Otton I (książę pomorski)


Otton I (książę pomorski) w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Otton I (ur. w okr. 1 stycznia–31 sierpnia 1279, zm. 30 lub 31 grudnia 1344 w Kołbaczu[1]) – pogrobowiec, syn Barnima I i Matyldy askańskiej (trzeciej żony księcia), córki Ottona III, margrabiego brandenburskiego i Bożeny (Beatrix). Książę (łac. dux Slavorum, Cassubie et Stettin), nazywany często leniwym i dewocyjnym, także „Ojcem ubogich”. Założyciel dynastii książąt szczecińskich.

Spis treści

Podział księstwa | edytuj kod

Od 1294 wespół ze starszym wiekiem Barnimem II, sprawował samodzielne rządy. Po tragicznej śmierci brata, w wyniku układu podziałowego z Bogusławem IV, jaki miał miejsce w dniach od 27 czerwca do 12 lipca 1295, został księciem szczecińskim[2][3]. Nad podziałem kraju czuwała komisja złożona z ośmiu przedstawicieli rycerstwa oraz czterech ze Szczecina, w tym sołtysem miasta – Henrykiem Barvotem[4].

Jego terytorium rozciągało się między Pianą i Iną ze Szczecinem, Gryfinem, Pyrzycami, Gardźcem, Pieńkuniem, Dyminem, Trzebiatowem (Treptow a.d. Tollensee), a Wkryujściem[2][5].

Konflikt pomorsko-brandenburski | edytuj kod

Wzór pieczęci książęcej, odrys XIX-wieczny

W 1319 po śmierci margrabiego Waldemara Wielkiego i w rok później jego następcy Henryka II, książę Otton I postanowił odebrać Brandenburgii sporne tereny. Przy pomocy księcia wrocławskiego Henryka VI oraz króla Danii Krzysztofa II, dokonał próby przejęcia Marchii Wkrzańskiej. W końcu sierpnia 1320 opanował Pasewalk, Prenzlau i Templin, uznając władcę duńskiego Krzysztofa za opiekuna[6]. Brandenburczycy zwrócili Ottonowi Pełczyce z okręgiem, natomiast Świdwin i Złocieniec oddali pod zastaw[7].

W następstwie tych działań doszło do wojny Pomorza z Meklemburgią. Wspólne jednak zagrożenie ze strony Ludwika V (syna Ludwika IV Bawarskiego), doprowadziło do podziału pomiędzy siebie Marchii Wkrzańskiej (1323)[6]. W roku następnym zawiązał się sojusz przeciw Brandenburgii i w kolejnym z Władysławem Łokietkiem, królem Polski (1325)[a]. Przypieczętowaniem tego wydarzenia było ustanowienie w Nakle granicy pomorsko–polskiej na rzece Drawie[3][8][9].

Do eskalacji konfliktu pomorsko-brandenburskiego doszło w momencie koronacji Ludwika IV Bawarskiego na cesarza (styczeń 1328 ). Otton I otrzymał pomoc ze strony swego syna Barnima III, który przejął stery nad konfliktem, o zmiennych kolejach losu[10]. W 1331 na skutek dalszych pretensji margrabiów do ziem pomorskich, książęta szczecińscy zdecydowali się poddać je pod papieską opiekę Janowi XXII (1331)[3][11]. Późniejsze spory dotyczące zwierzchnictwa nad Księstwem Szczecińskim, spowodowały, że władcy pomorscy stali się wasalami (lennikami) cesarza Ludwika IV i tym samym książętami Rzeszy (hołd lenny we Frankfurcie1338)[12]. Margrabiowie brandenburscy musieli się zadowolić zapewnieniom, że wszelkie roszczenia do sukcesji nad księstwem będą mogli dopiero wysuwać po wygaśnięciu linii szczecińskich Gryfitów[3].

Sprawa Szczecina | edytuj kod

Za jego panowania, dochodziło do licznych buntów miast pomorskich, ze Szczecinem w roli głównej. Szczecin był licznie obdarowywany nadaniami ziemskimi. Za panowania Ottona I, otrzymał kilka wsi, wraz z rozległymi ziemiami Międzyodrza i łąk wokół jeziora Dąbskiego, kosztem Dąbia i innych miast. Miasto liczyło się z tym, że może nie otrzymać potwierdzenia nadanych przywilejów, w momencie wygaśnięcia linii książąt szczecińskich, z rąk Ludwika V brandenburskiego[potrzebny przypis]. Otton I, wespół z Warcisławem IV, oddał Pomorze pod opiekę biskupa kamieńskiego[13]. Piecza biskupia nad powierzonymi ziemiami miała obejmować do 2 lutego 1339. Data ta była klauzulą, na wypadek bezpotomnej śmierci książąt[potrzebny przypis].

Miasto nie złożyło hołdu Ludwikowi brandenburskiemu, opowiadając się za szczecińskimi i wołogoskimi Gryfitami. Doszło do konfliktu pomorsko-brandenburskiego, który zaostrzył się na skutek coraz większych wysuwanych żądań przez Ludwika i jego ojca cesarza Ludwika Bawarskiego. Szczecin poparty przez Gryfino, Goleniów i inne miasta pomorskie – ułatwił Ottonowi I i jego synowi, zawarcie układu sojuszniczego z Brandenburgią[potrzebny przypis].

Miasto zmieniło swoje stanowisko wobec Barnima III, syna Ottona I, który władał właściwie Księstwem Szczecińskim. Było to powodem bliżej nieokreślonego zatargu. Szczecin złożył hołd księciu Bogusławowi V – 28 stycznia 1341, tym samym utracił dotychczasowe przywileje, które zostały nadane przez książąt szczecińskich. Sąd ziemski został przeniesiony do Gardźca. Zmiana dotychczasowego status quo, nastąpiła, w chwili przyjścia na świat potomków Barnima III, tj. Kazimierza III, Świętobora I i Bogusława VII. Dalsza kontynuacja zatargu nie miała już sensu, bo szczecinianie zrozumieli, że nie podołają dalszym walkom z rodem Gryfitów. Po zawarciu porozumienia z Barnimem III – Szczecin w 1343 otrzymał nadania ziemskie o areale 24 łanów, koło wsi Wołczkowo. Brandenburczycy zaniechali żądania składania hołdu lennego[potrzebny przypis].

Ostatnie lata życia | edytuj kod

Książę Otton I, w podeszłym wieku przebywał w klasztorze kołbackim i oddawał się codziennym modłom. Na skutek swej wielkiej szczodrości, rozdawał jałmużnę i czynił dobre uczynki. Nazywano go wówczas „Ojcem ubogich”. W 1338 przekazał oficjalnie całkowitą władzę swojemu synowi. Faktycznie Barnim III współrządził z ojcem księstwem od 1320[2].

Zmarł 30 lub 31 grudnia 1344 w Kołbaczu. Inskrypcja nagrobna podała datę śmierci 20 grudnia 1344. Pochowany został w kościele NMP w Szczecinie[2].

Rodzina | edytuj kod

Gryfita był żonaty z Elżbietą (według Lubinusa – Elisabeta Suerinensis), hrabianką holsztyńską, córką Gerarda II Ślepego, hrabiego Holsztynu. Ojciec Barnima III Wielkiego i księżniczki Matyldy[14].

Istnieje pogląd, że Elżbieta miała być jedną z dwóch żon księcia. Drugą była prawdopodobnie Katarzyna, córka Bernarda, księcia brunszwicko-lüneburskiego (poślubiona 25 marca 1296, zmarła przed 23 maja 1300)[15]

Genealogia | edytuj kod

Uwagi | edytuj kod

  1. Sojusz z Władysławem Łokietkiem przeciw Marchii Brandenburskiej, książęta szczecińscy odnawiali jeszcze w 1328.

Przypisy | edytuj kod

  1. E. Rymar, Rodowód książąt pomorskich, ss. 170-172.
  2. a b c d E. Rymar, Rodowód książąt pomorskich, s. 170.
  3. a b c d K. Kozłowski, J. Podralski, Gryfici. Książęta Pomorza Zachodniego, s. 85.
  4. H. Lesiński, Rozdrobnienie feudalne 1237-1478, ss. 94-95, 138.
  5. B. Dopierała, Polskie losy Pomorza Zachodniego, s. 72.
  6. a b Z. Boras, Książęta Pomorza Zachodniego, s. 67.
  7. B. Dopierała, Polskie losy Pomorza Zachodniego, s. 74.
  8. A. Czacharowski, Dzieje pogranicza Pomorza Zachodniego z Polską w XIII-XVIII wieku, s. 225.
  9. Z. Boras, Książęta Pomorza Zachodniego, s. 67-68.
  10. Z. Boras, Książęta Pomorza Zachodniego, s. 69-70.
  11. Z. Boras, Książęta Pomorza Zachodniego, s. 70.
  12. H. Lesiński, Rozdrobnienie feudalne 1237-1478, s. 138.
  13. B. Dopierała, Polskie losy Pomorza Zachodniego, s. 76.
  14. E. Rymar, Rodowód książąt pomorskich, ss. 170-172, 399-405.
  15. E. Rymar, Rodowód książąt pomorskich, ss. 171-172.
  16. P. Sommer, D. Třeštík, J. Žemlička (pod red.), Přemyslovci. Budování českého státu, s. 567.

Bibliografia | edytuj kod

Opracowania | edytuj kod

  • ZygmuntZ. Boras ZygmuntZ., Książęta Pomorza Zachodniego, Poznań: Wydaw. Naukowe Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza, 1996, ISBN 83-232-0732-1, OCLC 830122949 .
  • Czacharowski A., Dzieje pogranicza Pomorza Zachodniego z Polską w XIII-XVIII wieku [w:] Ślaski K. (pod red.), Pomorze Zachodnie - Nasza ziemia ojczysta, Poznań 1960.
  • Dopierała B., Polskie losy Pomorza Zachodniego, Poznań 1970.
  • KazimierzK. Kozłowski KazimierzK., JerzyJ. Podralski JerzyJ., Gryfici. Książęta Pomorza Zachodniego, Szczecin: Krajowa Agencja Wydawnicza, 1985, ISBN 83-03-00530-8, OCLC 189424372 .
  • Lesiński H., Rozdrobnienie feudalne 1237-1478 [w:] Labuda G. (pod red.), Dzieje Szczecina. Wiek X-1805, T. II, Poznań 1985, ​ISBN 83-01-04344-X​.
  • EdwardE. Rymar EdwardE., Rodowód książąt pomorskich, Szczecin: Książnica Pomorska im. Stanisława Staszica, 2005, ISBN 83-87879-50-9, OCLC 69296056 .
  • Sommer P., Třeštík D., Žemlička J. (pod red.), Přemyslovci. Budování českého státu, Praha 2009, ​ISBN 978-80-7106-352-0​.

Literatura dodatkowa (online) | edytuj kod

Kontrola autorytatywna (osoba):
Na podstawie artykułu: "Otton I (książę pomorski)" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy