Partia Federalistyczna


Partia Federalistyczna w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania Alexander Hamilton, założyciel federalistów John Adams, prezydent z ramienia Partii Federalistycznej John Marshall, prezes Sądu Najwyższego, zwolennik Partii Federalistycznej

Partia Federalistyczna (ang. Federalist Party), w skrócie federaliścipartia polityczna istniejąca i działająca w Stanach Zjednoczonych w latach 1791–1820.

Spis treści

Historia | edytuj kod

Po amerykańskiej wojnie o niepodległość, Trzynaście kolonii zawiązało unię, która stopniowo przekształciła się jednolite państwo, na mocy, uchwalonej w 1787 roku, Konstytucji[1]. Największymi wyzwaniami stojącymi przed krajem były: stanowienie prawa, sformułowanie rządu i zarządzanie budżetem[2]. Termin federalista po raz pierwszy został użyty w 1787 roku i charakteryzował on zwolenników Konstytucji i zcentralizowanego systemu rządzenia[3]. Partie polityczne wówczas jeszcze nie istniały, lecz przywódcą frakcji był sekretarz skarbu w gabinecie Washingtona (który sam sympatyzował z federalistami[4]), Alexander Hamilton[2]. Głównymi tezami, które głosił dotyczyły przede wszystkim gospodarki: spłatę długu wojennego, przejęcie długów stanowych, uchwalenie ustawy o podatku akcyzowym, utworzenie banku centralnego i utrzymanie systemu taryf celnych[3]. W zakresie polityki zagranicznej federaliści sympatyzowali z Wielką Brytanią[5]. Początkowo frakcja nie miała żadnej opozycji, jednak pomysł powołania banku centralnego wyłonił frakcję antyfederalistów (zwanych później demokratycznymi republikanami)[6]. Formalnie Partia Federalistyczna uformowała się w 1791 roku[3].

Działalność | edytuj kod

Gdy George Washington powołał swój pierwszy gabinet, zaprosił do niego zarówno federalistów, jak i antyfederalistów[4]. Pierwszą grupę, poza Hamiltonem, reprezentował sekretarz wojny Henry Knox[7]. Ich działalność, zarówno w rządzie, jak i w Kongresie skupiała się głównie na polityce fiskalnej[2]. Poza powołaniem banku centralnego, Hamilton postulował wprowadzenie ceł protekcyjnych, chroniących kształtujący się przemysł amerykański[6]. Poparcie dla federalistów pochodziło wówczas głównie od kupców, elit finansowych i wielkoobszarowych plantatorów[7]. Stanami, które na nich głosowały były głównie stany Nowej Anglii[5]. Gdy w latach 90. XVIII wybuchła rewolucja francuska, a Francja wypowiedziała Wielkiej Brytanii wojnę, federaliści nie chcieli się wikłać w konflikt, choć byli nastawieni probrytyjsko[8]. Po nałożeniu embarga, John Jay wynegocjował traktat handlowy pomiędzy Wielką Brytanią a USA, który był szeroko krytykowany przez antyfederalistów[9]. Ratyfikacja traktatu stała się podstawą do uformowania opozycyjnej Partii Demokratyczno-Republikańskiej[9]. Dwa lata później, w wyborach prezydenckich, zwyciężył John Adams, którego formalnie poparł ustępujący prezydent Washington[10]. Ponownie zagłosowali na niego kupcy z Nowej Anglii i farmerzy z Karoliny Południowej[10]. W czasie jego kadencji, najważniejszymi kwestiami były sprawy zagraniczne, zwłaszcza normalizacja stosunków z Francją, głównie po aferze XYZ z 1798 roku[11]. Dzięki przewadze w Kongresie, federaliści uchwalili powołanie marynarki wojennej i podnieśli podatki[12]. W tym okresie nastąpił też rozwój prasy, która miała walny wpływ na kolejne kampanie wyborcze[12]. Jeszcze przed wyborami prezydenckimi w 1800 roku doszło do rozłamu, wynikającego z niechęci Hamiltona do Adamsa[13]. Federaliści przegrali wybory, a prezydentem został lider demokratycznych republikanów Thomas Jefferson[14]. W wyborach do Kongresu i legislatur stanowych, Partia Federalistyczna także ponosiła porażki[15]. Ich sytuacja jeszcze się pogorszyła, gdy w 1804 roku, Alexander Hamilton zginął w wyniku pojedynku z ówczesnym wiceprezydentem Aaronem Burrem[15]. W czasach prezydentury Jeffersona, sprzeciwiali się nałożeniu embargo w 1807 roku, a rok później popierali plan secesji Nowej Anglii[15][3]. W 1812 roku zwołali konwencję w Hartford, podczas której mieli wybrać kandydata na prezydenta, a także określić swoje stanowisko w sprawie ewentualnej wojny z Wielką Brytanią[15]. Ich kandydatem został DeWitt Clinton[16], a w kwestii konfliktu amerykańsko-brytyjskiego stanowczo opowiedzieli się za utrzymaniem pokoju[3]. Po 1812 roku kontrolowali jeszcze legislatury stanowe Connecticut, Delaware, Marylandu i Massachusetts, a także mieli silną reprezentację w New Jersey, New Hampshire, Nowym Jorku i Rhode Island, jednak ich działalność na polu krajowym zmalała niemal do zera[17]. W 1816 roku po raz ostatni wystawili własnego kandydata na prezydenta, którym został Rufus King[18]. Partia zanikła w 1820 roku[18].

Uwagi | edytuj kod

  1. pogrubioną czcionką oznaczono zwycięzcę
  2. a b pogrubioną czcionką oznaczono większość w izbie

Przypisy | edytuj kod

  1. I. Rusinowa: Z dziejów amerykańskich partii politycznych. s. 14.
  2. a b c I. Rusinowa: Z dziejów amerykańskich partii politycznych. s. 16.
  3. a b c d e Federalist Party (ang.). Encyklopedia Britannica. [dostęp 2018-04-17].
  4. a b L. Pastusiak: Prezydenci Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej. s. 35.
  5. a b I. Rusinowa: Z dziejów amerykańskich partii politycznych. s. 19.
  6. a b I. Rusinowa: Z dziejów amerykańskich partii politycznych. s. 17.
  7. a b I. Rusinowa: Z dziejów amerykańskich partii politycznych. s. 18.
  8. I. Rusinowa: Z dziejów amerykańskich partii politycznych. s. 21.
  9. a b I. Rusinowa: Z dziejów amerykańskich partii politycznych. s. 22.
  10. a b I. Rusinowa: Z dziejów amerykańskich partii politycznych. s. 28.
  11. I. Rusinowa: Z dziejów amerykańskich partii politycznych. s. 29.
  12. a b I. Rusinowa: Z dziejów amerykańskich partii politycznych. s. 30.
  13. I. Rusinowa: Z dziejów amerykańskich partii politycznych. s. 31.
  14. I. Rusinowa: Z dziejów amerykańskich partii politycznych. s. 32.
  15. a b c d I. Rusinowa: Z dziejów amerykańskich partii politycznych. s. 33.
  16. L. Pastusiak: Prezydenci Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej. s. 116.
  17. I. Rusinowa: Z dziejów amerykańskich partii politycznych. s. 34.
  18. a b M. Jones: Historia USA. s. 125.
  19. US President – National Vote (ang.). Our Campaign. [dostęp 2017-05-02].
  20. Electoral College Box – 1796 (ang.). NARA. [dostęp 2017-05-02].
  21. US President – National Vote (ang.). Our Campaign. [dostęp 2017-05-03].
  22. Electoral College Box – 1800 (ang.). NARA. [dostęp 2017-05-03].
  23. US President – National Vote (ang.). Our Campaign. [dostęp 2017-05-04].
  24. Electoral College Box – 1804 (ang.). NARA. [dostęp 2017-05-04].
  25. US President – National Vote (ang.). Our Campaign. [dostęp 2017-05-07].
  26. Electoral College Box – 1808 (ang.). NARA. [dostęp 2017-05-07].
  27. US President – National Vote (ang.). Our Campaign. [dostęp 2017-05-08].
  28. Electoral College Box – 1812 (ang.). NARA. [dostęp 2017-05-08].
  29. US President – National Vote (ang.). Our Campaign. [dostęp 2017-05-10].
  30. Electoral College Box – 1816 (ang.). NARA. [dostęp 2017-05-10].
  31. Party Divisions of the House of Representatives (ang.). United States House of Representatives. [dostęp 2018-02-27].
  32. Party Division (ang.). United States Senate. [dostęp 2018-03-10].

Bibliografia | edytuj kod

Na podstawie artykułu: "Partia Federalistyczna" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy