Półwysep Iberyjski


Półwysep Iberyjski w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania Półwysep Iberyjski na mapie Europy Półwysep Iberyjski

Półwysep Iberyjski (Półwysep Pirenejski, hiszp. i port. Península Ibérica, kat. Península Ibèrica, bask. Iberiar penintsula; w starożytności i średniowieczu Hiszpania) to półwysep znajdujący się w południowo-zachodniej części Europy. Od pozostałej części kontynentu oddzielają go Pireneje na północnym wschodzie, od zachodu i częściowo północy i południa otacza go Ocean Atlantycki, a od wschodu i południowego wschodu Morze Śródziemne. Od Afryki oddziela go Cieśnina Gibraltarska. Powierzchnia półwyspu wynosi 583 254 km². Jest drugim co do wielkości półwyspem w Europie.

Spis treści

Geografia[1] | edytuj kod

Topografia | edytuj kod

Linia brzegowa półwyspu jest słabo rozwinięta, z wybrzeżem północno-zachodnimi typu riasowego. Większość powierzchni półwyspu zajęta jest przez wyżyny i góry. Ponad 60% powierzchni to Meseta Iberyjska od wschodu ograniczona Górami Iberyjskimi, a na południe ciągną się Góry Betyckie, z najwyższym szczytem Półwyspu Iberyjskiego — Mulhacén 3478 m. Kotlina Aragońska oddziela Pireneje od Gór Iberyjskich. Na południowych wybrzeżach nadmorskich występują wąskie pasy nizin.

Rzeka Ebro

Główne rzeki | edytuj kod

Klimat | edytuj kod

  • Klimat podzwrotnikowy
    • Na północy i północnym zachodzie odmiana morska
    • We wnętrzu półwyspu odmiana sucha
    • Na południowym i południowo-wschodnim wybrzeżu występuje klimat śródziemnomorski
  • Średnia temperatura stycznia 3 –7°C do 10–12°C na południu
  • Średnia temperatura lipca 18–20°C na północy i północnym zachodzie do 28°C na północnym wschodzie
  • Średnia roczna suma opadów 300–600 mm
    • na północy i północnym zachodzie 700–1000 mm
    • w górach do 2000 mm

Geologia[1] | edytuj kod

Półwysep Iberyjski - Geologia

Półwysep Iberyjski zawiera skały ze wszystkich okresów geologicznych, i reprezentowany jest prawie każdy rodzaj skały. Rdzeń Półwyspu Iberyjskiego składa się z hercyńskiego bloku kratonicznego - Masywu Iberyjskiego. Na północnym wschodzie graniczy on z pirenejskim pasem fałdowym, a na południowym wschodzie z systemem Gór Betyckich. Te podwójne łańcuchy są częścią pasma alpejskiego. Od zachodu granica kontynentalna utworzona jest przez ubogie w magmę otwarcie Oceanu Atlantyckiego. Natomiast Pas Hercyński jest w większości zakopany przez mezozoiczne i trzeciorzędowe skały pokrywające na wschodzie, ale na powierzchnię wysuwają się i tak Góry Iberyjskie i system kataloński.

Mulhacen, Góry Betyckie

Bogactwa mineralne | edytuj kod

  • węgiel
  • rudy żelaza
  • cynk
  • lit
  • wolfram
  • rtęć
  • piryt

Podział polityczny | edytuj kod

Największe miasta | edytuj kod

Metropolie mające powyżej 1 milion mieszkańców w zespole miejskim:

Przypisy | edytuj kod

  1. a b Iberyjski, Półwysep, [w:] Encyklopedia PWN [online] [dostęp 2020-11-12] .
  2. Nie wliczając Azorów, Madery, Balearów, Wysp Kanaryjskich, Ceuty i Melilli które wchodzą w skład wymienionych państw, ale nie są częścią Półwyspu Iberyjskiego.
  3. Detalle municipal(Descargar archivo comprimido con los ficheros excel municipales de cada año a nivel nacional), Instituto Nacional de Estadística  (hiszp.).
  4. Demographia: World Urban Areas – Demographia, Kwiecień 2018.
  5. Population on 1 January by broad age group, sex and metropolitan regions - Eurostat, 2016
Kontrola autorytatywna (półwysep):
Na podstawie artykułu: "Półwysep Iberyjski" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy