Ostrów Wielkopolski


Na mapach: 51°39′17″N 17°48′26″E/51,654722 17,807222

Ostrów Wielkopolski w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Ostrów Wielkopolski (dawniej Ostrowo, Ostrów Kaliski[2], w latach 1919–1920 Ostrów, łac. Ostrovia, niem. Ostrowo) – miasto w Polsce w województwie wielkopolskim, na Wysoczyźnie Kaliskiej, nad Ołobokiem, w Kaliskiem, jeden z dwóch głównych ośrodków aglomeracji kalisko-ostrowskiejKalisko-Ostrowskiego Okręgu Przemysłowego, siedziba powiatu ostrowskiego i gminy wiejskiej Ostrów Wielkopolski.

Według danych GUS z 1 stycznia 2019 roku miasto liczyło 72 050 mieszkańców[1].

Patronem miasta jest św. Stanisław ze Szczepanowa. Od 1993 obchodzone 10 listopada jest Święto Miasta Ostrowa Wielkopolskiego w rocznicę wydarzeń tzw. Republiki Ostrowskiej.

Spis treści

Położenie | edytuj kod

Ostrów Wielkopolski z lotu ptaka

Ostrów Wielkopolski leży w południowej Wielkopolsce, w środkowej części Niziny Południowowielkopolskiej, w południowej części Wysoczyzny Kaliskiej, na północno-zachodnich stokach Wzgórz Wysockich.

Północna część miasta położona jest nad lewym dopływem ProsnyOłobokiem, której prawym dopływem jest w całości przepływający w granicach miasta ciek – Struga Ostrowska. W części południowo-zachodniej Ostrowa Wielkopolskiego znajduje się strefa źródłowa prawobrzeżnych dopływów Baryczy oraz dział wodny między dorzeczami Odry i Warty.

Według danych z 1 stycznia 2019 powierzchnia miasta wynosi 41,90 km²[1].

Miasto graniczy z 3 gminami powiatu ostrowskiego, od południa z gminą Przygodzice, od północnego zachodu z gminą Raszków oraz od strony północno-zachodniej i wschodniej z dwiema rozdzielnymi częściami gminy wiejskiej Ostrów Wielkopolski.

Nazwa | edytuj kod

Etymologia nazwy miasta odnosi się do topografii terenu – słowo ostrów to archaizm, oznaczający wyspę lub kępę wśród mokradeł otoczonych wodą[3][4].

Historia | edytuj kod

 Osobne artykuły: Historia Ostrowa WielkopolskiegoRepublika Ostrowska.

Od śladów osadnictwa do upadku miasta | edytuj kod

Ślady osadnictwa Ostrowa Wielkopolskiego, pojawiają się od okresu wczesnego średniowiecza, kiedy to w XI–XV w. istniały dwa niewielkie grodziska obronne, położone na wschodnich obrzeżach miasta[3].

Od 1404 wzmiankowany w źródłach jako niewielki ośrodek miejski na dobrach prywatnych, ustępujący innym pobliskim ośrodkom takim jak Raszków, Sulmierzyce, Odolanów oraz Kwiatków i Sobótka[3][5][6]. Na początku XVI w. Ostrów posiadał najmniejszą liczbę mieszkańców, spośród wszystkich ówczesnych miast regionu (około 150–180)[3]. W 1579 wielki pożar zniszczył prawie całe miasto w którym ocalało tylko czterech mieszczan, a od 1655 kolejne, niespotykane dotąd zniszczenia przyniósł potop szwedzki[3].

W 1685 miasto zostało sprzedane opatowi, późniejszemu biskupowi łuckiemu Bogusławowi Leszczyńskiemu, który włączył je w obręb swych dóbr przygodzickich[3]. Kolejnym właścicielem Ostrowa był podskarbi wielki koronny Rafał Leszczyński, ojciec króla Stanisława Leszczyńskiego[3]. W 1699 dobra przygodzkie wraz z Ostrowem przeszły w ręce Jana Jerzego Przebendowskiego herbu Kuna[3].

Na początku XVIII w. przez Ostrów przechodziły liczne wojska m.in. saskie, szwedzkie oraz rosyjskie a w okolicznych miejscowościach panowała zaraza[3]. Zbieg nieprzychylnych wydarzeń a tym samym wyludnianie się miasta, sprawiło iż ostrowscy mieszczanie zrezygnowali z praw miejskich w dniu 30 grudnia 1711 roku[3][7].

Ponowna lokacja i rozwój miasta | edytuj kod

Ratusz w Ostrowie Wielkopolskim – siedziba Muzeum Miasta Zabytkowy Stary Cmentarz z 1784 r.

W 1713 dzięki staraniom Jana Jerzego Przebendowskiego, Ostrów ponownie uzyskał prawa miejskie na prawie magdeburskim, połączone z wydaniem licznych przywilejów królewskich[3]. Od 1729 właścicielami miasta była córka Przebendowskiego, Dorota Henryka wraz z mężem marszałkiem wielkim koronnym Franciszkiem Bielińskim, którzy w obszernym dokumencie potwierdzili stare przywileje i nadali mu nowe[3].

Od drugiej połowy XVIII w. patronami miasta była rodzina Radziwiłłówkrajczy wielki litewski Marcin Mikołaj Radziwiłł, a po nim kolejno jego synowie: wojewoda trocki Józef Mikołaj oraz wojewoda wileński Michał Hieronim[3]. W tym czasie do Ostrowa zaczęła napływać ludność niemiecka ze Śląska m.in. sukiennicy, a także Żydzi którzy otwierali kramy oraz tworzyli własną dzielnicę na przedmieściu przy ulicy Raszkowskiej[3]. Ostrów rozwijał się szybko, dzięki pomyślnemu położeniu na trakcie z Kalisza na Śląsk, a także jako miejsce pełnego poszanowania swobód religijnych, stając się głównym miastem regionu ostrowskiego[3].

Rozbiory Polski | edytuj kod

 Osobne artykuły: Powstanie wielkopolskie 1794 roku, Powstanie wielkopolskie 1806 rokuPowstanie wielkopolskie 1848 roku. Kościół pw. Najświętszej Marii Panny z 1778 r. – najstarszy zachowany budynek w mieście

W 1793 Ostrów po II rozbiorze Polski podlegał pod departament kaliski w powiecie odolanowskim Prus Południowych; od 1807 w departamencie kaliskim Księstwa Warszawskiego. W 1815 siedzibę władz powiatowych przeniesiono do Ostrowa (Wielkie Księstwo Poznańskie) w tym landrat, sąd i urząd kasy powiatowej pobierający m.in. opłaty celne na przejściu granicznym w Skalmierzycach[3].

W 1828 wybudowano murowany ratusz na koszt ostatniego właściciela miasta księcia Antoniego Henryka Radziwiłła, w 1844 gimnazjum (obecne I Liceum Ogólnokształcące), w 1857 synagogę w stylu mauretańskim, w 1863 budynek sądu i więzienie, w 1867 koszary[3]. Od 1896 zaczęła ukazywać się "Gazeta Ostrowska", wydawana od 1903 przez Stefana Rowińskiego.

Węzeł kolejowy w Ostrowie Wielkopolskim

Impulsem rozwojowym było umiejscowienie w Ostrowie węzła kolejowego. Stację wybudowano w 1875 na linii kolejowej prowadzącej z Poznania na Śląsk, następnie linię rozbudowano ciągami: w 1888 do Leszna, w 1896 do Skalmierzyc i w 1909 do Wrocławia przez Odolanów[3][8].

Szczególnym epizodem w dziejach Ostrowa, był bezkrwawy przewrót w listopadzie 1918 określany jako Republika Ostrowska, w wyniku którego Polacy przejęli władzę w mieście. W Niedzielę wielkanocną 1919 przez Ostrów wracała koleją do Polski tzw. Błękitna Armia[9].

Na początku XX wieku miasto miało charakter lokalnego ośrodka przemysłowego związanego z rolnictwem, a w Ostrowie mieszkało ponad 16 tysięcy osób[3]. W 1921 uruchomiono zakład metalowo-maszynowy Fabryka Wagon.

II wojna światowa | edytuj kod

 Osobne artykuły: Wysiedlenia Polaków z Wielkopolski 1939–1941Heim ins Reich.

W czasie II wojny światowej Ostrów Wielkopolski znajdował się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej anektowanym przez III Rzeszę, w tzw. Kraju Warty, rejencji łódzkiej[3].

Hitlerowski okupant dokonywał masowych prześladowań (praca przymusowa, obozy koncentracyjne) a także egzekucji ludności m.in. 14 grudnia 1939 w Lesie Winiarskim, wymordowano powszechnie znanych obywateli Ostrowa (ziemi ostrowskiej) oraz Kalisza[3]. W Ostrowie znajdował się na tzw. Majdanie przy ul. Kościuszki – wychowawczy obóz pracy (styczeń 1942–grudzień 1944), pod zarządem Gestapo w Łodzi; w którym śmierć poniosło 198 osób[3]. W latach 1939–1945 około 16 tysięcy mieszkańców regionu ostrowskiego zostało przesiedlonych na roboty przymusowe do Generalnej Guberni[3].

Ostrów Wielkopolski został wyzwolony spod okupacji niemieckiej 23 stycznia 1945 roku[10].

Dalsze lata | edytuj kod

Ulica Raszkowska (Śródmieście)

W latach powojennych charakterystyczny dla Ostrowa Wielkopolskiego był dynamiczny wzrost liczby mieszkańców. W 1985 miasto liczyło 68 431 mieszkańców, wiązało się to także z przyłączaniem do miasta przyległych wsi m.in. Pruślina i Zacharzewa[3].

Do 2005 w mieście stacjonowała jednostka wojskowa[11]; w tym samym roku założono Ostrowskie Towarzystwo Genealogiczne. W 2008 powstało lapidarium z fragmentów macew z inskrypcjami na obrysie pierwszego cmentarza żydowskiego w mieście[12]. W 2012 uruchomiono Ostrowski Park Przemysłowy (holding), mający na celu wspierać lokalną przedsiębiorczość[13].

Administracja | edytuj kod

Samorząd | edytuj kod

Ostrów Wielkopolski ma status osobnej gminy miejskiej, jest siedzibą samorządu powiatu ostrowskiego oraz gminy wiejskiej Ostrów Wielkopolski; Mieszkańcy Ostrowa wybierają do swojej rady miasta 23 radnych[14]. Organem wykonawczym władz miasta jest prezydent Ostrowa Wielkopolskiego.

Ostrów Wielkopolski jest członkiem Związku Miast Polskich oraz stowarzyszenia Związek Miast Czystej Energii[15].

Mieszkańcy miasta wybierają parlamentarzystów z okręgów wyborczych z siedzibą komisji w Kaliszu, a posłów do Parlamentu Europejskiego z okręgu wyborczego nr 7.

Ponadto w mieście znajduje się siedziba prokuratury okręgowej[16], sądu rejonowego[17], oddziału regionalnego ZUS, placówki terenowej KRUS, oddziału Państwowej Inspekcji Pracy, oddziału Urzędu Dozoru Technicznego oraz oddziału Wojewódzkiego Inspekcji Transportu Drogowego.

Podział administracyjny | edytuj kod

Do 1793 Ostrów Wielkopolski znajdował się województwie kaliskim. W latach 1795–1807 wchodził w skład departamentu kaliskiego Prus Południowych, a w latach 1807–1815 w skład departamentu kaliskiego Księstwa Warszawskiego. W latach 1815–1919 w rejencji poznańskiej. W latach 1946–1975 Ostrów Wielkopolski leżał w województwie poznańskim, a w latach 1975–1998 w woj. kaliskim.

Ostrów Wielkopolski podzielony jest na 11 jednostek pomocniczychosiedli[18][19]. W większości nazwy poszczególnych osiedli pochodzą od dawnych wsi, kolonii i obszarów dworskich przyłączanych do miasta od 1934[3].

Demografia | edytuj kod

Ludność | edytuj kod

  • Piramida wieku mieszkańców Ostrowa Wielkopolskiego w 2014 roku[21].


Architektura | edytuj kod

Zabytki | edytuj kod

 Osobny artykuł: Zabytki Ostrowa Wielkopolskiego. Architektura Ostrowa WielkopolskiegoKonkatedra św. Stanisława Biskupa wybudowana w latach 1905–1907Zabudowa ulicy KościelnejGmach poczty z 1886 r.Zbieg ul. Wrocławskiej i ul. KolejowejPlac Bankowy
  • układ urbanistyczny oraz archeologiczne warstwy kulturowe (XV–XVIII w.)

Turystyka | edytuj kod

W mieście znajduje się Punkt Informacji Turystycznej przy oddziale PTTK. Przez miasto przebiega siedem szlaków turystycznych: trzy piesze i cztery rowerowe[22].

Szlaki piesze | edytuj kod
Szlaki rowerowe | edytuj kod

Baza hotelowa | edytuj kod

Budynek Hotelu Komeda

Miasto posiada rozwiniętą infrastrukturę hotelową[24]:

  1. Hotel Komeda***
  2. Villa Royal***
  3. Hotel Polonia***
  4. Hotel Granada***
  5. Hotel Borowianka***
  6. Hotel Omega**
  7. Hotel Malwa**
  8. Hotel & Restauracja Bankietowa**
  9. Hotel Pod Dębami**
  10. obiekt hotelowy KS „Stal”
  11. Hotel Platan
  12. Hotel restauracja Podjadek ***

Zagospodarowanie przestrzeni miejskiej | edytuj kod

 Osobne artykuły: Architektura Ostrowa Wielkopolskiegoplac Stefana Rowińskiego w Ostrowie Wielkopolskim.

Miasto w ponad 50% pogrupowane jest w wielkie kompleksy zabudowy jednorodzinnej – osiedle: Krępa, Zacharzew, Zębców i Pruślin, natomiast zabudowa wielorodzinna (wielki zespół mieszkaniowy), skupiona jest na obrzeżach Śródmieścia[25].

Zabudowa przemysłowa usytuowana jest w obrębie linii kolejowych, centrum i części zachodniej Ostrowa Wielkopolskiego oraz na terenie osiedla Zębców i Stare Kamienice[25].

Kompleksy terenów zielonych, stanowiące miejsce rekreacji koncentrują się w północnej części miasta (Piaski-Szczygliczka), wschodniej (Krępa) oraz południowej (Zębców)[25].

Środowisko naturalne | edytuj kod

Klimat | edytuj kod

W Ostrowie Wielkopolskim przeważają masy powietrza polarnego (PP) od zachodu i polarno-kontynentalnego (PPk) od wschodu[3]. Okres wegetacyjny trwa tutaj ok. 210–220 dni[25]. Średnia roczna temperatura powietrza wynosi 8 °C, przy czym najcieplejszym miesiącem jest lipiec, ze średnią temperaturą 18,2 °C, natomiast najchłodniejszym – styczeń (-2,2 °C). Całkowita roczna suma opadów wynosi 500–550 mm, w tym 350 mm w półroczu ciepłym. Pokrywa śnieżna utrzymuje się przez 50–60 dni i osiąga maksymalną grubość około 20 cm (najczęściej w lutym)[26][27].

Warunki klimatyczne Ostrowa Wielkopolskiego wykazują cechy typowe dla zjawiska określanego jako miejska wyspa ciepła, czego efektem jest podwyższenie temperatury powietrza[27].

Przyroda | edytuj kod

 Zobacz więcej w artykule Architektura Ostrowa Wielkopolskiego, w sekcji zieleń miejska w Ostrowie.

Lasy | edytuj kod

  • Las Piaski
  • Borek Zębcowski
  • Kozi Borek
Tereny zielone w Ostrowie WielkopolskimPark MiejskiPark Kultury i Wypoczynku Piaski-SzczygliczkaPark im. 3 MajaOgród Bracki

Parki | edytuj kod

Pomniki przyrody | edytuj kod

Ochrona środowiska | edytuj kod

21 czerwca 2016 roku w mieście otwarto Regionalny Zakład Zagospodarowania Odpadów (RZZO), do przetwarzania mechaniczno-biologicznego śmieci komunalnych z Ostrowa Wielkopolskiego oraz 20 gmin regionu[28][29].

W styczniu 2018 roku w mieście zamontowano sieć czujników powietrza (po jednym na każdym osiedlu), które identyfikują źródło smogu[30].

Gospodarka | edytuj kod

 Osobne artykuły: Gospodarka Ostrowa WielkopolskiegoHoldikom.

Ośrodek przemysłowy | edytuj kod

Ostrów Wielkopolski jest jednym z głównych ośrodków Kalisko-Ostrowskiego Okręgu Przemysłowego w aglomeracji kalisko-ostrowskiej. Ośrodek przemysłu elektromaszynowego w tym produkcji wagonów kolejowych (Europejskie Konsorcjum Kolejowe Wagon), przemysłu precyzyjnego, środków transportu, odzieżowego, drzewnego, materiałów budowlanych i spożywczego[31][32]. Okolice miasta są jednym z głównym obszarów wydobycia gazu ziemnego w Polsce.

Podstrefa Kamiennogórskiej SSE o obszarze 5,8516 ha[33].

Podmioty gospodarcze | edytuj kod

Dochód na mieszkańca | edytuj kod

Bezrobocie | edytuj kod

Struktura użytkowania gruntów | edytuj kod

Energetyka | edytuj kod

W 2018 roku Centrum Rozwoju Komunalnego zainicjowało projekt stworzenia miejskiego systemu energetycznego, obejmującego podnoszenie efektywności energetycznej, wytwarzanie energii ze źródeł odnawialnych, rozwój elektromobilności oraz zarządzenie energią w celu zapewnienia miastu samowystarczalności energetycznej[36]. Pierwsze autobusy elektryczne w mieście, napędzane są energią elektryczną z lokalnych źródeł odnawialnych[36].

Opieka zdrowotna | edytuj kod

ZZOZ w Ostrowie Wielkopolskim

W mieście funkcjonuje jedyny w powiecie ostrowskim szpital pod nazwą Zespół Zakładów Opieki Zdrowotnej w Ostrowie Wielkopolskim. W 2010 przy szpitalu uruchomiono Lądowisko Ostrów Wielkopolski, dla helikopterów sanitarnych i ratowniczych.

Transport | edytuj kod

Transport drogowy | edytuj kod

Wiadukt odolanowski na drodze wojewódzkiej nr 445

W Ostrowie krzyżują się drogi krajowe:

oraz droga wojewódzka:

Transport kolejowy | edytuj kod

Budynek dworca kolejowego w Ostrowie Wielkopolskim Przystanek kolejowy Ostrów Wielkopolski Gorzyce

Ostrów Wielkopolski jest dużym węzłem kolejowym. Znajdują się tutaj dwie lokomotywownie Przewozów Regionalnych i PKP Cargo.

Miasto posiada 3 stacje / przystanki kolejowe:

Linie kolejowe wybiegają z Ostrowa Wielkopolskiego w pięciu kierunkach (bezpośrednie połączenia pasażerskie):

Kolej wąskotorowa | edytuj kod

Na terenie osiedla Wenecja w Parku Kultury i Wypoczynku Piaski-Szczygliczka – kolejka wąskotorowa.

Transport miejski | edytuj kod

Komunikację miejską na terenie miasta obsługuje – Miejski Zakład Komunikacji Ostrów Wielkopolski, na 27 liniach miejskich i podmiejskich (obsługiwanych równolegle z MZK Krotoszyn na trasie do Krotoszyna oraz KLA Kalisz na trasie do Kalisza).

Transport lotniczy | edytuj kod

Lotnisko sportowe Ostrów Wielkopolski-Michałków

Najbliższe międzynarodowe porty lotnicze od Ostrowa Wielkopolskiego to: port lotniczy Wrocław-Strachowice (ok. 100 km), port lotniczy Poznań-Ławica (ok. 110 km) oraz port lotniczy Łódź-Lublinek (ok. 140 km).

Regionalne lotnisko sportowe, położone 6 km na północ od miasta – Lotnisko Ostrów Wielkopolski-Michałków, używane jest przez Aeroklub Ostrowski. Na jego terenie znajduje się baza Lotniczego Pogotowia Ratunkowego.

Więcej: transport drogowy w Ostrowie, transport kolejowy w Ostrowie, transport lotniczy w Ostrowie, komunikacja miejska w Ostrowie

Kultura | edytuj kod

 Osobny artykuł: Kultura w Ostrowie Wielkopolskim. Nowa Synagoga (Forum Synagoga)

Ostrów Wielkopolski stanowi piąty (według liczby mieszkańców) ośrodek kulturalny w województwie wielkopolskim. Główne instytucje kulturalne to: Muzeum Miasta Ostrowa Wielkopolskiego (z siedzibą w ratuszu), Ostrowskie Centrum Kultury, Forum Synagoga (z siedzibą w Nowej Synagodze), Biblioteka Publiczna im. Stefana Rowińskiego, Kino „Komeda”, Młodzieżowy Dom Kultury, Galeria Sztuki Współczesnej, Galeria 33[37].

Cykliczne imprezy | edytuj kod

Edukacja | edytuj kod

Budynek Szkoły Podstawowej nr 2 im. Ewarysta Estkowskiego I Liceum Ogólnokształcące im. ks. J. Kompałły i W. Lipskiego – najstarsza szkoła średnia w mieście II Liceum Ogólnokształcące im. Władysława Reymonta

Placówki oświatowe | edytuj kod

Licea | edytuj kod

Zespoły szkół zawodowych | edytuj kod

Szkoły artystyczne | edytuj kod

Szkoły policealne (niepubliczne) | edytuj kod

  • 8 niepublicznych szkół policealnych (w tym 7 o uprawnieniach szkoły publicznej)[50]
    • Policealna Szkoła Detektywów i Pracowników Ochrony
    • Niepubliczna Policealna Szkoła Zarządzania i Finansów
    • Szkoła Informatyki i Internetu
    • Studium Zdrowia i Urody
    • Szkoła Kosmetyczna Akademie Prenier
    • Policealna Szkoła Medyczna TEB dla Dorosłych
    • Wielkopolskie Samorządowe Centrum Kształcenia Zawodowego i Ustawicznego
      • Medyczne Studium Zawodowe im. Hanny Chrzanowskiej
      • Policealna Szkoła Służb Społecznych i Medycznych dla Dorosłych

Szkoły wyższe | edytuj kod

Pozostałe placówki | edytuj kod

Media | edytuj kod

Telewizja | edytuj kod

Radio | edytuj kod

Prasa | edytuj kod

Portale internetowe | edytuj kod

Sport | edytuj kod

Tor żużlowy – mecz KKS Ostrovia ze Śląskiem Świętochłowice w 1980 r.

W 2007 w Ostrowie Wielkopolskim rozegrano Indywidualne Mistrzostwa Świata Juniorów na Żużlu. W czerwcu 2013 lotnisko Aeroklubu Ostrowskiego w Michałkowie, było miejscem spotkania 17. Szybowcowych Mistrzostw Europy FAI[54]. W 2015 na Stadionie Miejskim odbył się finał Indywidualnych Mistrzostw Europy na Żużlu[55].

Funkcjonują trzy ligi amatorskie:

  • Ostrowska Liga Koszykówki – grają także zespoły z Kalisza, Konina, Krotoszyna i Pleszewa.
  • Halowa Liga Piłki Nożnej – dwie ligi, działa od 1992 roku[potrzebny przypis], głównie zespoły z powiatu ostrowskiego.
  • Ostrowska Liga Piłki Nożnej Amatorskiej „OLPNA” – działa od lipca 2006.

Obiekty sportowe | edytuj kod

Stadion (ul. Kusocińskiego 1)

Najważniejsze obiekty sportowe na terenie Ostrowa Wielkopolskiego[56]

Ostrowskie drużyny sportowe | edytuj kod

Wspólnoty wyznaniowe | edytuj kod

Nawa główna Kościoła św. Antoniego Padewskiego Cmentarz ewangelicki

Kościoły | edytuj kod

Związki wyznaniowe | edytuj kod

Na terenie miasta działalność kaznodziejską prowadzą trzy zbory Świadków Jehowy korzystające z dwóch Sal Królestwa[57].

Cmentarze | edytuj kod

Prezydenci Ostrowa po 1989 | edytuj kod

 Z tym tematem związana jest kategoria: Prezydenci Ostrowa Wielkopolskiego.  Osobny artykuł: Prezydenci Ostrowa Wielkopolskiego.

Miasta partnerskie | edytuj kod

Ludzie związani z Ostrowem Wielkopolskim | edytuj kod

 Z tym tematem związana jest kategoria: Ludzie związani z Ostrowem Wielkopolskim.

Honorowi Obywatele Miasta | edytuj kod

Zobacz też | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. a b c GUS (pol.). Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2019 roku. [dostęp 2019-06-27].
  2. Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. Bronisław Chlebowski (red.), Władysław Walewski (red.). T. 7. Warszawa: Władysław Walewski, 1886, s. 708.
  3. a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z Ostrów Wielkopolski – dzieje miasta i regionu, Poznań: Wydawnictwo Poznańskie, 1990, ISBN 83-210-0851-8 .
  4. Ostrów Wielkopolski – Dzieje miast – Region Wielkopolska • miejsca które warto odwiedzić, regionwielkopolska.pl [dostęp 2017-05-16]  (ang.).
  5. Ostrów od wsi do miasta, gazetaostrowska.pl [dostęp 2017-05-16]  (pol.).
  6. Historia kołem się toczy, umostrow.pl [dostęp 2017-05-17]  (pol.).
  7. Jak twierdzi Wacław Kieremkampt w „Dobra majętności ostrowskiej i przygodzickiej w aktach i instrukcjach XVIII wieku” (​ISBN 978-83-930587-4-7​), samo odprzysiężenie miasta na wieś przez przedstawicieli miasta nie miało prawnego znaczenia i nie mogło zmienić jego statusu, bo o tym decydował jego właściciel.
  8. Dworzec w Nowych Skalmierzycach, www.noweskalmierzyce.pl [dostęp 2017-05-22] .
  9. Błękitna Armia 100 lat temu w Ostrowie - Powiat Ostrowski, www.powiat-ostrowski.pl [dostęp 2019-05-11] .
  10. MarekM. Weiss MarekM., Przed 73 laty w Ostrowie okupacja dobiegła końca, „Ziemia Kaliska”, 4, 26 stycznia 2018, s. 10, ISSN 2353-6179 .
  11. Wojsko z historią w tle, rc.fm [dostęp 2017-06-05]  (pol.).
  12. Lapidarium – umostrow.pl, umostrow.pl [dostęp 2017-05-22]  (pol.).
  13. Ostrowski Park Przemysłowy, www.opp-ostrow.pl [dostęp 2017-05-22]  (pol.).
  14. Zarządzenie Wojewody Wielkopolskiego Nr 70/2010 z dnia 22 lutego 2010 r. ws. ustalenia liczby radnych (Dz. Urz. Woj. Wielkopolskiego z 2010 r. Nr 55, poz. 1239).
  15. Uchwała Nr XXXVI/510/2005 Rady Miejskiej Ostrowa Wielkopolskiego z dnia 22 listopada 2005 r. ws. przystąpienia.
  16. Prokuratura Okręgowa. Prokuratura Okręgowa w Ostrowie Wielkopolskim. [dostęp 2011-06-22].
  17. Sąd Rejonowy w Ostrowie Wielkopolskim. [dostęp 2011-06-22].
  18. Uchwała Nr IX/114/2003 Rady Miejskiej Ostrowa Wielkopolskiego z dnia 17 czerwca 2003 roku ws. ustalenia Statutów Osiedli (Dz. Urz. Woj. Wielkopolskiego z 2003 r., Nr 139, poz. 2617).
  19. Jednostki pomocnicze. W: Biuletyn Informacji Publicznej [on-line]. Urząd Miejski w Ostrowie Wielkopolskim. [dostęp 2016-10-09].
  20. Główny Urząd Statystyczny / Podstawowe dane / Ludność w przekroju terytorialnym, stat.gov.pl [dostęp 2018-08-08]  (pol.).
  21. Ostrów Wielkopolski » mapy, nieruchomości, GUS, szkoły, kody pocztowe, wynagrodzenie, bezrobocie, zarobki, edukacja, tabele, www.polskawliczbach.pl [dostęp 2017-06-05]  (pol.).
  22. Turystyka piesza (szlaki). PIT Ostrów Wielkopolski. [dostęp 2013-07-05].
  23. Szlak rowerowy: Ostrów Wielkopolski – Moja Wola (niebieski). PIT Ostrów Wielkopolski. [dostęp 2013-07-05].
  24. HOTELE, umostrow.pl [dostęp 2017-06-05]  (pol.).
  25. a b c d e f Program Ochrony Środowiska dla Gminy i Miasta Ostrów Wielkopolski na lata 2014-2017 w perspektywie na lata 2018-2021, 2013 .
  26. Plan Rozwoju Lokalnego Miasta Ostrowa Wielkopolskiego na lata 2005-2013. s. 10 (Załącznik do Uchwały Nr XXXII/468/2005 Rady Miejskiej Ostrowa Wielkopolskiego z dnia 30 sierpnia 2005 r.).
  27. a b Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta Ostrów Wielkopolski.. 2000-02-24, (Załącznik do Uchwały Nr XIV/269/00 Rady Miejskiej Ostrowa Wielkopolskiego z dnia 24 lutego 2000 r. ws. przyjęcia Studium).
  28. Ostrów Wielkopolski: Nowoczesny zakład oficjalnie otwarty, www.strefabiznesu.gloswielkopolski.pl [dostęp 2016-06-28] .
  29. Zakład Zagospodarowania Odpadów w Ostrowie Wlkp. oficjalnie otwarty, 22 czerwca 2016 [dostęp 2016-06-28]  (pol.).
  30. MarekM. Weiss MarekM., Sieć czujników doradzi czy warto iść na spacer, „Ziemia Kaliska” (4), 26 stycznia 2018 .
  31. Encyklopedia popularna PWN, wyd. XXV, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1995, ISBN 83-01-11802-4 .
  32. Przemysł – Wielkopolska – portal regionalny, wielkopolska-region.pl [dostęp 2017-05-31]  (pol.).
  33. Specjalne Strefy Ekonomiczne na terenie Wielkopolski – Wielkopolska – portal regionalny, wielkopolska-region.pl [dostęp 2017-05-31]  (pol.).
  34. a b c Urząd Statystyczny w Poznaniu, poznan.stat.gov.pl [dostęp 2019-01-04]  (pol.).
  35. Plan Rozwoju Lokalnego Miasta Ostrowa Wielkopolskiego na lata 2005-2013. s. 11 (Załącznik do Uchwały Nr XXXII/468/2005 Rady Miejskiej Ostrowa Wielkopolskiego z dnia 30 sierpnia 2005 r.).
  36. a b Ostrów Wlkp. na drodze do samowystarczalności energetycznej. Są pierwsze efekty
  37. KatarzynaK. Grzesiak KatarzynaK., Instytucje kultury i placówki kulturalno-oświatowe, www.umostrow.pl [dostęp 2016-06-28] .
  38. JIMIWAY BLUES FESTIVAL 2014 W OSTROWIE WIELKOPOLSKIM, 28 czerwca 2016 .
  39. Wszystko jest Poezją 2014, 6 września 2014 [dostęp 2016-06-28]  (pol.).
  40. Zespół Szkół Muzycznych, 28 czerwca 2016 .
  41. OFTeN, www.often.com.pl [dostęp 2016-06-28] .
  42. Historia, Reggae na Piaskach [dostęp 2016-06-28]  (pol.).
  43. SebastianS. Matyszczak SebastianS., 7. Festiwal Filmowy im. Krzysztofa Komedy, wlkp24.info [dostęp 2018-06-15]  (pol.).
  44. IV ogólnopolska konferencja poświęcona społecznościom żydowskim w ośrodku UWr w Ostrowie Wielkopolskim, www.uni.wroc.pl [dostęp 2017-05-16] .
  45. III Międzynarodowa Konferencja Biblijna pt. Interpretacja i translatoryka biblijna, www.uni.wroc.pl [dostęp 2017-05-16] .
  46. 3. Festival Mazel Tov, ostrow.naszemiasto.pl [dostęp 2016-06-28]  (pol.).
  47. Żłobki i przedszkola, umostrow.pl [dostęp 2018-08-12]  (pol.).
  48. Szkoły podstawowe, umostrow.pl [dostęp 2018-08-12]  (pol.).
  49. a b Wykaz szkół ponadgimnazjalnych, umostrow.pl [dostęp 2017-05-02]  (pol.).
  50. Niepubliczne szkoły policealne, umostrow.pl [dostęp 2018-08-12]  (pol.).
  51. Ostrowski Uniwersytet Trzeciego Wieku, www.outw.edu.pl [dostęp 2017-05-08] .
  52. Uniwersytet Wrocławski w ostrowskiej synagodze, www.uni.wroc.pl [dostęp 2017-05-22] .
  53. Ośrodek Badań nad Historią i Kulturą Żydów z Południowej Wielkopolski UWr działa już 5 lat [dostęp 2018-07-06]  (pol.).
  54. Witryna 17tych Szybowcowych Mistrzostw Europy FAI.
  55. Finał mistrzostw Europy w Ostrowie Wielkopolskim!, „PrzegladSportowy.pl” [dostęp 2017-06-05]  (pol.).
  56. Obiekty sportowe, umostrow.pl [dostęp 2018-04-04]  (pol.).
  57. Dane według wyszukiwarki zborów, na oficjalnej stronie Świadków Jehowy jw.org [dostęp 2014-01-09] .
  58. Miasta partnerskie. Urząd Miejski w Ostrowie Wielkopolskim. [dostęp 2017-10-13].
  59. Anna Rogalanka, Poznań, 01.09.2011 – nekrolog, nekrologi.wyborcza.pl [dostęp 2017-06-13] .

Bibliografia | edytuj kod

  • Wielkopolska Szkoła Edukacji Narodowej. Studia i wspomnienia z dziejów Gimnazjum Męskiego (Obecnie I Liceum Ogólnokształcącego) w Ostrowie Wielkopolski, w 125-lecie jego założenia 1845-1970, praca zbiorowa, Wrocław 1970
  • Ostrów Wielkopolski – dzieje miasta i regionu, praca zbiorowa, Poznań 1990
  • Alma Mater Ostroviensis – Księga Pamięci – Non Omnis Moriar, praca zbiorowa pod. red. Jarosława Biernaczyka, Krystiana Niełacnego, Edwarda Szperzyńskiego, Ostrów Wielkopolski 1996-2005
  • Marek Olejniczak, Bedeker Ostrowski, Ostrów Wielkopolski 2004
  • Witold Banach, Ostrów pod znakiem pegaza. Literacki przyczynek do dziejów miasta, Poznań-Ostrów Wielkopolski 2005
  • Plan rozwoju lokalnego miasta Ostrowa Wielkopolskiego na lata 2005-2013, część studialna, Ostrów Wielkopolski 2005

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Kontrola autorytatywna (gmina miejska):
Na podstawie artykułu: "Ostrów Wielkopolski" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy