Order Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej


Order Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Order Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej (OZ) – cywilne odznaczenie państwowe Rzeczypospolitej Polskiej. Order jest nadawany cudzoziemcom i zamieszkałym za granicą obywatelom polskim, którzy swoją działalnością wnieśli wybitny wkład we współpracę międzynarodową oraz współpracę łączącą Rzeczpospolitą Polską z innymi państwami i narodami.

Spis treści

Historia | edytuj kod

Order Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej zastąpił Order Zasługi Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej ustanowiony w 1974. Już w rozporządzeniu Prezydenta RP z 16 kwietnia 1991, mimo braku formalnej zmiany ustawy o ustanowieniu Orderu Zasługi Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej ani nazwy Orderu, określono go jako Order Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej i zmieniono opis jego odznaki na odpowiadający późniejszemu Orderowi Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej[1][a].

Order Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej został formalnie ustanowiony pod tą nazwą ustawą z dnia 16 października 1992 o orderach i odznaczeniach.

Order dzieli się na pięć klas:

  • I klasa – Krzyż Wielki Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej,
  • II klasa – Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej,
  • III klasa – Krzyż Komandorski Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej,
  • IV klasa – Krzyż Oficerski Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej,
  • V klasa – Krzyż Kawalerski Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej.

Nadawanie | edytuj kod

Legitymacja Orderu Zasługi RP

Order Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej jest nadawany cudzoziemcom i zamieszkałym za granicą obywatelom polskim (Polonii), którzy swoją działalnością wnieśli wybitny wkład we współpracę międzynarodową oraz współpracę łączącą Rzeczpospolitą Polską z innymi państwami i narodami.

Order nadaje Prezydent RP, z własnej inicjatywy lub na wniosek Prezesa Rady Ministrów, wniosek przedstawia Minister Spraw Zagranicznych.

Opis odznaki Orderu | edytuj kod

Odznaka Orderu powtarza z modyfikacjami odznakę Orderu Zasługi Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej.

Odznaką Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej jest krzyż gwiaździsty pięcioramienny. Ramiona krzyża pokryte są na awersie w środku czerwoną, a po bokach białą emalią w obramowaniu. Między ramionami krzyża jest pięć pęków promieni. W środku krzyża znajduje się srebrzony orzeł w koronie według wzoru dla godła Polski. Krzyż zwieńczony jest tarczą z monogramem: RP na tle poziomych promieni. Na rewersie ramiona krzyża są fakturowane. W klasach I–IV promienie, zwieńczenia i obramowania są złocone, a w klasie V srebrzone. Średnica krzyża gwiaździstego wynosi: w klasie I – 68 mm, w klasach II i III – 60 mm i w klasach IV i V – 48 mm.

Odznaką Orderu I i II klasy jest ponadto gwiazda orderowa o średnicy 80 mm składająca się z dziesięciu pęków promieni, z czego pięć pęków złoconych umieszczonych jest na tle pięciu pęków srebrzonych. W środku na okrągłej, czerwono emaliowanej tarczy w złoconym obramowaniu umieszczony jest srebrzony orzeł według wzoru dla godła Polski. Zamiast odznaki na wielkiej wstędze lub wstędze można nosić samą gwiazdę orderową.

Współczesną wersję odznaczenia opracował rzeźbiarz i medalier Edward Gorol.

Sposób noszenia | edytuj kod

Sposób noszenia Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej:

  • I klasa: krzyż zawieszony jest na wielkiej wstędze szerokości 100 mm, koloru ciemnego kobaltu, założonej przez prawe ramię do lewego boku, a gwiazdę orderową nosi się pośrodku lewej strony piersi, poniżej innych orderów i odznaczeń.
  • II klasy: krzyż zawieszony jest na wstędze szerokości 45 mm, koloru ciemnego kobaltu, założonej na szyi, a gwiazdę orderową nosi się pośrodku prawej strony piersi.
  • III klasy: krzyż zawieszony jest na wstędze szerokości 45 mm, koloru ciemnego kobaltu, założonej na szyi.
  • IV i V klasy: odznakę noszono na wstążce szerokości 36 mm, koloru ciemnego kobaltu, po lewej stronie piersi. Na wstążce Orderu IV klasy upięta jest z tej wstążki rozetka o średnicy 30 mm.

Order Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej w kolejności starszeństwa polskich odznaczeń następuje po Orderze Krzyża Niepodległości.

Statystyki | edytuj kod

W latach 1992-2009 przyznano 5779 Orderów Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej[2].

Andrzej Duda (od 06 sierpnia 2015 – do nadal) | edytuj kod

Prezydentura Andrzeja Dudy (rok 2016))[3]:

Prezydentura Andrzeja Dudy (rok 2015)[3]:

Bronisław Komorowski (2010–2015) | edytuj kod

Prezydentura Bronisława Komorowskiego (rok 2015)[4]:

Prezydentura Bronisława Komorowskiego (rok 2014)[4]:

Prezydentura Bronisława Komorowskiego (rok 2013)[4]:

Prezydentura Bronisława Komorowskiego (rok 2012)

Prezydentura Bronisława Komorowskiego (rok 2011)

Prezydentura Bronisława Komorowskiego (sierpień – grudzień 2010 r.)

Marszałek Bronisław Komorowski w czasie, gdy pełnił obowiązki Prezydenta (kwiecień-lipiec 2010)[5]:

Lech Kaczyński (2006-2010) | edytuj kod

Prezydentura Lecha Kaczyńskiego[6]:

Aleksander Kwaśniewski – II kadencja (2001-2005) | edytuj kod

Prezydentura Aleksandra Kwaśniewskiego – II kadencja[7]:

(*) brak danych w cytowanym źródle

Aleksander Kwaśniewski – I kadencja (1996-2000) | edytuj kod

Prezydentura Aleksandra Kwaśniewskiego – I kadencja[7]:

Lech Wałęsa (1991-1995) | edytuj kod

Prezydentura Lecha Wałęsy[8]:

Odznaczeni | edytuj kod

Układ chronologiczny według kolejności nadania Orderu – układ alfabetyczny zob. Kategoria:Odznaczeni Orderem Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej.

Krzyżem Wielkim Orderu Zasługi RP (lista pełna) | edytuj kod

Przez Lecha Wałęsę (1990–1995)[9] | edytuj kod

Rok 1991[b]

Rok 1993

Rok 1994

Rok 1995

Przez Aleksandra Kwaśniewskiego – I kadencja (1995–2000)[9] | edytuj kod

Rok 1996

Rok 1997

Rok 1998

Rok 1999

Rok 2000

Przez Aleksandra Kwaśniewskiego – II kadencja (2000–2005)[9] | edytuj kod

Rok 2001

Rok 2002

Rok 2003

Rok 2004

Rok 2005

Przez Lecha Kaczyńskiego (2005–2010)[66] | edytuj kod

Rok 2006

Rok 2007

Rok 2008

Rok 2009

Rok 2010

Przez Bronisława Komorowskiego (2010–2015)[88] | edytuj kod

Rok 2010

Rok 2011

Rok 2012

Rok 2013

Rok 2014

Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Zasługi RP (lista niepełna) | edytuj kod

Krzyżem Komandorskim Orderu Zasługi RP (lista niepełna) | edytuj kod

Krzyżem Oficerskim Orderu Zasługi RP (lista niepełna) | edytuj kod

Krzyżem Kawalerskim Orderu Zasługi RP (lista niepełna) | edytuj kod

w układzie chronologicznym:

Zobacz też | edytuj kod

Uwagi | edytuj kod

  1. W okresie obowiązywania prezydenckiego rozporządzenia z dnia 16 kwietnia 1991, nazewnictwo poszczególnych klas orderu było następujące:
    • I klasa – Wielka Wstęga Orderu Zasługi RP,
    • II klasa – Komandoria z Gwiazdą Orderu Zasługi RP,
    • III klasa – Komandoria Orderu Zasługi RP,
    • IV klasa – Złota Odznaka Orderu Zasługi RP,
    • V klasa – Srebrna Odznaka Orderu Zasługi RP.
  2. W latach 1991-1992 I Klasa Orderu Zasługi RP nosiła miano Wielkiej Wstęgi

Przypisy | edytuj kod

  1. Rozporządzenie Prezydenta RP z dnia 16 kwietnia 1991 r. w sprawie opisu odznak niektórych orderów (Dz.U. z 1991 r. nr 43, poz. 190)
  2. Juliusz Ćwieluch: Medalomania. Raport: Medale i ordery. Kto daje, komu i za co. polityka.pl, 20 listopada 2010. [dostęp 4 maja 2012].
  3. a b Kancelaria Prezydenta RP: Statystyki odznaczeń. [dostęp 12/12/2016].
  4. a b c Kancelaria Prezydenta RP: Statystyki odznaczeń. [dostęp 14/10/2015].
  5. Kancelaria Prezydenta RP: Statystyka odznaczeń nadanych przez Marszałka Sejmu. [dostęp 16/03/2013].
  6. Kancelaria Prezydenta RP: Archiwalne statystyki odznaczeń. [dostęp 23/08/2012].
  7. a b Wojciech Stela: Polskie ordery i odznaczenia 1946 – 1989 & 1989 – 2006. Warszawa: Wojciech Stela, 2010, s. 506. ISBN 978-83-906628-3-1.
  8. Wojciech Stela: Polskie ordery i odznaczenia 1946 – 1989 & 1989 – 2006. Warszawa: Wojciech Stela, 2010, s. 505. ISBN 978-83-906628-3-1.
  9. a b c Kancelaria Prezydenta RP: Krzyż Wielki Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej (1991-2005 – wykaz osób odznaczonych). [dostęp 2012-08-23].
  10. M.P. z 1993 r. nr 27, poz. 287
  11. M.P. z 1993 r. nr 29, poz. 309
  12. a b M.P. z 1993 r. nr 37, poz. 381
  13. M.P. z 1993 r. nr 39, poz. 400
  14. M.P. z 1994 r. nr 11, poz. 88
  15. M.P. z 1994 r. nr 19, poz. 143
  16. M.P. z 1994 r. nr 48, poz. 388
  17. M.P. z 1994 r. nr 49, poz. 400
  18. M.P. z 1995 r. nr 7, poz. 103
  19. M.P. z 1995 r. nr 22, poz. 258
  20. M.P. z 1995 r. nr 22, poz. 260
  21. M.P. z 1995 r. nr 22, poz. 261
  22. M.P. z 1995 r. nr 22, poz. 259
  23. M.P. z 1995 r. nr 58, poz. 638
  24. M.P. z 1997 r. nr 14, poz. 139
  25. M.P. z 1997 r. nr 25, poz. 240
  26. M.P. z 1997 r. nr 36, poz. 344
  27. a b c M.P. z 1997 r. nr 38, poz. 376
  28. M.P. z 1997 r. nr 62, poz. 598
  29. M.P. z 1997 r. nr 83, poz. 814
  30. a b M.P. z 1997 r. nr 83, poz. 816
  31. M.P. z 1998 r. nr 8, poz. 163
  32. M.P. z 1998 r. nr 29, poz. 530
  33. M.P. z 1998 r. nr 39, poz. 543
  34. M.P. z 1999 r. nr 6, poz. 67
  35. a b M.P. z 1999 r. nr 22, poz. 314
  36. M.P. z 2000 r. nr 7, poz. 168
  37. M.P. z 2000 r. nr 14, poz. 300
  38. a b c d M.P. z 2000 r. nr 23, poz. 477
  39. M.P. z 2000 r. nr 28, poz. 565
  40. M.P. z 2001 r. nr 21, poz. 348
  41. M.P. z 2001 r. nr 25, poz. 423
  42. a b c M.P. z 2002 r. nr 18, poz. 320
  43. M.P. z 2002 r. nr 19, poz. 332
  44. M.P. z 2002 r. nr 20, poz. 350
  45. M.P. z 2002 r. nr 20, poz. 354
  46. a b c M.P. z 2002 r. nr 25, poz. 416
  47. M.P. z 2003 r. nr 6, poz. 89
  48. M.P. z 2003 r. nr 52, poz. 830
  49. M.P. z 2004 r. nr 2, poz. 34
  50. M.P. z 2002 r. nr 2, poz. 34
  51. a b M.P. z 2004 r. nr 2, poz. 45
  52. M.P. z 2004 r. nr 5, poz. 95
  53. M.P. z 2004 r. nr 11, poz. 172
  54. M.P. z 2004 r. nr 26, poz. 441
  55. M.P. z 2004 r. nr 31, poz. 543
  56. M.P. z 2004 r. nr 40, poz. 701
  57. M.P. z 2004 r. nr 42, poz. 726
  58. a b c M.P. z 2004 r. nr 56, poz. 936
  59. M.P. z 2005 r. nr 8, poz. 105
  60. a b c d e f M.P. z 2005 r. nr 9, poz. 162
  61. M.P. z 2005 r. nr 14, poz. 248
  62. M.P. z 2005 r. nr 38, poz. 512
  63. M.P. z 2005 r. nr 73, poz. 985
  64. M.P. z 2005 r. nr 73, poz. 995
  65. M.P. z 2005 r. nr 74, poz. 1031
  66. Kancelaria Prezydenta RP: Krzyż Wielki Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej (2006-2010 – wykaz osób odznaczonych). [dostęp 2012-08-23].
  67. M.P. z 2006 r. nr 20, poz. 222
  68. M.P. z 2007 r. nr 4, poz. 28
  69. M.P. z 2007 r. nr 18, poz. 212
  70. a b M.P. z 2007 r. nr 52, poz. 601
  71. M.P. z 2007 r. nr 76, poz. 807
  72. M.P. z 2008 r. nr 33, poz. 291
  73. M.P. z 2008 r. nr 68, poz. 608
  74. M.P. z 2008 r. nr 71, poz. 644
  75. M.P. z 2008 r. nr 72, poz. 652
  76. M.P. z 2008 r. nr 87, poz. 763
  77. a b c d e f M.P. z 2009 r. nr 29, poz. 409
  78. M.P. z 2009 r. nr 33, poz. 486
  79. PAP/IAR: Prezydent odznaczył sekretarza generalnego NATO (pol.). wp.pl, 13 marca 2009. [dostęp 13 marca 2009].
  80. a b M.P. z 2009 r. nr 35, poz. 523
  81. a b M.P. z 2009 r. nr 43, poz. 664
  82. a b M.P. z 2009 r. nr 43, poz. 668
  83. M.P. z 2010 r. nr 7, poz. 60
  84. M.P. z 2010 r. nr 31, poz. 427
  85. a b M.P. z 2010 r. nr 31, poz. 457
  86. M.P. z 2010 r. nr 31, poz. 450
  87. Ordery dla zapomnianych bohaterów Polski i Węgier. prezydent.pl, 25 lutego 2010. [dostęp 24 sierpnia 2011].
  88. Kancelaria Prezydenta RP: Wykaz odznaczonych Krzyżem Wielkim Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej przez Prezydenta RP Bronisława Komorowskiego. [dostęp 2013-01-10].
  89. M.P. z 2011 r. nr 21, poz. 222
  90. M.P. z 2011 r. nr 39, poz. 439
  91. Order Zasługi RP dla 105-letniego ks. Józefa Obrębskiego. prezydent.pl, 16 lutego 2011. [dostęp 16 lutego 2011].
  92. a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w M.P. z 2011 r. nr 73, poz. 718
  93. M.P. z 2011 r. nr 89, poz. 930
  94. M.P. z 2012 r. poz. 637
  95. a b M.P. z 2012 r. poz. 764
  96. a b M.P. z 2013 r. poz. 242
  97. M.P. z 2013 r. poz. 291
  98. M.P. z 2013 r. poz. 304
  99. M.P. z 2013 r. poz. 375
  100. M.P. z 2013 r. poz. 396
  101. M.P. z 2013 r. poz. 518
  102. M.P. z 2013 r. poz. 613
  103. M.P. z 2014 r. poz. 391
  104. M.P. z 2014 r. poz. 640
  105. a b c d e M.P. z 2014 r. poz. 986
  106. a b c d e f M.P. z 2015 r. poz. 19
  107. M.P. z 1994 r. nr 25, poz. 206 – pkt 9.
  108. Postanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 12 maja 1994 r. o nadaniu orderów i odznaczeń., prawo.sejm.gov.pl [dostęp 2018-04-22]  (pol.).
  109. Postanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 10 listopada 1995 r. o nadaniu orderów., prawo.sejm.gov.pl [dostęp 2018-04-22]  (pol.).
  110. M.P. z 1999 r. nr 17, poz. 229
  111. Prezydent RP udekorował gen. Wesleya Clarka Krzyżem Komandorskim z gwiazdą Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej. prezydent.pl, 6 grudnia 1999.
  112. M.P. z 2001 r. nr 17, poz. 288
  113. M.P. z 2009 r. nr 42, poz. 658
  114. M.P. z 2009 r. nr 79, poz. 988 – pkt 1.
  115. a b Odznaczenie Przewodniczącego Saiemy RŁ Gundarsa Daudze i Ambasadora Albertsa Sarkanisa, Notka na stronie Ambasady Rzeczypospolitej Polskiej w Rydze z 28 września 2009
  116. Oficjalna strona Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej / Aktualności / Ordery i odznaczenia / Andrzej Duda odznaczył nuncjusza abp. Celestino Migliore, www.prezydent.pl [dostęp 2017-11-25]  (pol.).
  117. a b c d e f g h i Minister Wojciech Kolarski wręczył odznaczenia dla osób zasłużonych dla rozwoju polsko-litewskiej współpracy, wilno.msz.gov.pl [dostęp 2019-07-06] .
  118. M.P. z 1998 r. nr 39, poz. 533
  119. M.P. z 2000 r. nr 35, poz. 716 – pkt 19.
  120. M.P. z 2001 r. nr 2, poz. 46.
  121. M.P. z 2001 r. nr 16, poz. 259.
  122. M.P. z 2002 r. nr 16, poz. 258
  123. Postanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 28 czerwca 2002 r. o nadaniu orderu., mojepanstwo.pl [dostęp 2016-10-14] .
  124. M.P. z 2006 r. nr 83, poz. 836
  125. M.P. z 2008 r. nr 84, poz. 744
  126. M.P. z 2009 r. nr 35, poz. 540
  127. prezydent.pl: Lech Kaczyński rozpoczął wizytę w Stanach Zjednoczonych. 2009-09-23. [dostęp 2013-12-01].
  128. Postanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 8 maja 2009 r. o nadaniu orderów i odznaczeń, prawo.sejm.gov.pl [dostęp 2018-04-22]  (pol.).
  129. M.P. z 2009 r. nr 78, poz. 973 – pkt 1.
  130. M.P. z 2009 r. nr 78, poz. 973 – pkt 10.
  131. M.P. z 2010 r. nr 29, poz. 390
  132. prezydent.pl: Odznaczenie dla Johna Peppera. 2013-12-05. [dostęp 2013-12-06].
  133. Internetowy System Aktów Prawnych. isap.sejm.gov.pl. [dostęp 2015-11-18].
  134. a b Odznaczenia za zasługi w pielęgnowaniu duchowego i kulturowego dziedzictwa Polski na Wschodzie. prezydent.pl, 10 listopada 2016. [dostęp 2016-11-14].
  135. Biuro Rzecznika Prasowego MSZ: MSZ potępia zabójstwo syryjskiego archeologa Chaleda Al-As’aada. http://www.msz.gov.pl.+[dostęp 2015-08-14].
  136. M.P. z 2009 r. nr 78, poz. 973 – pkt 6.
  137. M.P. z 2009 r. nr 78, poz. 973 – pkt 7.
  138. a b M.P. z 2009 r. nr 78, poz. 973 – pkt 17.
  139. Postanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 7 listopada 2012 r. o nadaniu orderu, prawo.sejm.gov.pl [dostęp 2018-08-21]  (pol.).
  140. Order Zasługi RP dla Scotta Edwarda Parazynskiego. prezydent.pl, 13 maja 2013. [dostęp 2013-05-28].
  141. M.P. z 1997 r. nr 6, poz. 47 – pkt 27.
  142. M.P. z 1996 r. nr 6, poz. 47 – pkt 28.
  143. M.P. z 2000 r. nr 2, poz. 22
  144. http://prawo.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WMP20000020031/O/M20000031.pdf .
  145. M.P. z 2003 r. nr 48, poz. 723 – pkt 23.
  146. M.P. z 2008 r. nr 86, poz. 757
  147. M.P. z 2009 r. nr 78, poz. 973 – pkt 9.
  148. M.P. z 2012 r., poz. 1001, pkt 26.
  149. Odznaczenia dla Polonii w Stanach Zjednoczonych. prezydent.pl, 2013-09-24. [dostęp 2013-11-22].
  150. MP. z 28 września 2015 poz. 892 Rej. 300/2015 poz. 22
  151. Postanowienie nr rej. 122/2017 Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 29 marca 2017 r. o nadaniu orderów i odznaczeń, prawo.sejm.gov.pl [dostęp 2018-01-09]  (pol.).

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Kontrola autorytatywna (order):
Na podstawie artykułu: "Order Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy