Pelé


Pelé w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania Minister sportu Brazylii Pelé i prezydent USA Bill Clinton, październik 1997

Pelé, właśc. Edson Arantes do Nascimento (ur. 23 października 1940 w Três Corações) – brazylijski były piłkarz, jedyny trzykrotny mistrz Świata 1958, 1962 i 1970. Uważany jest za jednego z najlepszych i najwybitniejszych piłkarzy w historii piłki nożnej[1][2][3][4][5][6][7][8][9][10][11][12][13][14][15]. Działacz sportowy, polityk, honorowy prezydent New York Cosmos, w latach 1995–1998 minister sportu Brazylii.

Spis treści

Kariera klubowa | edytuj kod

Pelé od urodzenia był związany z piłką nożną. Jego ojciec, João Ramos do Nascimento był środkowym napastnikiem (CF) , lecz kontuzja uniemożliwiła mu kontynuowanie kariery. Jego rodzina nie należała do zamożnych i jako chłopiec dorabiał jako pucybut. Pelégo poznał były reprezentant Brazylii, Waldemar de Brito i zachwycony jego talentem, uczynił go piłkarzem Santos FC, gdzie zadebiutował w wieku 15 lat (7 września 1956) w meczu przeciwko Corinthians Santo André (7:1) strzelając jedną z bramek. Ostatnim występem był mecz z Ponte Preta, wygrany przez Santos 2:0. Działo się to 2 października 1974. Pelé występował w Santosie 18 lat, a zdobył z nim Puchar Interkontynentalny i Klubowy Puchar Ameryki Południowej.

W 1974 roku Pelé zdecydował o zakończeniu kariery. Pożegnalny mecz oglądało z trybun ponad 200 tys. kibiców. Po pewnym czasie postanowił kontynuować karierę w klubie New York Cosmos, gdzie wówczas grali inni znani piłkarze. Ostatni oficjalny mecz z jego udziałem odbył się 1 października 1977 roku. Spotkały się w nim drużyny: Cosmosu i Santosu, a w każdym z klubów rozegrał po jednej połowie.

Pelé w reprezentacji Brazylii | edytuj kod

Pelé zadebiutował w reprezentacji Brazylii w wieku zaledwie 17 lat w meczu rozegranym 7 lipca 1957 w Rio de Janeiro przeciwko Argentynie. Zdobył w tym meczu gola, ale Brazylia przegrała 1:2[16]. Był to zarazem jedyny występ w barwach "canarinhos", w którym strzelił bramkę i zszedł z boiska pokonany. Mimo młodego wieku został zabrany na mistrzostwa świata w 1958 roku w Szwecji. Początek tych mistrzostw Brazylia z Pelém na ławce rezerwowych grała słabo. Wtedy trener Feola postanowił zaryzykować i wystawił go do pierwszego składu. Jego gra wprawiła kibiców w zachwyt, zaś Brazylia wygrała mistrzostwa[17]. W nagrodę za występ dostał od miasta nowy samochód. Po mistrzostwach, jako gwiazda Santosu zdobywał mistrzostwa stanu São Paulo.

Na kolejnych mistrzostwach świata w Chile zagrał tylko w dwóch meczach[18], gdyż doznał kontuzji. Mistrzostwa świata w Anglii były w wykonaniu Brazylijczyków bardzo nieudane, a sam Pelé nie mógł rozwinąć skrzydeł, gdyż padał ofiarą fauli. Na kolejne mistrzostwa świata w Meksyku, mimo deklaracji, że na nich nie wystąpi, pojechał. Zdobył tam mistrzostwo, a drużyna, w której grał, uchodzi za jedną z najlepszych w historii[18]. Po zakończeniu mistrzostw zrezygnował z występów w reprezentacji.

Pelé wystąpił w 91 oficjalnych meczach reprezentacji narodowej i strzelił w nich 77 bramek[19]. Razem z drużyną Brazylii zanotował 66 zwycięstw, 14 remisów i 11 porażek. Gole strzelał w 51 meczach (w 40 nie wpisał się na listę strzelców), siedmiokrotnie popisując się hat-trickiem (w tym dwukrotnie w meczach z Francją). Dwanaście razy zdobył 2 bramki, a 32 razy jednego gola. Wystąpił przeciwko 29 drużynom narodowym, najwięcej przeciw Argentynie – 10 razy. Najczęściej (dziesięciokrotnie) trafiał do bramki Paragwaju[20].

Łącznie wystąpił w czterech edycjach mistrzostw świata (1958, 1962, 1966 i 1970), które 3-krotnie z Brazylią wygrał[21][22][18][23]. Zagrał w nich łącznie 14 meczów (12 zwycięstw, jeden remis i jedna porażka) i strzelił 12 bramek[24][25].

Uczestniczył tylko w jednym turnieju Copa América (1959), w którym poprowadził Brazylię do 4 zwycięstw i 2 remisów[26], a także zdobył koronę króla strzelców (8 goli w 6 meczach). To jednak (wobec 5 zwycięstw i 1 remisu Argentyny) okazało się niewystarczające do zdobycia tytułu i Brazylia zajęła 2. miejsce[27].

Przygodę z kadrą narodową zakończył 18 lipca 1971 meczem z Jugosławią (2:2), także w Rio de Janeiro[28].

Wystąpił ponadto w 23 nieoficjalnych meczach Brazylii i zdobył w nich 18 bramek[29]. Wśród nich jest występ przeciwko reprezentacji FIFA (6 listopada 1968, wygrany przez Brazylię 2:1) uważany przez niektóre źródła (zwłaszcza brazylijskie) za oficjalny, jednak FIFA w 2001 roku wykreśliła go z listy meczów oficjalnych[30].

Brazylia nigdy nie przegrała mając w składzie Pelégo i Garrinchę (32 mecze, 29 zwycięstw)[31].

Pelé kontra drużyny narodowe | edytuj kod

Osiągnięcia | edytuj kod

Santos FC | edytuj kod

New York Cosmos | edytuj kod

Reprezentacyjne | edytuj kod

Osiągnięcia i rekordy | edytuj kod

Pelé z 12 bramkami jest na piątym miejscu listy najskuteczniejszych strzelców mistrzostw świata, zaraz po Miroslavie Klose (16 goli), Ronaldo (15 goli) , Gerdzie Müllerze (14 goli) i Juście Fontaine (13 goli). Poza tym jest jedynym piłkarzem, który ze swoją drużyną aż trzykrotnie zdobywał Puchar Świata (1958, 1962, 1970). Karierę czynnego piłkarza zakończył mając na koncie 1281 goli i 1363 rozegranych meczów[32]. Był autorem 92 hat-tricków. W jednym z meczów strzelił 8 bramek. Podczas gali w Zurychu w 2014 roku otrzymał honorową "Złotą Piłkę"[33].

Po zakończeniu kariery | edytuj kod

Tuż po końcu swojej piłkarskiej przygody Pelé został dyrektorem sportowym Santosu, a w 1995 roku objął stanowisko ministra sportu Brazylii, które piastował 3 lata[34]. Próbował swoich sił jako komentator telewizyjny. Napisał książkę ze swoimi wspomnieniami. Grał w filmie Ucieczka do zwycięstwa (reż. John Huston)[35]. Wziął udział w promowaniu wielu firm. Były to m.in. PepsiCo, Coca-Cola, MasterCard, Puma[36].

W 1999 Międzynarodowy Komitet Olimpijski ogłosił go najlepszym sportowcem XX wieku. Pelé jest także ambasadorem dobrej woli UNESCO. Został odznaczony przez królową Elżbietę II honorową komandorią Orderu Imperium Brytyjskiego[37].

1 sierpnia 2010 podczas turnieju (Copa NYC) zorganizowanego na Flushing Meadows – Corona Park ogłoszono reaktywację klubu, prezydentem honorowym Cosmosu Nowy Jork został Brazylijczyk Pelé[38].

Życie prywatne | edytuj kod

W 1978 rozwiódł się z Rosemeri po dwunastu latach małżeństwa. Z tego związku ma trójkę dzieci: Kelly Christinę, Edinho oraz Jennifer. Miewał romanse, z których rodziło się jego potomstwo. W 2008 rozwiódł się ze swoją drugą żoną Assirą Seixas Lemos[39], z którą ma bliźnięta: Joshuę i Celeste. W 2016 roku, w wieku 75 lat, ożenił się po raz trzeci, z młodszą o 25 lat Marcią Aoki[40][41].

W maju 2014 roku, jego syn Edinho został skazany na 33 lata więzienia za pranie pieniędzy, które pochodziły z transakcji narkotykowych[42].

Odznaczenia | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. [1]
  2. 'The best ever, by some distance' - What they said about Pele | Goal.com, www.goal.com [dostęp 2019-06-09]  (ang.).
  3. Why Pele Will Always Stand Above Lionel Messi, Cristiano Ronaldo and the World | Bleacher Report | Latest News, Videos and Highlights, bleacherreport.com [dostęp 2019-06-09]  (ang.).
  4. The 20 Greatest Soccer Players of All Time :: Soccer :: Paste, www.pastemagazine.com [dostęp 2019-06-09]  (ang.).
  5. Why Pelé is the greatest player the game will ever know | British GQ, www.gq-magazine.co.uk [dostęp 2019-06-09] .
  6. Back in the days of Diego Maradona, Johan Cruyff or Pele, Barcelona's Lionel Messi would have been a substitute, says Hugo Gatti | Goal.com, www.goal.com [dostęp 2019-06-09]  (ang.).
  7. Vincent Kompany: 'Pele is the greatest player of all time' - CNN, edition.cnn.com [dostęp 2019-06-09] .
  8. Beckenbauer: Messi is the best in the world but Pele's still the greatest | Goal.com, www.goal.com [dostęp 2019-06-09]  (ang.).
  9. Pele is voted best player of the 20th Century | HeraldScotland, www.heraldscotland.com [dostęp 2019-06-09]  (ang.).
  10. [2]
  11. Messi is marvellous but Pele was the best, says Gianni Rivera | Goal.com, www.goal.com [dostęp 2019-06-09]  (ang.).
  12. Zico exalta Pelé: "maior herói de várias gerações de brasileiros" | Goal.com, www.goal.com [dostęp 2019-06-09]  (port.).
  13. [3]
  14. Rei Pelé recebe os parabéns de Neymar: "O melhor de todos os tempos" | Blog Blog da Tri | Globoesporte.com, globoesporte.globo.com [dostęp 2019-06-09]  (port.).
  15. Zagallo: "No comparen a Messi con Pelé" - MARCA.com, www.marca.com [dostęp 2019-06-09] .
  16. Brazil v Argentina, 07 July 1957, 11v11.com [dostęp 2019-04-29] .
  17. https://home.bt.com/news/on-this-day/june-29-1958-teenager-pele-is-a-footballing-sensation-as-brazil-win-their-first-world-cup-11363988991931 .
  18. a b c FIFA.com, 1966 FIFA World Cup England ™ - Teams - Brazil, FIFA.com [dostęp 2019-04-29]  (ang.).
  19. Pelé: Info, Teams, Titles Won and Stats, www.aworldofsoccer.com [dostęp 2019-04-29] .
  20. Edson Arantes do Nascimento "Pelé" - Goals in International Matches, www.rsssf.com [dostęp 2019-04-29] .
  21. FIFA.com, 1958 FIFA World Cup Sweden ™ - Teams - Brazil, FIFA.com [dostęp 2019-04-29]  (ang.).
  22. FIFA.com, 1962 FIFA World Cup Chile ™ - Teams - Brazil, FIFA.com [dostęp 2019-04-29]  (ang.).
  23. FIFA.com, 1970 FIFA World Cup Mexico ™ - Teams - Brazil, FIFA.com [dostęp 2019-04-29]  (ang.).
  24. PELE - International Football Hall of Fame, www.ifhof.com [dostęp 2019-04-29] .
  25. Pele | Biography, World Cups, & Facts, Encyclopedia Britannica [dostęp 2019-04-29]  (ang.).
  26. Copa América 1959-I Argentina - Final round, worldfootball.net [dostęp 2019-04-29]  (ang.).
  27. Southamerican Championship 1959 (1st Tournament), www.rsssf.com [dostęp 2019-04-29] .
  28. Król Pelé I. 40 lat temu zszedł z boiska, Onet Wiadomości, 2 października 2017 [dostęp 2019-04-29]  (pol.).
  29. Rohan Sen New DelhiOctober 23, 2017UPDATED: October 23, 2017 15:592. 1. :5. Ist 2017 15:592. 1. :5., On this day: The greatest footballer on the planet, Pele, turns 77, India Today [dostęp 2019-04-29]  (ang.).
  30. Matches of FIFA XI, www.rsssf.com [dostęp 2019-04-29] .
  31. Garrincha - tragiczna radość brazylijskiego narodu, Onet Sport, 7 czerwca 2014 [dostęp 2019-04-29]  (pol.).
  32. Pelé. The King of football w FIFA.com (ang.)
  33. Emotional Pele awarded Fifa Ballon d'Or Prix d'Honneur (ang.). goal.com. [dostęp 19 czerwca 2014].
  34. Wirtualna Polska MediaW.P.M. S.A Wirtualna Polska MediaW.P.M., Pele - minister sportu - Sportowcy-politycy, wiadomosci.wp.pl, 3 grudnia 2013 [dostęp 2019-04-29]  (pol.).
  35. ''Ucieczka do zwycięstwa'' - Deyna, jakiego nie znacie!, legia.com [dostęp 2019-04-29]  (pol.).
  36. Mastercard Launches '22 Languages' Campaign Starring Football Icon P | LBBOnline, lbbonline.com [dostęp 2019-04-29]  (ang.).
  37. TomaszT. Moczerniuk TomaszT., Futbol jest wielki: Król Pele I, iGol.pl, 14 listopada 2008 [dostęp 2019-04-29]  (pol.).
  38. – Cosmos Begin Anew, With Eye Toward M.L.S.
  39. Pele żeni się po raz trzeci. Wybranka młodsza o ćwierć wieku, TVN24.pl [dostęp 2019-04-29] .
  40. Pele znów się ożenił. Zobacz trzecią żonę 75-letniego "Króla futbolu" - Zdjęcie 1 - Galeria zdjęć - Piłka nożna dziennik.pl, sport.dziennik.pl [dostęp 2019-04-29] .
  41. OliviaO. Stacey OliviaO., Marcia Aoki, Pele’s Wife: 5 Fast Facts You Need to Know, Heavy.com, 5 sierpnia 2016 [dostęp 2019-04-29]  (ang.).
  42. BiharB. Reporter BiharB., Pele's son Edinho jailed for 33 years for Drug Trafficking, „The Biharprabha News” [dostęp 2018-06-29]  (ang.).
  43. Ministério da Cultura: Ordem do Mérito Cultural 2004 (port.). www2.cultura.gov.br. [dostęp 2014-02-11].

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Kontrola autorytatywna (osoba):
Na podstawie artykułu: "Pelé" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy