Pałac Potockich w Warszawie


Na mapach: 52,24250°N 21,01389°E/52,242500 21,013889

Pałac Potockich w Warszawie w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Pałac Potockich, także pałac Czartoryskich lub pałac Ossolińskich – zabytkowy pałac znajdujący się w Warszawie przy ul. Krakowskie Przedmieście 15. Siedziba Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Opis | edytuj kod

Przed 1643 w miejscu obecnego pałacu wzniesiono drewniany dwór należący do Kacpra Denhoffa. Został on spalony podczas potopu szwedzkiego, a na jego miejscu ok. 1669 wystawiono murowany dwór dla Ernesta Demhoffa[2].

W 1731 książę August Aleksander Czartoryski poślubił Zofię z Sieniawskich Denhoffową i został współwłaścicielem dworu Denhoffów. W 1760 dwór ten został przekształcony przez rodzinę Czartoryskich w pałac w stylu późnobarokowym i rokokowym[3]. Później właścicielką na drodze spadkowej została Izabela Lubomirska (z Czartoryskich). Na jej zlecenie niektóre wnętrza pałacu przebudowano w stylu klasycystycznym według projektu Szymona Bogumiła Zuga[3]. W 1799 pałac przeszedł w ręce córki Lubomirskiej – Aleksandry, żony Stanisława Kostki Potockiego[4].

Po 1824 pałac, zamieszkiwany sporadycznie przez właścicieli, zaczął pełnić funkcje dochodowe. Jego pomieszczenia były wynajmowane przez osoby indywidualne, sklepy, składy i różnego rodzaju firmy[5].

W latach dwudziestych XIX wieku w bocznej oficynie pałacu mieszkał Julian Ursyn Niemcewicz[6]. Jednym z jego mieszkańców był także szef tajnej rosyjskiej policji Nikołaj Nowosilcow[7]. W czasie swoich pobytów w Warszawie w pałacu zatrzymywała się Maria Kalergis[8]. W latach 1915–1918 rezydował tam hrabia Bogdan Hutten-Czapski[9].

Od 1857 w pawilonie na rogu Krakowskiego Przedmieścia i Czystej (obecnie Ossolińskich) mieściła się księgarnia Gebethnera i Wolffa[4].

W 1881 na wydzierżawionym przez Gracjana Ungra dziedzińcu pałacu wzniesiono pawilon wystawienniczy zaprojektowany przez Leandra Marconiego[10]. Był on wykorzystywany na wystawy malarskie, m.in. tam po raz pierwszy wystawiono Hołd pruski oraz (po raz drugi w Warszawie) Bitwę pod Grunwaldem Jana Matejki[11][12]. Zasłaniającą główny korpus budynku budowlę rozebrano w 1896[13].

Pałac pozostawał własnością Potockich herbu Pilawa do 1945. W okresie międzywojennym w dalszym ciągu był wynajmowany, m.in. swą siedzibę miała w nim Brytyjska Misja Wojskowa (1923)[14], poselstwo Szwecji (1923-1927) i ambasada Stanów Zjednoczonych (1932).

Pałac został spalony przez Niemców w sierpniu 1944[4]. Zniszczeniu uległy m.in. elewacja ogrodowa i bogato dekorowane wnętrza. Zniszczenia architektury pałacu przekraczały 60%[15].

Odbudowany ze zniszczeń wojennych w latach 1948–1949 w formie z końca XVIII wieku, stał się siedzibą Ministerstwa Kultury i Sztuki[11] (obecnie Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego).

W 1965 pałac został wpisany do rejestru zabytków[1].

Galeria | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. a b Zestawienie zabytków nieruchomych. Wykaz zabytków nieruchomych wpisanych do rejestru zabytków - stan na 31 marca 2019 r. Woj. mazowieckie (Warszawa). W: Narodowy Instytut Dziedzictwa [on-line]. nid.pl. s. 35. [dostęp 2019-06-25].
  2. Jarosław Zieliński: Atlas dawnej architektury ulic i placów Warszawy. Tom 7 – Krakowskie Przedmieście. Warszawa: Towarzystwo Opieki nad Zabytkami, 2001, s. 90. ISBN 83-88372-14-9.
  3. a b Tadeusz S. Jaroszewski: Księga pałaców Warszawy. Warszawa: Wydawnictwo Interpress, 1985, s. 107. ISBN 83-223-2047-7.
  4. a b c Tadeusz S. Jaroszewski: Księga pałaców Warszawy. Warszawa: Wydawnictwo Interpress, 1985, s. 108. ISBN 83-223-2047-7.
  5. Maria I. Kwiatkowska, Irena Malinowska: Pałac Potockich. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1976, s. 78, 171.
  6. Marek Żukow-Karczewski, Niemcewicz mniej znany, „Życie Literackie”, 9 VII 1989 r., nr 27 (1946).
  7. Maria I. Kwiatkowska, Irena Malinowska: Pałac Potockich. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1976, s. 72.
  8. Maria I. Kwiatkowska, Irena Malinowska: Pałac Potockich. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1976, s. 104.
  9. Maria I. Kwiatkowska, Irena Malinowska: Pałac Potockich. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1976, s. 157–158.
  10. Jarosław Zieliński: Atlas dawnej architektury ulic i placów Warszawy. Tom 7 – Krakowskie Przedmieście. Warszawa: Towarzystwo Opieki nad Zabytkami, 2001, s. 94. ISBN 83-88372-14-9.
  11. a b Encyklopedia Warszawy. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1994, s. 604. ISBN 83-01-08836-2.
  12. Maria I. Kwiatkowska, Irena Malinowska: Pałac Potockich. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1976, s. 137.
  13. Maria I. Kwiatkowska, Irena Malinowska: Pałac Potockich. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1976, s. 136–137, 140.
  14. Liste du corps diplomatique à Varsovie en Juillet 1923
  15. Maria I. Kwiatkowska, Irena Malinowska: Pałac Potockich. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1976, s. 161.
Kontrola autorytatywna (pałac):
Na podstawie artykułu: "Pałac Potockich w Warszawie" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy