Parafia Świętych Apostołów Filipa i Jakuba w Żorach


Na mapach: 50°02′48,4″N 18°41′37,9″E/50,046778 18,693861

Parafia Świętych Apostołów Filipa i Jakuba w Żorach w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Parafia Świętych Apostołów Filipa i Jakuba w Żorachparafia rzymskokatolicka w Żorach w dekanacie Żory w archidiecezji katowickiej.

Dedykowana świętym apostołom: Filipowi i Jakubowi.

Spis treści

Początki parafii | edytuj kod

Widok kościoła parafialnego w I poł. XVIII w. – rysunek Wernhera

W 1272 roku Żory otrzymały prawa miejskie, w 1303 r. w dokumentach wspomina się wójta żorskiego. Wieś Żory zanim otrzymała prawa miejskie posiadała już parafię. Wynika to z tego samego dokumentu, który zaświadcza o istnienie parafii rybnickiej. Z treści tego dokumentu wynika, że powstanie parafii żorskiej nastąpiło równocześnie z ustanowieniem parafii rybnickiej, czyli ok. 1180 r.

Przodująca pozycja żorskiej parafii, jako jednej z najstarszych na Śląsku została usankcjonowana już w pierwszej połowie XIV wieku siedzibą dekanatu, któremu terytorialnie podlegała niemal cała ówczesna ziemia rybnicka o obszarze 775 km. z 25 parafialnymi kościołami również rybnickim i wodzisławskim[1].

Została wymieniona w spisie świętopietrza sporządzonym przez archidiakona opolskiego Mikołaja Wolffa w 1447 pośród innych parafii archiprezbiteratu (dekanatu) w Żorach pod nazwą Zarn[2].

Kościołem parafialnym był kościółek Najświętszej Maryi Panny, który po pożarze w 1807 nie został już nigdy odbudowany. W okresie reformacji, od II połowy XVI wieku aż do 1628, kościół znajdował się w rękach ewangelików.

Drugi kościół parafialny | edytuj kod

Kościół parafialny

Po spaleniu drewnianego kościoła NMP, prawa parafialne połączono z kościołem świętych Filipa i Jakuba, który pochodzi z okresu założenia miasta. Kościół ten był niszczony przez liczne pożary w 1583, 1661 i 1702, ale największych zniszczeń kościoła dokonały działania wojenne w 1945. 5 maja 1946 r. biskup Stanisław Adamski wizytował zniszczony kościół w Żorach. Odbudowa kościoła nastąpiła w latach 1946-1948. Kościół odbudowany po zniszczeniach wojny został poświęcony 4 czerwca 1950 r. Stan kościoła w ciągu dziejów ulegał różnym zmianom architektonicznym, ale zawsze odbudowa nawiązywała do poprzednich wersji.

 Osobny artykuł: Kościół Świętych Apostołów Filipa i Jakuba w Żorach.

Obecnie kościół, po licznych przebudowach to trzynawowa budowla o długości 26,05 m, szerokości 13,80 m, wysokości 12,40 m, posiada po stronie północnej 5 okien, południowej 4, na zachodniej, pomijając wieżę, jedno okno. Wewnątrz kaplicy znajdują się epitafia pochowanych w podziemiach kaplicy burmistrza Wacława Linka i jego żony Justyny. W inwentarzu kościoła znajdują się cenne zabytki ruchome: monstrancje, kielichy, obrazy, rzeźby – stanowiące cenną pozostałość po dawnym wyposażeniu kościoła. W prezbiterium kościoła umieszczono pochodzący z 1690 roku obraz Matki Bożej Miłosierdzia (Żorskiej), który po wojnie został przeniesiony z kaplicy Linków do ołtarza głównego. W XVII wieku obok kościoła zbudowano krzyż Bożej Męki, który zachował się do dnia dzisiejszego. W 1824 roku powstał cmentarz, przylegający od północy do kościoła, św. Filipa i św. Jakuba. Na cmentarzu znajdują się z nagrobki w formie neogotyckiej oraz kamienny krzyż monolitowy, możliwe, że późnośredniowieczny. Krzyż ten określany jest często jako tzw. krzyż pokutny co jednak nie ma podstaw w żadnych dowodach ani badaniach, a jest oparte jedynie na nieuprawnionym założeniu, że wszystkie stare kamienne krzyże monolitowe, o których nic nie wiadomo, są krzyżami pokutnymi[3], chociaż w rzeczywistości powód fundacji takiego krzyża może być różnoraki, tak jak każdego innego krzyża. Niestety hipoteza ta stała się na tyle popularna, że zaczęła być odbierana jako fakt i pojawiać się w lokalnych opracowaniach, informatorach czy przewodnikach jako faktyczna informacja, bez uprzedzenia, że jest to co najwyżej luźny domysł bez żadnych bezpośrednich dowodów.

Obecny wystrój kościoła został zaprojektowany przez architekta z Krakowa – Zbigniewa Wzorka. Rzeźby wykonała artysta plastyk Janina Reichert-Toth, projekty witraży – artysta plastyk Łukasz Karwowski.

Wnętrze kościoła parafialnego

Proboszczowie | edytuj kod

Grupy parafialne | edytuj kod

Akcja Katolicka, Apostolat Maryjny, Apostolstwo Matki Bożej Patronki Dobrej Śmierci, Bractwo Szkaplerzne, Caritas, chór "Gloria", Dzieci Maryi, Legion Maryi, Ministranci, Modlitwy św. Ojca Pio, Novare, Pallotyńska Wspólnota Miłosierdzia Bożego, Ruch Światło-Życie, Wspólnota Życia w Maryi – Magnificat, Zespół charytatywny, Żywy Różaniec.

Przypisy | edytuj kod

  1. Parafia Miłosierdzia Bożego w Żorach – Kronika Żor (pol.). [dostęp 2013-09-19].
  2. Registrum denarii sancti Petri in archidiaconatu Opoliensi sub anno domini MCCCCXLVII per dominum Nicolaum Wolff decretorum doctorem, archidiaconum Opoliensem, ex commisione reverendi in Christo patris ac domini Conradi episcopi Wratislaviensis, sedis apostolice collectoris, collecti. „Zeitschrift des Vereins für Geschichte und Alterthum Schlesiens”. 27, s. 372-373, 1893. Breslau: H. Markgraf (niem.). 
  3. Arkadiusz Dobrzyniecki. Krzyże i kapliczki pokutne ziemi złotoryjskiej - historia pewnego mitu. „Pomniki Dawnego Prawa”. 11-12 (wrzesień-grudzień 2010), s. 32-37, 2010. 

Bibliografia | edytuj kod

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Na podstawie artykułu: "Parafia Świętych Apostołów Filipa i Jakuba w Żorach" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy