Order Danebroga


Order Danebroga w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania Zamek Frederiksborg w Hillerød, gdzie mieści się kaplica orderu

Order Danebroga[1] (duń. Dannebrogordenen; Order Flagi Danii) – jeden z najstarszych orderów świata, drugie w precedencji odznaczenie Królestwa Danii (po Orderze Słonia), nadawane za zasługi cywilne i wojskowe.

Spis treści

Historia | edytuj kod

Order został ustanowiony 12 października 1671 przez króla Chrystiana V w formie zakonu rycerskiego. Nosi nazwę duńskiej flagi narodowejDanebroga – (białego krzyża skandynawskiego w czerwonym polu) i przy założeniu jego powoływano się na bitwę pod Revalem (obecnie: Tallinn) w 1219, gdzie walczącym z pogańskimi Estami oddziałom króla duńskiego Waldemara II Zwycięskiego ukazała się na niebie czerwona flaga z białym krzyżem i dodała im sił do zwycięstwa, po czym Waldemar ogłosił ją narodową flagą Danii i stworzył podobno zakon rycerski dla 35 członków noszący jej nazwę. W 1693 Danebrog, nadal zakon rycerski i odznaczenie jednoklasowe, otrzymał nowe statuty (dopuszczono ilość 50 rycerzy), a 28 czerwca 1808 król Fryderyk VI przekształcił go w odznaczenie za zasługi, wprowadzając cztery klasy: Wielkich Komandorów, Kawalerów Wielkiego Krzyża, Komandorów i Kawalerów, oraz związaną z orderem „Odznakę Honorową Człowiek Danebroga” (Dannebrogsmændenes Hæderstegn), przeznaczone wówczas dla osób pochodzenia nieszlacheckiego. W 1842 wyodrębniono klasę Wielkich Komandorów, rezerwując ją jedynie dla głów koronowanych. Nowe statuty z lat 1951–1952 umożliwiły nadawanie Danebroga kobietom i wprowadziły istniejący do dziś nowy podział na klasy:

  • Wielki Komandor (S.Kmd. od 1808) – najwyżej siedem osób z rodzin panujących, spokrewnionych z dynastią duńską
  • Krzyż Wielki (S.K. od 1808)
  • Komandor I Stopnia (K.1 od 1808)
  • Komandor (K od 1861/4)
  • Kawaler I Stopnia (R.1 od 1808)
  • Kawaler (R od 1952)

dodatkowo:

  • Odznaka Honorowa (D.Ht.), zwana „Srebrnym Krzyżem” (Sølvkors)[2][3]

Herby Wielkich Komandorów i Kawalerów Wielkiego Krzyża są umieszczane w kaplicy orderu na zamku Frederiksborg w Hillerød. Wielkim Mistrzem społeczności orderu jest aktualnie panujący monarcha duński. Świętami Danebroga są 28 stycznia, urodziny Fryderyka VI, i 15 kwietnia, urodziny Chrystiana V.

Spis odznaczonych obejmuje dziś około 40 tysięcy osób, lecz dotyczy to tylko nagrodzonych po 1884, gdyż archiwum orderu uległo zniszczeniu podczas pożaru zamku Christiansborg[2].

Insygnia | edytuj kod

Insygnia orderu Danebroga to oznaka, gwiazda Wielkich Komandorów, Kawalerów Wielkiego Krzyża i krzyż Komandorów I.stopnia oraz łańcuch Wielkich Komandorów i specjalna oznaka „Ludzi Danebroga”. Oznaka orderu to krzyż łaciński z rozszerzonymi zakończeniami ramion, emaliowany na biało z czerwoną bordiurą i ze złotymi koronami między ramionami, z ukoronowanym monogramem „C 5” pośrodku, z napisem „Gud og Kongen” (Bóg i Król) na awersie, z monogramami „V 2” i „F 6” oraz z datami „1219”, „1671” i „1808” na rewersie. Nad górnym ramieniem krzyża umieszczony jest monogram aktualnie panującego monarchy. Zawieszką jest złota korona królewska. Oznaka Wielkich Komandorów jest nieemaliowana i pokryta brylantami. Order Danebroga noszony jest na białej wstędze z obustronnymi czerwonymi bordiurami. „Odznaka Honorowa” jest nieemaliowana, srebrna, i może być nadawana tylko poddanym duńskim, którzy już są kawalerami Danebroga.

Gwiazda pierwszych dwóch najwyższych klas jest srebrna, ośmiopromienna z nałożoną na nią oznaką orderu. Krzyż na pierś komandorów I. klasy jest zamiast emalii pokryty cyzelowanym srebrem i ma w medalionie środkowym monogram Waldemara II oraz napis „Gud og Kongen”. Łańcuch składa się z trojakich członów: oznak orderu (bez napisów) i złotych ukoronowanych monogramów Waldemara II i Chrystiana V.

Po śmierci odznaczonego insygnia orderu muszą zostać zwrócone do nadawcy[3].

Odznaczeni | edytuj kod

Od 1909 roku duńscy ministrowie są automatycznie odznaczani Komandorią Orderu Danebroga[4].

Wielcy Komandorzy (lista pełna wszystkich odznaczonych)
Krzyż Wielki z Gwiazdą z Brylantami (lista pełna żyjących odznaczonych)[7]
Krzyż Wielki (lista pełna żyjących odznaczonych obywateli Danii)[7]
 Z tym tematem związana jest kategoria: Odznaczeni Orderem Danebroga.  Z tym tematem związana jest kategoria: Polacy odznaczeni Orderem Danebroga.

Przypisy | edytuj kod

  1. Stanisław Łoza, Stanislaw Bieńkowski: Ordery i odznaczenia krajowe i zagraniczne. Co wiedziec o nich należy. Główna Księgarnia Wojskowa, 1928, s. 37.
  2. a b Królewskie Ordery Rycerskie (duń.). kongehuset.dk. [dostęp 2014-07-16].
  3. a b Dannebrogordenen (duń.). omsd.dk. [dostęp 2014-07-16].
  4. Inge Adriansen: Nationale symboler i det danske rige 1830-2000, Kopenhaga: Museum Tusculanums, 2003, s. 114. ​ISBN 87-7289-794-5
  5. a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x Th. Hauch-Fausbøll: De Kgl. Danske Ridderordener og Medailler. Biografisk billedgalleri. Kopenhaga, 1929, s. 155
  6. a b c d e f g h i j k l m n o p q r s Lars Stevnsborg: Kongeriget Danmarks ordener medaljer og hæderstegn. Syddansk Universitetsforlag, 2005, s. 96-97
  7. a b Kongelig Dansk Hof- og Statskalender 2014. Kopenhaga: Digitaliseringsstyrelsen, 2014, s. 35-36. (duń.)

Bibliografia | edytuj kod

Na podstawie artykułu: "Order Danebroga" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy