Opactwo Iona


Na mapach: 56,334996°N 6,391384°W/56,334996 -6,391384

Opactwo Iona w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Opactwo Iona (ang.: Iona Abbey, gael.: Abaid Ì ), położone jest na wyspie Iona, tuż przy wyspie Mull, na zachodnim wybrzeżu Szkocji. To jeden z najstarszych i najważniejszych chrześcijańskich ośrodków religijnych w Europie Zachodniej. Opactwo stanowiło centrum rozprzestrzeniania się chrześcijaństwa w całej Szkocji.

Widok panoramiczny Opactwa Iona (kliknij, aby powiększyć)

Spis treści

Historia | edytuj kod

Początki | edytuj kod

W 563 r. św. Kolumban przybył na wyspę Iona z Irlandii z dwunastoma zakonnikami i założył tu klasztor. Stał się on centrum szerzenia chrześcijaństwa wśród Piktów i Szkotów. Prawdopodobnie w tym klasztorze powstały słynne manuskrypty, np. Book of Kells. Opactwo było wielokrotnie atakowane przez wikingów: w 795, w 802 i w 806 r. (wtedy 68 mnichów zostało zmasakrowanych w Zatoce Męczenników). Spowodowało to przeniesienie się mnichów do Columban Abbey w Kells w Irlandii. Inni mnisi z Iona uciekli na kontynent (obecna Belgia, Francja i Szwajcaria). W 825 r. wikingowie zamordowali w Iona pozostałych mnichów a opactwo spalili. Jednak przypuszczalnie klasztor istniał tu nadal[1].

Opactwo benedyktynów | edytuj kod

W 1164 r. rozbudowano kościół w Iona, a w 1203 r. osiadły tu dwa zakony: benedyktyni i augustianki, budując dwa klasztory: męski (na fundamentach dawnego klasztoru św. Kolumbana) i żeński (zwany Iona Nunnery). Dla Szkocji symbolicznie oznaczało to zwycięstwo liturgii rzymskiej nad dawną liturgią irlandzką, zwalczaną przez Kościół rzymskokatolicki. [1]

Kościół opactwa ponownie został znacznie rozbudowany w XV wieku i stał się kościołem katedralnym i siedzibą biskupa Wysp (bishop of the Isles) w 1507 r. Reformacja w Szkocji w 1560 r. zniosła wszystkie klasztory i skonfiskowała ich majątek, zakonnicy zostali wygnani, a cenne biblioteki klasztorne zniszczono lub rozproszono. Ponieważ nowa, panująca w Szkocji wiara- kalwinizm- nie tolerowała kultu rzeźb i obrazów, Opactwo Iona sfanatyzowany tłum w 1561 r. ogołocił z dzieł sztuki sakralnej, niszcząc je na miejscu, np. rozbito setki ozdobnych, kamiennych krzyży wotywnych, z których słynęła wyspa[1].

Zrujnowane Opactwo stało się własnością rodziny MacLean. W okresie 1635-1688 Opactwo przeżyło krótkotrwałe odrodzenie, gdy zostało ponownie siedzibą biskupa Wysp, tym razem episkopalnego. Potem jednak stało się własnością hrabiów Argyll i aż do końca XIX wieku pozostawało w ruinie. Mimo to w zrujnowanym kościele miejscowi mieszkańcy odprawiali nadal nabożeństwa, ponieważ był to jedyny kościół na wyspie[2].

Odbudowa | edytuj kod

W 1899 r. książę Argyll przekazał fundacji Iona Cathedral Trust (należącej do Kościoła Szkocji) własność ruin Opactwa Iona, a fundacja podjęła prace rekonstrukcyjne. W 1938 r. Opactwo przejęła ekumeniczna „Wspólnota Iona”, która prowadzi dalszą rekonstrukcję budynków Opactwa, aż do dzisiaj[1].

Przekazy historyczne mówią, że w Opactwie Iona zostało pochowanych aż 48 wczesnych królów szkockich, a także królowie Irlandii, Norwegii i Francji. Jednak współcześni uczeni odnoszą się sceptycznie do tych twierdzeń, które są przypuszczalnie tylko legendą, mającą podnieść prestiż Opactwa[3]. Tym niemniej, z pewnością pochowano tu różnych władców, zwanych Lords of the Isles i innych prominentnych członków klanów szkockich, w tym kilku wodzów klanu MacLeod[1].

Zabytki | edytuj kod

  • dawny kościół katedralny NMP
  • romański klasztor
  • pustelnia św. Kolumbana
  • kościół (obecnie kaplica) św. Otterana (najstarszy na wyspie)
  • kamienne krzyże wotywne z VIII wieku
  • ruiny klasztoru augustianek (Nunnery)
  • cmentarz św. Otterana (St. Oran's Cemetery, gael.: Reilig Odhrain), najstarszy chrześcijański cmentarz w Szkocji[4]

Przypisy | edytuj kod

  1. a b c d e Scotland's History: Iona (ang.). BBC, 2014. [dostęp 2017-01-08].
  2. Scottish Places: Iona Abbey (Iona Cathedral, St. Mary's Cathedral) (ang.). [dostęp 2017-01-11].
  3. J.E. Fraser: Alexander I, Dunfermline and the Mausoleum of the Gaelic Kings of Scotland in Iona (ang.). University of Aberdeen, 2012-10-17. [dostęp 2017-01-08].
  4. Iona Abbey (ang.). Sacred Destinations. [dostęp 2017-01-09].
Na podstawie artykułu: "Opactwo Iona" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy