie Sasza rozpoczyna życie Michaiła Szweicera. W 1957 roku rozpoczął również studia w założonej pod szyldem MChAT-u szkole-studio młodych aktorów Olega Jefremowa. Studio to wkrótce zyskało samodzielność jako teatr "Sowriemiennik" i Tabakow został jednym z pierwszych jego aktorów. Rola studenta Miszy w sztuce Wiecznie żywi w 1956 roku stała się jego debiutem teatralnym. Z "Sowriemiennikiem" był związany przez niemal 30 następnych lat (do 1983). W latach 1970-1976 był również dyrektorem tego teatru. W 1973 rozpoczął działalność dydaktyczną, stając się wychowawcą wielu późniejszych, znanych aktorów radzieckich i rosyjskich. W 1976 na bazie GITIS-u otworzył własną szkołę-studio aktorskie. W 1977 w pomieszczeniach starego składu węgla przy ul. Czapajewa w Moskwie otworzył piwnicę artystyczną "Tabakierka", która w 1986 roku otrzymała oficjalny status teatru z Tabakowem jako dyrektorem (nazywanym również Teatrem Tabakowa). Wcześniej, przez trzy lata (1983-1986), był dyrektorem MChAT-u.

Jako aktor cieszył się dużą popularnością, mając na koncie ponad 120 ról filmowych. Największą sławę i popularność przyniosły mu kreacje: hr. Rostowa w filmie Siergieja Bondarczuka Wojna i pokój, Waltera Schellenberga w serialu TV Siedemnaście mgnień wiosny, Alhena w telewizyjnej ekranizacji powieści Dwanaście krzeseł z 1976, Ludwika XIII z serialu TV D’Artagnan i trzej muszkieterowie, Obłomowa w filmie Kilka dni z życia Obłomowa z 1979. Występował również w słuchowiskach radiowych i dubbingach (ok. 20 postaci w latach 1965-2007), użyczył swojego głosu m.in. Garfieldowi w rosyjskiej wersji filmów z 2004 i 2006 roku. Od 2000 roku, aż do śmierci był dyrektorem artystycznym MChT im. Czechowa i działającej przy nim szkoły-studia aktorskiego oraz dziekanem katedry sztuki aktorskiej tej uczelni. Od 2008 prowadził w Moskwie założony przez siebie koledż teatralny, przeznaczony dla młodzieży z terenu całej Rosji.

Był dość znanym i popularnym aktorem za granicą, w Pradze zagrał w ponad 40 spektaklach teatralnych, występował również w teatrach węgierskich, fińskich, niemieckich, duńskich, austriackich i amerykańskich[1]. Filmy z jego udziałem były i są emitowane w Polsce. Przy Uniwersytecie Harvarda założył w latach 80. Letnią Szkołę Teatralną im. Stanisławskiego, której został dyrektorem[2].

Od 2008 był członkiem honorowym Rosyjskiej Akademii Sztuk Pięknych[3].

Autor i współautor książek: Prikosnowienije k czudu (2008), Moja nastojaszczaia żyzn' (2000, współautorstwo), Paradoks ob aktorie (1999, współautorstwo).

Od listopada 2012 roku, kiedy to zaangażował się w kampanię wyborczą Władimira Putina (ubiegającego się o trzecią kadencję), oficjalnie popierał jego politykę[4]. W marcu 2014 był współsygnatariuszem listu zbiorowego ludzi świata kultury rosyjskiej popierającego politykę prezydenta Rosji Władimira Putina odnośnie Krymu (interwencji wojsk rosyjskich w lutym 2014)[5]. Publicznie wypowiadał się o rosyjskości Krymu i braku jakichkolwiek jego związków (otnoszenij) z Ukrainą[6].

Zmarł 12 marca 2018 w Moskwie w wieku 82 lat, po długotrwałej chorobie[7][8][9].

Uroczysty wieczór pożegnalny na cześć Tabakowa w jego macierzystym Teatrze Artystycznym im. A. Czechowa w Moskwie

Choroba i śmierć | edytuj kod

27 listopada 2017 został hospitalizowany z rozpoznaniem sepsy będącej skutkiem ubocznym przeprowadzonej wcześniej operacji wszczepienia implantów zębnych. Miesiąc później zapadł w stan śpiączki. 12 marca 2018 zmarł w rezultacie zatrzymania akcji serca[10][11].

Trzy dni później (15 marca) jego macierzysty teatr (Moskiewski Teatr Artystyczny im. A. Czechowa w Moskwie) zorganizował poświęcony mu uroczysty wieczór pożegnalny z udziałem członków rodziny Tabakowa, przyjaciół, kolegów-artystów i przedstawicieli władz. Obecny był na nim prezydent republiki Władimir Putin. Aktor został pochowany na Cmentarzu Nowodziewiczym w Moskwie[12][13].

Wybrana filmografia | edytuj kod

Oleg Tabakow z portretem Garfielda (któremu użyczył głosu w rosyjskiej wersji dubbingowej) – prezentem od fanów z Saratowa
  • 1956 – Sasza rozpoczyna życie
  • 1959 – W przededniu
  • 1960 – Okres próbny
  • 1960 – Ludzie na moście
  • 1960 – Okres próbny
  • 1961 – Czyste niebo
  • 1963 – Żywi i martwi
  • 1965 – Wojna i pokój
  • 1966 – Wystrzał
  • 1968 – Wojna i pokój
  • 1969 – Król jeleń
  • 1969 – Świeć moja gwiazdo
  • 1970 – Tajemnica żelaznych drzwi
  • 1970 – Serce Rosji
  • 1970 – Zwyczajna historia
  • 1972 – Na dnie
  • 1973 – Siedemnaście mgnień wiosny
  • 1973 – Dacza
  • 1975 – Kasztanka
  • 1975 – Fale Morza Czarnego
  • 1976 – Jak car Piotr Ibrahima swatał
  • 1976 – Dwanaście krzeseł
  • 1976 – Zgrywa
  • 1977 – Niedokończony utwór na pianolę
  • 1978 – W przeddzień premiery
  • 1978 – D’Artagnan i trzej muszkieterowie
  • 1978 – Dwunasta noc
  • 1978 – Troje z Prostokwaszyna jako kot Matroskin (głos)
  • 1979 – Moskwa nie wierzy łzom
  • 1979 – Kilka dni z życia Obłomowa jako Obłomow
  • 1979 – Ach, wodewil, wodewil...
  • 1980 – Otwarta księga
  • 1980 – Wakacje w Prostokwaszynie jako kot Matroskin (głos)
  • 1981 – Wszystko na opak
  • 1981 – Ezop
  • 1982 – We śnie i na jawie
  • 1983 – Ali-Baba i 40 rozbójników
  • 1984 – Zima w Prostokwaszynie jako kot Matroskin (głos)
  • 1985 – Po deszczyku w czwartek
  • 1985 – Kukułka w ciemnym lesie
  • 1987 – Człowiek z bulwaru Kapucynów
  • 1987 – Oczy czarne
  • 1988 – Zły Bambr
  • 1990 – Wiadomość z przyszłości
  • 1990 – Carskie polowanie
  • 1991 – Wewnętrzny krąg
  • 1992 – Stalin
  • 1993 – Chcę do Ameryki
  • 1996 – 20 minut z aniołem
  • 1997 – Trzy historie
  • 1999 – Kadryl
  • 2000 – Prezydent i jego wnuczka
  • 2001 – Sztuka wyboru
  • 2005 – Radca stanu
  • 2006 – Andersen. Życie bez miłości
  • 2006 – Krewni
  • 2007 – Dywersant. Koniec wojny
  • 2009 – Melodia dla katarynki
  • 2011 – Wielbicielka
  • 2011 – Choinki 2
  • 2014 – Kuchnia w Paryżu
  • 2017 – Kuchnia. Ostatnia bitwa
Z nagrodą "Złotej Maski" podczas uroczystej gali laureatów nagrody w 2017 Druga żona Tabakowa – Maria Zydina (w centrum) wraz z ich dziećmi: synem Pawłem (z lewej) i córką Aleksandrą (z prawej). Moskwa, marzec 2018

Nagrody i odznaczenia | edytuj kod

Oleg Tabakow był aktorem wielokrotnie nagradzanym i wyróżnianym w świecie artystycznym najpierw ZSRR, a później Rosji. Posiadał tytuły: Zasłużony Artysta RFSRR (1969), Ludowy Artysta RFSRR (1977) i Ludowy Artysta ZSRR (1988). W 1967 roku otrzymał Nagrodę Państwową ZSRR.

Posiadał wszystkie cztery klasy Orderu Zasług dla Ojczyzny, przyznanych mu w l. 1998-2015. Był uhonorowany kilkoma odznaczeniami zagranicznymi, pośród których znajdowała się francuska Legia Honorowa (2013). Laureat nagród państwowych Federacji Rosyjskiej, t.j. Państwowa Nagroda Federacji Rosyjskiej (1998) i Nagrody Prezydenta Federacji Rosyjskiej (2003). Posiadacz trofeów świata rosyjskiej sztuki filmowej i teatralnej takich jak: "Złota Maska" (1996, 2017), "Czajka" (1997, 2004), "Kryształowa Turandot" (1999, 2004, 2011).

Życie osobiste | edytuj kod

Tabakow dwukrotnie wstępował w związek małżeński. Pierwszą jego żoną była aktorka Ludmiła Kryłowa (małżeństwo w latach 1959-1994), z którą miał dwoje dzieci: syna Antona (ur. 1960) i córkę Aleksandrę (ur. 1966). Obydwoje są aktorami. Drugą jego żoną została Maria Zydina (od 1995 do śmierci aktora). Ze związku tego miał również dwoje dzieci, również syna i córkę: Pawła (ur. 1995) i Marię (ur. 2006).

Przypisy | edytuj kod

  1. Tatiana Nowitczyńska: Tabakow Oleg Pawłowicz (ros.). W: RUSactors.ru [on-line]. [dostęp 20 lutego 2011].
  2. Razzakow F. I.: Oleg Pawłowicz Tabakow - biografija (ros.). W: Dosie na zwiezd [on-line]. [dostęp 20 lutego 2011].
  3. O. Tabakow, A. Pietrow, E. Rotenberg - poczetnyje czlieny Rossijskoj Akademii Chudożestw (ros.). W: Rossijskaja Akadiemija Chudożestw [on-line]. 2008-10-10. [dostęp 20 lutego 2011].
  4. Postanowlenije Cientralnoj izbiratielnoj Komissii RF ot 6 fiewrala 2012 r. I 96/767-6 "О registaracjii dowieriennych lic kandidata na dołznost' Priezidienta RF Władimira Władimirowicza Putina" (ros.). W: Rossijskaja Gazieta [on-line]. 2012-02-07. [dostęp 01 stycznia 2019].
  5. Obraszczenije diejatieliej kultury po Krymu: tiekst pis'ma i połnyj spisok podpisawszych (ros.). tvrain.ru, 2014-03-12. [dostęp 13 marca 2015].
  6. Tabakow żdiet ot "ukraincew-chalawszczikow" izwinienij za Krym (ros.). depo.ua, 2014-09-09. [dostęp 13 marca 2015].
  7. Zmarł popularny rosyjski aktor, Oleg Tabakow, kultura.onet.pl
  8. Zmarł aktor Oleg Tabakow, film.interia.pl
  9. Zmarł rosyjski artysta Oleg Tabakow, wiadomosci.onet.pl
  10. TatjanaT. Zimnijja TatjanaT., Tiażelejszij wospalitielnyj process u Tabakowa prosmotrieli w elitnoj czastnoj klinikie, www.crimea.kp.ru [dostęp 2018-12-31]  (ros.).
  11. Stała izwiestna priczina smierti Olega Tabakowa (ros.). W: n4k.ru [on-line]. 2018-03-12. [dostęp 31 grudnia 2018].
  12. S Olegom Tabakowym prostjatsja 15 marta w MHT [w:] ntv.ru [online], 12 marca 2018 [dostęp 2018-12-31]  (ros.).
  13. Tabakow upokoiłsia riadom s Ziel'dinym, Broniewym i Głazunowym, vesti.ru [dostęp 2018-12-31]  (ros.).

Bibliografia | edytuj kod

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Kontrola autorytatywna (osoba):
Na podstawie artykułu: "Oleg Tabakow" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy