Ostrołódka polna


Ostrołódka polna w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Ostrołódka polna[3] (Oxytropis campestris (L/) DC) – gatunek rośliny wieloletniej należący do rodziny bobowatych (Fabaceae).

Spis treści

Zasięg występowania | edytuj kod

Gatunek arktyczno-alpejski. Występuje w górach i tundrze Ameryki Północnej, Mongolii i Europy[4]. W Europie występuje w Szkocji, Szwecji, Pirenejach, Apeninach, Alpach, górach Półwyspu Bałkańskiego, Karpatach[5]. Występuje też na Syberii (Jakucja) i w północnej części Ameryki Północnej (od Utah i Kolorado po Jukon i Alaskę)[6]. W Polsce występuje wyłącznie w Tatrach, i to tylko w Tatrach Zachodnich na nielicznych stanowiskach: Czerwony Żleb, Dolina Litworowa, Dolina Małej Łąki, Dolina Mułowa, Giewont, Kobylarz, Kobylarzowa Turnia, Kobylarzowy Zachód, Kopa Kondracka, Mała Świstówka, Małołączniak, Mały Giewont, Tomanowe Stoły, Wielka Świstówka, Wielka Turnia. W 2008 r. najliczniej występował na Kobylarzowej Turni i na Kobylarzowym Zachodzie[5].

Morfologia | edytuj kod

Pokrój
Roślina luźnokępkowa o wysokości do 15 cm. Cała roślina jest rzadko i przylegająco owłosiona[7].
Łodyga
Bardzo skrócona, tak, że wszystkie liście wyrastają praktycznie w różyczce liściowej. Pod ziemią roślina wytwarza krótkie kłącze[5].
Liście
Wyłącznie liście różyczkowe. Są długoogonkowe i nieparzystopierzasto złożone z 8-15 par lancetowatych listków[5].
Kwiaty
Zebrane w główkowaty kwiatostan na szczycie długiej szypułki. Kielich o rurce 3-krotnie dłuższej od ząbków korony i pokryty nieco tylko odstającymi włoskami. Kwiaty motylkowe o żagielku dwukrotnie dłuższym od skrzydełek. Są jasnożółte, tylko szczyt łódeczki jest fioletowo-szary[7].
Owoc
Podłużnie jajowaty strąk o długości 14-18 mm. Na brzusznym szwie ma od wewnętrznej strony listewkę. Z zewnątrz pokryty czarnymi, krótkimi włoskami[5].

Biologia i ekologia | edytuj kod

Bylina, hemikryptofit. Kwitnie od lipca do sierpnia. Rośnie na skałach, upłazach i naskalnych murawach, wyłącznie na podłożu wapiennym (kalcyfit). W Tatrach występuje głównie w piętrze kosówki i piętrze hal, z rzadka również w reglu górnym[5]. Gatunek charakterystyczny dla klasy (Cl.) Sesleriietea variae[8]. Liczba chromosomów 2n = 32[5].

Zmienność | edytuj kod

Występuje w 6 odmianach[6]:

  • Oxytropis campestris (L.) DC. var. campestris (synonim: Astragalus campestris L.)
  • Oxytropis campestris (L.) DC. var. chartacea (Fassett) Barneby (syn. Oxytropis chartacea Fasset))
  • Oxytropis campestris (L.) DC. var. columbiana (H. St. John) Barneby (syn. Oxytropis columbiana H. St. John)
  • Oxytropis campestris (L.) DC. var. johannensis Fernald
  • Oxytropis campestris (L.) DC. var. spicata Hook. (syn: Aragallus gracilis A. Nelson, Oxytropis campestris var. gracilis, Oxytropis gracilis (A. Nelson) K. Schum, Oxytropis monticola A. Gray, Oxytropis spicata (Hook.) Standl. )
  • Oxytropis campestris (L.) DC. var. varians (Rydb.) Barneby (syn: Aragallus varians Rydb., Oxytropis varians (Rydb.) K. Schum)

W Europie i w Polsce występuje tylko odmiana Oxytropis campestris (L.) DC. var. campestris[6].

Zagrożenia i ochrona | edytuj kod

Według klasyfikacji IUCN z 2001 jest gatunkiem narażonym na wyginięcie w polskich Karpatach (kategoria VU). W Polsce zagrożony jest głównie ze względu na nieliczne stanowiska i niewielki obszar, na którym występuje. Wszystkie jego stanowiska w Polsce znajdują się na obszarze Tatrzańskiego Parku Narodowego i to głównie w strefie ochrony ścisłej. Jest też uprawiany w ogrodzie Instytutu Ochrony PAN w Zakopanem (przy Muzeum Tatrzańskim)[5]. W Polskiej Czerwonej Księdze Roślin (2001) jest wymieniony jako gatunek zagrożony wyginięciem (kategoria zagrożenia EN). W wydaniu z 2014 roku otrzymał kategorię VU (narażony)[9]. Tę samą kategorię posiada na polskiej czerwonej liście[10]. Objęty ścisłą ochroną.

 Zobacz też: Rośliny tatrzańskie.

Przypisy | edytuj kod

  1. Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website/Fabaceae (ang.). 2001–. [dostęp 2009-09-23].
  2. The International Plant Names Index. [dostęp 2017-01-24].
  3. Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Flowering plants and pteridophytes of Poland. A checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 2002. ISBN 83-85444-83-1.
  4. Oxytropis campestris (L.)DC.. [dostęp 2017-01-24].
  5. a b c d e f g h Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa: Czerwona księga Karpat Polskich. Kraków: Instytut Botaniki PAN, 2008. ISBN 978-83-89648-71-6.
  6. a b c Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2011-01-17].
  7. a b Władysław Szafer, Stanisław Kulczyński: Rośliny polskie. Warszawa: PWN, 1953.
  8. Władysław Matuszkiewicz: Przewodnik do oznaczania zbiorowisk roślinnych Polski. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14439-4.
  9. Zarzycki K., Kaźmierczakowa R., Mirek Z.: Polska Czerwona Księga Roślin. Paprotniki i rośliny kwiatowe. Wyd. III. uaktualnione i rozszerzone. Kraków: Instytut Ochrony Przyrody PAN, 2014. ISBN 978-83-61191-72-8.
  10. Kaźmierczakowa R., Bloch-Orłowska J., Celka Z., Cwener A., Dajdok Z., Michalska-Hejduk D., Pawlikowski P., Szczęśniak E., Ziarnek K.: Polska czerwona lista paprotników i roślin kwiatowych. Polish red list of pteridophytes and flowering plants. Kraków: Instytut Ochrony Przyrody Polskiej Akademii Nauk, 2016. ISBN 978-83-61191-88-9.
Identyfikatory zewnętrzne (takson):
Na podstawie artykułu: "Ostrołódka polna" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy