Order Krzyża Wojskowego


Order Krzyża Wojskowego w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania Sznur orderowy Orderu Krzyża Wojskowego Order Krzyża Wojskowego

Order Krzyża Wojskowego (OKW) – polski order wojskowy przyznawany żołnierzom Sił Zbrojnych i osobom cywilnym za wybitne zasługi w działaniach przeciw terroryzmowi lub podczas operacji pokojowych. Stanowi najwyższe z odznaczeń wojskowych nadawanych w Polsce za czyny bojowe w czasie pokoju.

Spis treści

Utworzenie | edytuj kod

Order ustanowiono ustawą z dnia 18 października 2006 roku o zmianie ustawy z dnia 16 października 1992 roku o orderach i odznaczeniach. Zmiana została wprowadzona w życie 10 listopada 2006 roku. Równocześnie Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej zmienił rozporządzeniem z dnia 21 października 2006 roku rozporządzenie z dnia 10 listopada 1992 roku w sprawie opisu, materiału, wymiarów, wzorów rysunkowych oraz sposobu i okoliczności noszenia odznak orderów i odznaczeń.

Zgodnie z treścią wyżej wymienionej ustawy "Order Krzyża Wojskowego jest nagrodą za wybitne czyny bojowe połączone z wyjątkową ofiarnością i odwagą w czasie działań bojowych przeciwko aktom terroryzmu w kraju lub podczas użycia Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej poza granicami kraju w czasie pokoju". W systemie polskich odznaczeń zajmuje miejsce za Orderem Odrodzenia Polski i przed Orderem Krzyża Niepodległości. Order Krzyża Wojskowego posiada 3 klasy: klasę I – Krzyż Wielki, klasę II – Krzyż Komandorski oraz klasę III – Krzyż Kawalerski, a jego nazwa nawiązuje do dawnej nazwy Orderu Virtuti Militari.

Nadawanie | edytuj kod

Order Krzyża Wojskowego nadaje i wręcza Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej, z inicjatywy własnej lub na wniosek Prezesa Rady Ministrów albo Kapituły Orderu. Prezydent ma również prawo do pozbawienia Orderu osoby nim odznaczonej.

Zgodnie z zasadami nadawania Order Krzyża Wojskowego może otrzymać:

  • Krzyż Wielki:
    • dowódca jednostki wojskowej za nadzwyczajne czyny bojowe albo wybitną inicjatywę, połączoną z umiejętnym i skutecznym dowodzeniem operacją lub akcją bojową;
  • Krzyż Komandorski:
    • dowódca jednostki wojskowej za umiejętne i skuteczne dowodzenie podczas operacji lub akcji bojowej,
    • oficer za czyn zapewniający sukces operacji lub akcji bojowej,
    • oficer sztabu za współpracę z dowódcą, jeżeli współpraca ta w sposób wybitny przyczyniła się do sukcesu operacji lub akcji bojowej,
    • podoficer albo szeregowy posiadający już Krzyż Kawalerski za czyn wybitnego męstwa połączony z narażeniem życia;
  • Krzyż Kawalerski:
    • dowódca lub inny żołnierz za śmiały czyn bojowy albo osobiste męstwo w akcji bojowej,
    • osoba cywilna za okazanie niezwykłego męstwa i odwagi,
    • jednostka wojskowa wybitnie zasłużona w bojach.

Kapituła Orderu Krzyża Wojskowego | edytuj kod

Kapituła Orderu stoi na straży jego honoru i składa się z Kanclerza Kapituły oraz 5 członków, w tym zastępcy Kanclerza oraz sekretarza Kapituły. Kanclerza i członków Kapituły powołuje Prezydent spośród Kawalerów Orderu na okres 5 lat.

I Kapituła | edytuj kod

Pierwszą Kapitułę powołał Prezydent RP 31 marca 2009, a nominacje wręczył 15 maja 2009.

Skład I Kapituły
  • gen. broni Bronisław Kwiatkowski – Kanclerz Orderu, Kawaler Orderu Krzyża Wojskowego II klasy od 11 listopada 2006;
  • sierż. szt. Zbigniew Siekierski – zastępca Kanclerza Orderu, Kawaler Orderu Krzyża Wojskowego III klasy od 8 maja 2007;
  • mjr Adam Wiak – sekretarz Kapituły, Kawaler Orderu Krzyża Wojskowego III klasy od 8 maja 2007;
  • mjr Adam Zbigniew K. – członek Kapituły, Kawaler Orderu Krzyża Wojskowego III klasy od 11 listopada 2006;
  • por. Tomasz Paweł Nowicki – członek Kapituły, Kawaler Orderu Krzyża Wojskowego III klasy od 8 maja 2007;
  • sierż. Łukasz Paweł S. – członek Kapituły, Kawaler Orderu Krzyża Wojskowego III klasy od 11 listopada 2006.

Po śmierci gen. broni Bronisława Kwiatkowskiego w katastrofie smoleńskiej na stanowisku Kanclerza Orderu zaistniał wakat. W dniu 9 sierpnia 2011 Prezydent RP powołał na funkcję Kanclerza gen. bryg. Andrzeja Reudowicza[1], Kawalera Orderu Krzyża Wojskowego II klasy od dnia 5 maja 2011[2][3]. Uroczystość wręczenia aktu powołania odbyła się 14 września 2011 w siedzibie BBN-u[4].

II Kapituła | edytuj kod

1 kwietnia 2014 te same osoby zostały powołane w skład Kapituły na kolejną kadencję (8 lipca 2014 wręczono akty powołania wszystkim członkom, oprócz Kanclerza, który powołany był 9 sierpnia 2011)[5][6][3]. 2 maja 2017 dotychczasowy Kanclerz Orderu został powołany na kolejną kadencję[7].

Skład II Kapituły
  • gen. dyw. Andrzej Marek Reudowicz – Kanclerz Orderu,
  • mł. chor. Zbigniew Siekierski – Zastępca Kanclerza Orderu,
  • ppłk Adam Wiak – Sekretarz Kapituły,
  • mjr Adam Zbigniew K. – członek Kapituły,
  • kpt. Tomasz Paweł Nowicki – członek Kapituły,
  • st. sierż. Łukasz Paweł S. – członek Kapituły.

2 maja 2017 prezydent Andrzej Duda wręczył gen. dyw. Andrzejowi Reudowiczowi ponowne mianowanie na Kanclerza Orderu Krzyża Wojskowego[8].

Wygląd | edytuj kod

Oznaką Orderu Krzyża Wojskowego jest równoramienny krzyż kawalerski, którego ramiona pokryte są granatową emalią, a w środku znajduje się srebrzony orzeł państwowy w koronie. Rewers krzyża składa się ze Szczerbca skierowanego ostrzem w dół (na ramionach pionowych), dwuwierszowego napisu "MILITO PRO PATRIA" ("WALCZĘ DLA OJCZYZNY", na ramionach poziomych) oraz daty "MMVI" i numeru Orderu danej klasy (na ramieniu dolnym). Krzyż wieńczy u góry korona Chrobrego, zawieszona na granatowej wstędze z dwoma symetrycznie położonymi przy bokach karmazynowymi pasami.

Cechami odróżniającymi odznaki poszczególnych klas są:

  • sposób noszenia: na szyi w klasie I i II, na lewej piersi w klasie III
  • wymiar krzyża bez korony: 45 mm w klasie I i II, 38 mm w klasie III
  • szerokość wstęgi: 45 mm w klasie I i II, 40 mm w klasie III
  • szerokość pasów na wstędze: 10 mm w klasie I i II, 9 mm w klasie III
  • odległość pasów od krawędzi wstęgi: 4 mm w klasie I i II, 3 mm w klasie III
  • wykończenie obramowania awersu i ramion rewersu: pozłacane w klasie I, posrebrzane w klasie II i III.

Dodatkowo oznaką klasy I jest gwiazda orderowa złożona z 8 pęków srebrnych promieni o średnicy 87 mm wraz z nałożonym Krzyżem Wielkim. Gwiazdę orderową nosi się na lewej piersi poniżej innych odznak orderów i odznaczeń. Natomiast żołnierze jednostek wojskowych wyróżnionych Krzyżem Kawalerskim mogą nosić sznur naramienny o łącznej długości 1510 mm z granatowego jedwabiu, przerabiany karmazynem i zakończony ołówkiem ze srebrzonego metalu.

Granatowo-karmazynową rozetkę posiadają klasy I i II, przy czym rozetka w klasie I jest ułożona na złotym galoniku. W klasie III zamiast rozetki występuje wstążeczka (o szerokości 4 mm) wzorowana na wstędze orderowej. Kolory baretki są identyczne ze wstęgą Orderu III klasy. Dla odróżnienia na baretkę klasy I lub II nałożona jest odpowiednia rozetka. Podobnie do Krzyża Wojennego Virtuti Militari oznaki wszystkich posiadanych klas Orderu Krzyża Wojskowego można nosić jednocześnie.

Autorem insygniów Orderu Krzyża Wojskowego jest artysta plastyk Andrzej Heidrich[9].

Barwy wstążki Orderu Krzyża Wojskowego (w układzie poziomym) posiada wojskowa odznaka "Za Rany i Kontuzje". Umieszcza się na niej srebrne pięcioramienne gwiazdki za odniesione obrażenia.

Nadania | edytuj kod

Prezydentura Andrzeja Dudy (od sierpnia 2015 – do 31 grudnia 2018)[10]:

Prezydentura Bronisława Komorowskiego (od sierpnia 2010 – do sierpnia 2015)[11]:

Marszałek Bronisław Komorowski w czasie, gdy pełnił obowiązki Prezydenta (kwiecień-lipiec 2010)[12]:

Prezydentura Lecha Kaczyńskiego (2006 – 2010)[13]:

Kawalerowie | edytuj kod

 Z tym tematem związana jest kategoria: Odznaczeni Orderem Krzyża Wojskowego.
  • Kawalerowie Orderu Krzyża Wojskowego I klasy – Krzyża Wielkiego

nadawanie Orderu w tej klasie nie zostało rozpoczęte

  • Kawalerowie Orderu Krzyża Wojskowego II klasy – Krzyża Komandorskiego
  • Kawalerowie Orderu Krzyża Wojskowego III klasy – Krzyża Kawalerskiego

Bibliografia | edytuj kod

  • Ustawa z dnia 16 października 1992 r. o orderach i odznaczeniach (Dz.U. z 2020 r. poz. 138)
  • Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 21 października 2006 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie opisu, materiału, wymiarów, wzorów rysunkowych oraz sposobu i okoliczności noszenia odznak orderów i odznaczeń (Dz.U. z 2006 r. nr 196, poz. 1445)

Przypisy | edytuj kod

  1. Akt powołania (skan). bbn.gov.pl. [dostęp 15 września 2011].
  2. a b M.P. z 2011 r. nr 73, poz. 720
  3. a b Kapituły orderów. prezydent.pl. [dostęp 2016-04-03].
  4. Gen. bryg. A. Reudowicz Kanclerzem OKW. bbn.gov.pl, 14 września 2011. [dostęp 15 września 2011].
  5. Wręczenie aktów powołań do Kapituły Orderu Krzyża Wojskowego. prezydent.pl, 8 lipca 2014. [dostęp 10 lipca 2014].
  6. Uroczystość wręczenia aktów powołań do Kapituły Orderu Krzyża Wojskowego. bbn.gov.pl, 8 lipca 2014. [dostęp 10 lipca 2014].
  7. Powołanie gen. Andrzeja Reudowicza na Kanclerza Orderu Krzyża Wojskowego. prezydent.pl, 2 maja 2017. [dostęp 3 maja 2017].
  8. Powołanie gen. Andrzeja Reudowicza na Kanclerza Orderu Krzyża Wojskowego. prezydent.pl, 2017-05-02. [dostęp 2017-05-21].
  9. Krzysztof Majak: Od pół wieku projektuje polskie banknoty. Andrzej Heidrich: Narysowałem Świerczewskiego bez czapki... [wywiad. naTemat.pl. [dostęp 15 marca 2015].
  10. Kancelaria Prezydenta RP: Statystyka odznaczeń nadanych przez Prezydenta RP. [dostęp 12 lutego 2019].
  11. Kancelaria Prezydenta RP: Statystyka odznaczeń nadanych przez Prezydenta RP. [dostęp 12 lutego 2019].
  12. Kancelaria Prezydenta RP: Statystyka odznaczeń nadanych przez Marszałka Sejmu. [dostęp 26/01/2014].
  13. Kancelaria Prezydenta RP: Statystyka odznaczeń nadanych przez Prezydenta RP. [dostęp 26/01/2014].
  14. a b M.P. z 2007 r. nr 18, poz. 209
  15. M.P. z 2007 r. nr 86, poz. 935
  16. M.P. z 2008 r. nr 05, poz. 57
  17. a b M.P. z 2008 r. nr 15, poz. 159
  18. M.P. z 2008 r. nr 94, poz. 809
  19. M.P. z 2009 r. nr 17, poz. 220
  20. a b M.P. z 2009 r. nr 40, poz. 636
  21. a b M.P. z 2010 r. nr 15, poz. 154
  22. M.P. z 2010 r. nr 15, poz. 156
  23. M.P. z 2010 r. nr 28, poz. 345
  24. M.P. z 2010 r. nr 28, poz. 346
  25. M.P. z 2011 r. nr 20, poz. 207
  26. M.P. z 2011 r. nr 103, poz. 1032
  27. M.P. z 2012 r. poz. 284
  28. a b M.P. z 2012 r. poz. 976
  29. M.P. z 2013 r. poz. 374
  30. M.P. z 2013 r. poz. 615
  31. M.P. z 2013 r. poz. 917
  32. M.P. z 2013 r. poz. 922
  33. M.P. z 2014 r. poz. 969
  34. a b M.P. z 2014 r. poz. 1023
  35. M.P. z 2007 r. nr 18, poz. 210
  36. M.P. z 2007 r. nr 36, poz. 414
  37. M.P. z 2007 r. nr 44, poz. 517
  38. M.P. z 2007 r. nr 45, poz. 530
  39. M.P. z 2007 r. nr 52, poz. 599
  40. M.P. z 2007 r. nr 86, poz. 934
  41. M.P. z 2008 r. nr 11, poz. 117
  42. M.P. z 2008 r. nr 71, poz. 640
  43. M.P. z 2008 r. nr 80, poz. 703
  44. M.P. z 2008 r. nr 95, poz. 819
  45. M.P. z 2009 r. nr 21, poz. 258
  46. M.P. z 2009 r. nr 41, poz. 648
  47. M.P. z 2010 r. nr 7, poz. 59
  48. M.P. z 2010 r. nr 27, poz. 265
  49. M.P. z 2010 r. nr 27, poz. 272
  50. M.P. z 2010 r. nr 27, poz. 274
  51. M.P. z 2010 r. nr 28, poz. 313
  52. M.P. z 2010 r. nr 28, poz. 347
  53. M.P. z 2010 r. nr 31, poz. 412
  54. M.P. z 2010 r. nr 52, poz. 704
  55. M.P. z 2010 r. nr 52, poz. 708
  56. M.P. z 2010 r. nr 52, poz. 712
  57. M.P. z 2010 r. nr 62, poz. 811
  58. M.P. z 2010 r. nr 62, poz. 814
  59. M.P. z 2011 r. nr 3, poz. 24
  60. M.P. z 2011 r. nr 12, poz. 124
  61. M.P. z 2011 r. nr 39, poz. 435
  62. M.P. z 2011 r. nr 79, poz. 799
  63. M.P. z 2011 r. nr 83, poz. 841
  64. M.P. z 2011 r. nr 98, poz. 988
  65. M.P. z 2011 r. nr 107, poz. 1083
  66. M.P. z 2012 r. poz. 195
  67. M.P. z 2012 r. poz. 234
  68. M.P. z 2012 r. poz. 436
  69. M.P. z 2012 r. poz. 437
  70. M.P. z 2013 r. poz. 481
  71. M.P. z 2013 r. poz. 853
  72. M.P. z 2013 r. poz. 923
  73. M.P. z 2013 r. poz. 942
  74. M.P. z 2014 r. poz. 308
  75. M.P. z 2014 r. poz. 1106
  76. Prezydent z wizytą w Lublińcu. prezydent.pl, 18 lutego 2011. [dostęp 18 lutego 2011].
Na podstawie artykułu: "Order Krzyża Wojskowego" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy