Pelé


Pelé w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania Minister sportu Brazylii Pelé i prezydent USA Bill Clinton, październik 1997

Pelé, właśc. Edson Arantes do Nascimento (ur. 23 października 1940 w Três Corações) – brazylijski piłkarz, jedyny trzykrotny mistrz Świata 1958, 1962 i 1970. Działacz sportowy, polityk, honorowy prezydent New York Cosmos, w latach 1995–1998 minister sportu Brazylii.

Spis treści

Kariera klubowa | edytuj kod

Pelé od urodzenia był związany z piłką nożną. Jego ojciec, João Ramos do Nascimento był środkowym napastnikiem (CF), lecz kontuzja uniemożliwiła mu kontynuowanie kariery. Jego rodzina nie należała do zamożnych i jako chłopiec dorabiał jako pucybut. Pelégo poznał dawny reprezentant Brazylii, Waldemar de Brito i zachwycony jego talentem, uczynił go piłkarzem Santos FC, gdzie zadebiutował w wieku 15 lat (7 września 1956) w meczu przeciwko Corinthians Santo André (7:1) strzelając jedną z bramek. Ostatnim występem był mecz z Ponte Preta, wygrany przez Santos 2:0. Działo się to 2 października 1974. Pelé występował w Santosie 18 lat, a zdobył z nim Puchar Interkontynentalny i Klubowy Puchar Ameryki Południowej.

W 1974 roku Pelé zdecydował o zakończeniu kariery. Pożegnalny mecz oglądało z trybun ponad 200 tys. kibiców. Po pewnym czasie postanowił kontynuować karierę w klubie New York Cosmos, gdzie wówczas grali inni znani piłkarze. Ostatni oficjalny mecz z jego udziałem odbył się 1 października 1977 roku. Spotkały się w nim drużyny: Cosmosu i Santosu, a w każdym z klubów rozegrał po jednej połowie.

Pelé w reprezentacji Brazylii | edytuj kod

Pelé zadebiutował w reprezentacji Brazylii w wieku zaledwie 17 lat w meczu rozegranym 7 lipca 1957 w Rio de Janeiro przeciwko Argentynie. Zdobył w tym meczu gola, ale Brazylia przegrała 1:2[1]. Był to zarazem jedyny występ w barwach „canarinhos”, w którym strzelił bramkę i zszedł z boiska pokonany. Mimo młodego wieku został zabrany na mistrzostwa świata w 1958 roku w Szwecji. Początek tych mistrzostw Brazylia z Pelém na ławce rezerwowych grała słabo. Wtedy trener Feola postanowił zaryzykować i wystawił go do pierwszego składu. Jego gra wprawiła kibiców w zachwyt, zaś Brazylia wygrała mistrzostwa[2]. W nagrodę za występ dostał od miasta nowy samochód. Po mistrzostwach, jako gwiazda Santosu zdobywał mistrzostwa stanu São Paulo.

Na kolejnych mistrzostwach świata w Chile zagrał tylko w dwóch meczach[3], gdyż doznał kontuzji. Mistrzostwa świata w Anglii były w wykonaniu Brazylijczyków bardzo nieudane, a sam Pelé nie mógł rozwinąć skrzydeł, gdyż padał ofiarą fauli. Na kolejne mistrzostwa świata w Meksyku, mimo deklaracji, że na nich nie wystąpi, pojechał. Zdobył tam mistrzostwo, a drużyna, w której grał, uchodzi za jedną z najlepszych w historii[3]. Po zakończeniu mistrzostw zrezygnował z występów w reprezentacji.

Pelé wystąpił w 91 oficjalnych meczach reprezentacji narodowej i strzelił w nich 77 bramek[4]. Razem z drużyną Brazylii zanotował 66 zwycięstw, 14 remisów i 11 porażek. Gole strzelał w 51 meczach (w 40 nie wpisał się na listę strzelców), siedmiokrotnie popisując się hat-trickiem (w tym dwukrotnie w meczach z Francją). Dwanaście razy zdobył 2 bramki, a 32 razy jednego gola. Wystąpił przeciwko 29 drużynom narodowym, najwięcej przeciw Argentynie – 10 razy. Najczęściej (dziesięciokrotnie) trafiał do bramki Paragwaju[5].

Łącznie wystąpił w czterech edycjach mistrzostw świata (1958, 1962, 1966 i 1970), które 3-krotnie z Brazylią wygrał[6][7][3][8]. Zagrał w nich łącznie 14 meczów (12 zwycięstw, jeden remis i jedna porażka) i strzelił 12 bramek[9][10].

Uczestniczył tylko w jednym turnieju Copa América (1959), w którym poprowadził Brazylię do 4 zwycięstw i 2 remisów[11], a także zdobył koronę króla strzelców (8 goli w 6 meczach). To jednak (wobec 5 zwycięstw i 1 remisu Argentyny) okazało się niewystarczające do zdobycia tytułu i Brazylia zajęła 2. miejsce[12].

Przygodę z kadrą narodową zakończył 18 lipca 1971 meczem z Jugosławią (2:2), także w Rio de Janeiro[13].

Wystąpił ponadto w 23 nieoficjalnych meczach Brazylii i zdobył w nich 18 bramek[14]. Wśród nich jest występ przeciwko reprezentacji FIFA (6 listopada 1968, wygrany przez Brazylię 2:1) uważany przez niektóre źródła (zwłaszcza brazylijskie) za oficjalny, jednak FIFA w 2001 roku wykreśliła go z listy meczów oficjalnych[15].

Brazylia nigdy nie przegrała mając w składzie Pelégo i Garrinchę (32 mecze, 29 zwycięstw)[16].

Pelé kontra drużyny narodowe | edytuj kod

Osiągnięcia | edytuj kod

Santos FC | edytuj kod

New York Cosmos | edytuj kod

Reprezentacyjne | edytuj kod

Osiągnięcia i rekordy | edytuj kod

Pelé z 12 bramkami jest na piątym miejscu listy najskuteczniejszych strzelców mistrzostw świata, zaraz po Miroslavie Klose (16 goli), Ronaldo (15 goli), Gerdzie Müllerze (14 goli) i Juście Fontaine (13 goli). Poza tym jest jedynym piłkarzem, który ze swoją drużyną aż trzykrotnie zdobywał Puchar Świata (1958, 1962, 1970). Karierę czynnego piłkarza zakończył mając na koncie 1281 goli i 1363 rozegranych meczów[17]. Był autorem 92 hat-tricków. W jednym z meczów strzelił 8 bramek. Podczas gali w Zurychu w 2014 roku otrzymał honorową „Złotą Piłkę”[18].

Po zakończeniu kariery | edytuj kod

Tuż po końcu swojej piłkarskiej przygody Pelé został dyrektorem sportowym Santosu, a w 1995 roku objął stanowisko ministra sportu Brazylii, które piastował 3 lata[19]. Próbował swoich sił jako komentator telewizyjny. Napisał książkę ze swoimi wspomnieniami. Grał w filmie Ucieczka do zwycięstwa (reż. John Huston)[20]. Wziął udział w promowaniu wielu firm. Były to m.in. PepsiCo, Coca-Cola, Mastercard, Puma[21].

W 1999 Międzynarodowy Komitet Olimpijski ogłosił go najlepszym sportowcem XX wieku. Pelé jest także ambasadorem dobrej woli UNESCO. Został odznaczony przez królową Elżbietę II honorową komandorią Orderu Imperium Brytyjskiego[22].

1 sierpnia 2010 podczas turnieju (Copa NYC) zorganizowanego na Flushing Meadows – Corona Park ogłoszono reaktywację klubu, prezydentem honorowym Cosmosu Nowy Jork został Brazylijczyk Pelé[23].

Życie prywatne | edytuj kod

W 1978 rozwiódł się z Rosemeri po dwunastu latach małżeństwa. Z tego związku ma trójkę dzieci: Kelly Christinę, Edinho oraz Jennifer. Miewał romanse, z których rodziło się jego potomstwo. W 2008 rozwiódł się ze swoją drugą żoną Assirą Seixas Lemos[24], z którą ma bliźnięta: Joshuę i Celeste. W 2016 roku, w wieku 75 lat, ożenił się po raz trzeci, z młodszą o 25 lat Marcią Aoki[25][26].

W maju 2014 roku, jego syn Edinho został skazany na 33 lata więzienia za pranie pieniędzy, które pochodziły z transakcji narkotykowych[27].

Odznaczenia | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. Brazil v Argentina, 07 July 1957, 11v11.com [dostęp 2019-04-29] .
  2. June 29, 1958: Teenager Pele is a footballing sensation as Brazil win their first World Cup | BT, home.bt.com [dostęp 2020-07-09]  (ang.).
  3. a b c FIFA.com, 1966 FIFA World Cup England ™ – Teams – Brazil, FIFA.com [dostęp 2019-04-29]  (ang.).
  4. Pelé: Info, Teams, Titles Won and Stats, www.aworldofsoccer.com [dostęp 2019-04-29] .
  5. Edson Arantes do Nascimento „Pelé” – Goals in International Matches, www.rsssf.com [dostęp 2019-04-29] .
  6. FIFA.com, 1958 FIFA World Cup Sweden ™ – Teams – Brazil, FIFA.com [dostęp 2019-04-29]  (ang.).
  7. FIFA.com, 1962 FIFA World Cup Chile ™ – Teams – Brazil, FIFA.com [dostęp 2019-04-29]  (ang.).
  8. FIFA.com, 1970 FIFA World Cup Mexico ™ – Teams – Brazil, FIFA.com [dostęp 2019-04-29]  (ang.).
  9. PELE – International Football Hall of Fame, www.ifhof.com [dostęp 2019-04-29] .
  10. Pele | Biography, World Cups, & Facts, Encyclopedia Britannica [dostęp 2019-04-29]  (ang.).
  11. Copa América 1959-I Argentina – Final round, worldfootball.net [dostęp 2019-04-29]  (ang.).
  12. Southamerican Championship 1959 (1st Tournament), www.rsssf.com [dostęp 2019-04-29] .
  13. Król Pelé I. 40 lat temu zszedł z boiska, Onet Wiadomości, 2 października 2017 [dostęp 2019-04-29]  (pol.).
  14. Rohan Sen New DelhiOctober 23, 2017UPDATED: October 23, 2017 15:592. 1. :5. Ist 2017 15:592. 1. :5., On this day: The greatest footballer on the planet, Pele, turns 77, India Today [dostęp 2019-04-29]  (ang.).
  15. Matches of FIFA XI, www.rsssf.com [dostęp 2019-04-29] .
  16. Garrincha – tragiczna radość brazylijskiego narodu, Onet Sport, 7 czerwca 2014 [dostęp 2019-04-29]  (pol.).
  17. Pelé. The King of football w FIFA.com (ang.).
  18. Emotional Pele awarded Fifa Ballon d’Or Prix d’Honneur (ang.). goal.com. [dostęp 19 czerwca 2014].
  19. Wirtualna Polska MediaW.P.M. S.A Wirtualna Polska MediaW.P.M., Pele – minister sportu – Sportowcy-politycy, wiadomosci.wp.pl, 3 grudnia 2013 [dostęp 2019-04-29]  (pol.).
  20. ''Ucieczka do zwycięstwa'' – Deyna, jakiego nie znacie!, legia.com [dostęp 2019-04-29]  (pol.).
  21. Mastercard Launches ‘22 Languages’ Campaign Starring Football Icon P | LBBOnline, lbbonline.com [dostęp 2019-04-29]  (ang.).
  22. TomaszT. Moczerniuk TomaszT., Futbol jest wielki: Król Pele I, iGol.pl, 14 listopada 2008 [dostęp 2019-04-29]  (pol.).
  23. Cosmos Begin Anew, With Eye Toward M.L.S.
  24. Pele żeni się po raz trzeci. Wybranka młodsza o ćwierć wieku, TVN24.pl [dostęp 2019-04-29] .
  25. Pele znów się ożenił. Zobacz trzecią żonę 75-letniego „Króla futbolu” – Zdjęcie 1 – Galeria zdjęć – Piłka nożna dziennik.pl, sport.dziennik.pl [dostęp 2019-04-29] .
  26. OliviaO. Stacey OliviaO., Marcia Aoki, Pele’s Wife: 5 Fast Facts You Need to Know, Heavy.com, 5 sierpnia 2016 [dostęp 2019-04-29]  (ang.).
  27. Bihar Reporter: info@biharprabha.com, Pele’s son Edinho jailed for 33 years for Drug Trafficking, „The Biharprabha News” [dostęp 2018-06-29]  (ang.).
  28. Ministério da Cultura: Ordem do Mérito Cultural 2004 (port.). www2.cultura.gov.br. [dostęp 2014-02-11].

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Kontrola autorytatywna (osoba):
Na podstawie artykułu: "Pelé" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy