Pantaleon Ignacy Potocki


Pantaleon Potocki w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii (Przekierowano z Pantaleon Ignacy Potocki) Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Pantaleon Ignacy Potocki herbu Szeliga (ur. 21 lipca 1817[1] w Cisiach, zm. 17 marca 1846 w Siedlcach) – polski szlachcic, dowódca grupy powstańczej, spiskowiec, uczestnik powstania w 1846.

Syn Teodora Potockiego (zm. 25 listopada 1830), generała artylerii konnej i Tekli z Karasińskich. Wnuk Wawrzyńca Potockiego[2]. Jego starszy brat Maurycy (ur. 21 września 1814[3]) walczył w powstaniu listopadowym.

Powstanie krakowskie 1846 | edytuj kod

Do spisku mającego na celu wybuch powstania narodowego wciągnął Potockiego najprawdopodobniej Karol Ruprecht. Powierzonym Potockiemu zadaniem było opanowanie Siedlec i przecięcie Rosjanom drogi przemarszu w stronę Warszawy. Datę wybuchu powstania wyznaczono na noc z 21 na 22 lutego 1846. Ostatecznie powstanie objęło wyłącznie Kraków, zaś akcję powstańczą w zaborze rosyjskim odwołano. Informacja o tym nie dotarła jednak do Potockiego. Jego bezpośredni zwierzchnik, Bronisław Dąbrowski dowiedziawszy się 20 lutego o rozbiciu spiskowców w Wielkopolsce porzucił konspirację i zbiegł do Prus.

Nieświadomy wypadków Potocki, z grupą kilkunastu ludzi przystąpił do realizacji założonego planu. Udało mu się opanować siedlecki odwach, zabijając jednego z żandarmów i raniąc pięciu innych[4]. Następnie wkroczył na odbywający się w resursie kupieckiej bal karnawałowy, w którym uczestniczyli m.in. prezydent Siedlec i naczelnik powiatu. Potocki bezskutecznie nawoływał obecnych do powstania.

Targ miejski w Siedlcach - miejsce stracenia Pantaleona Potockiego

Rozczarowany fiaskiem akcji rozpuścił swój niewielki oddział i prawdopodobnie zamierzał uciec za granicę. Wraz z dwoma towarzyszami (Stanisław Kociszewski i Władysław Żarski, obaj aplikanci w sądach warszawskich) udał się w stronę rodzinnego domu w Cisiach, aby zabrać pieniądze na drogę. Do dworu nie dotarł. Ukrył się w młynie niedaleko Kotunia, który Potoccy dzierżawili Janowi Jaworskiemu. Obawiając się patroli wojsk rosyjskich, Pantaleon Potocki polecił Jaworskiemu, który był jego przyjacielem z dzieciństwa, skontaktowanie się z rodziną w Cisiu. Młynarz jednak zamiast tego powiadomił o przybyszu chłopów z Kotunia, którzy postanowili go ująć, licząc na nagrodę od zaborcy. Broniąc się, Potocki zastrzelił jednego z nich - niejakiego Antoniego Kryckiego. Został jednak pojmany i wydany żandarmom. Jego dwaj towarzysze zostali schwytani w pobliskiej wsi Pieróg, również przy udziale miejscowych chłopów[5].

Wszyscy trzej zostali przewiezieni do warszawskiej Cytadeli, gdzie 16 marca stracono Kociszewskiego i Żarskiego. Natomiast Potocki został z powrotem przewieziony do Siedlec, gdzie 17 marca 1846 o godzinie 15. powieszono go publicznie na targu miejskim (obecnie skrzyżowanie ulic Sienkiewicza i Świętojańskiej).

Ku jego pamięci 3 maja 1919 r. mieszkańcy postawili krzyż w miejscu egzekucji.

Bibliografia | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. Księga Aktów Urodzenia, Małżeństwa i Zeyścia Stanu Cywilnego od dnia 1-go Miesiąca Stycznia do 31-go Miesiąca grudnia 1818 roku w Gminie Skórzeckiey zdarzonych, akt nr 58, szukajwarchiwach.pl
  2. Włodzimierz Witczuk, Szkice do dziejów zachodnich przedproży Siedlec, Cisie-Zagrudzie 2002-2012, s. 52
  3. Księga Aktów Urodzenia, Małżeństwa i Zeyścia Stanu Cywilnego od dnia 1-go Miesiąca Stycznia do 31-go Miesiąca grudnia 1818 roku w Gminie Skórzeckiey zdarzonych, akt nr 57, szukajwarchiwach.pl
  4. Tomasz Zadrożny, Pantaleon Potocki - powstaniec z Cisia, Prestiż. Magazyn lokalny, Nr 2/2017, s. 7
  5. Włodzimierz Witczuk, Szkice do dziejów zachodnich przedproży Siedlec, Cisie-Zagrudzie 2002-2012, s. 50
Kontrola autorytatywna (osoba):
Na podstawie artykułu: "Pantaleon Ignacy Potocki" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy