Orzeł (miasto)


Na mapach: 52°58′N 36°04′E/52,966667 36,066667

Orzeł (miasto) w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Orzeł (ros. Орёл, Orioł) – miasto w zachodniej części Rosji, nad Oką (dopływ Wołgi), stolica obwodu orłowskiego.

Spis treści

Historia | edytuj kod

Miasto założono prawdopodobnie w XII w. jako twierdzę na ziemiach księstwa czernihowskiego. Brak jest dokumentów potwierdzających to wydarzenie, ale na taką datę wskazują wykopaliska archeologiczne.

Od początku XV w. miasto należało do Wielkiego Księstwa Litewskiego, na początku XVI wieku przeszło we władanie Wielkiego Księstwa Moskiewskiego.

W 1566 roku w mieście powstała twierdza.

W 1611 i 1615 roku miasto zostało zdobyte i zniszczone przez wojska polskie.

Na początku XVIII w. w Orle powstały pierwsze w Rosji manufaktury. Od 1778 roku Orzeł był stolicą namiestnictwa, a od 1796 roku guberni orłowskiej carskiej Rosji.

Więzienie Orzeł (ok. 1920)

W więzieniu w Orle od sierpnia 1914 roku przebywało wielu więźniów politycznych, np. Aleksander Prystor, Tadeusz Wieniawa-Długoszowski, Feliks Dzierżyński, którzy protestowali przeciwko warunkom uwięzienia. W czasach sowieckich w Orle przetrzymywano więźniów politycznych, z których ok. 160 rozstrzelano 11 września 1941 roku.

Od 3 października 1941 do 5 sierpnia 1943 roku miasto było okupowane przez Niemców. W czasie okupacji oraz dwukrotnych ciężkich walk związanych z jego zajmowaniem Orzeł został w dużej mierze zniszczony.

14 października 2016 roku w Orle odsłonięto, przy sprzeciwie części ludności, pierwszy w Rosji pomnik cara Iwana Groźnego[4].

Panorama Orła

Ludność | edytuj kod

Orzeł liczy 311 625 mieszkańców (2019)[3], co stanowi ok. 42 proc. ludności całego obwodu. Populacja miasta w ostatnich latach zmniejsza się w wyniku emigracji ludności do większych miast Rosji oraz niskiego przyrostu naturalnego. W 2010 roku miasto zamieszkiwało 317 747 osób.

Ludność stanowią w zdecydowanej większości Rosjanie. W mieście mieszkają również Ukraińcy, przedstawiciele ludów Kaukazu i Azji Środkowej oraz studenci Orłowskiego Uniwersytetu Państwowego z krajów Afryki i Azji.

W 1897 roku miasto zamieszkiwało 69 735 osób, w tym najliczniej Rosjanie, Żydzi i Polacy[5].

Gospodarka | edytuj kod

W Orle znajdują się zakłady przemysłu metalurgicznego, elektromaszynowego, lekkiego, spożywczego, włókienniczego, chemicznego i budowlanego, a także inne przedsiębiorstwa, m.in. fabryka ceramiki.

Kultura i nauka | edytuj kod

Miasto jest ważnym centrum kulturalno-oświatowym. Znajdują się w nim wyższe uczelnie (m.in. pedagogiczna), a także kina, 4 teatry i filharmonia oraz muzea m.in. urodzonego w Orle rosyjskiego pisarza Iwana S. Turgieniewa, z 5 filiami, a także muzeum krajoznawcze i sztuki.

Religia | edytuj kod

Większość mieszkańców wyznaje prawosławie, jest także spora liczba niewierzących, pozostała po okresie przymusowej ateizacji za czasów Związku Radzieckiego. W mieście istnieje parafia rzymskokatolicka Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny (ros. Непорочного Зачатия Пресвятой Девы Марии); od 2000 roku proboszczem parafii jest ks. Zbigniew Król[6].

Zabytki | edytuj kod

Zabytki architektury
  • klasycystyczne cerkwie (z XVIII w.)
  • dawny magistrat, obecnie siedziba teatru (z końca XVIII w., odb. 1946–1949)
  • sukiennice (XIX w.)
  • główny budynek carskiego więzienia (1840)
  • gmach banku (koniec XIX w.)
  • dawna synagoga (początek XX w.)
  • cerkiew Trójcy Świętej (XIX w.)
  • gmach administracji obwodowej (1956–1961)
  • gmach biblioteki (1958)
  • kamienice i domy, także drewniane (XIX, XX w.)
Galeria

Transport | edytuj kod

Dworzec kolejowy Orzeł

Komunikacyjnie Orzeł jest dobrze połączony z innymi miastami Rosji. Miasto ma liczne drogi i linie kolejowe, dworzec kolejowy Orzeł i autobusowy. W mieście działa sieć autobusowa, trolejbusowa i tramwajowa.

Administracja | edytuj kod

Administracyjnie Orzeł stanowi miasto wydzielone na terenie obwodu orłowskiego i nie wchodzi w skład żadnego rejonu, aczkolwiek jest ośrodkiem administracyjnym znajdującego się wokół miasta rejonu orłowskiego.

Urodzeni w Orle | edytuj kod

Miasta partnerskie | edytuj kod

Źródło: [7]

Zobacz też | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. Mer miasta na stronie Orlowskiej Rady Miesjskiej Deputowanych Ludowych(ros.)
  2. Орловская область в цифрах 2011-2016. Краткий статистический сборник (ros.). Территориальный орган Федеральной службы государственной статистики по Орловской области (Орелстат), 2017-06-09. [dostęp 2017-11-13].
  3. a b Z oficjalnej strony Federalnej Służby Statystyki Państwowej (ros.)
  4. В Орле открыли памятник Ивану Грозному, „BBC Русская служба”, 14 października 2016 [dostęp 2016-10-21]  (ros.).
  5. Demoscope Weekly - Annex. Statistical indicators reference, www.demoscope.ru [dostęp 2019-07-25] .
  6. Ze strony rzymskokatolickiej archidiecezji moskiewskiej(ros.)
  7. Партнёрские связи (ros.)
  8. Белорусский Жодино и Орел стали городами-побратимами(ros.)

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Kontrola autorytatywna (jednostka podziału terytorialnego Rosji):
Na podstawie artykułu: "Orzeł (miasto)" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy