Peter O’Toole


Peter O’Toole w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania Peter O’Toole w trailerze filmu Lawrence z Arabii

Peter Seamus O’Toole[1][2] (ur. 2 sierpnia 1932[3] w Connemarze, zm. 14 grudnia 2013[4] w Londynie[5]) – brytyjski aktor filmowy, teatralny i telewizyjny, producent filmowy[6] i reżyser pochodzenia irlandzkiego[7]. Ośmiokrotnie nominowany do Oscara za role pierwszoplanowe. Laureat Oscara za całokształt twórczości[8].

Spis treści

Życiorys | edytuj kod

Wczesne lata | edytuj kod

Urodził się w Connemarze jako syn irlandzkiego katolika, bukmachera Patricka Josepha O’Toole[9] i protestantki Constance Jane (z domu Ferguson)[10], pochodzącej ze szkockiej rodziny arystokratycznej. Miał starszą siostrę Patricię (ur. 1930)[11].

Kiedy ukończył pierwszy rok życia, rodzina przeniosła się do północnej Anglii. Od 1937 roku dorastał w Leeds. Mając czternaście lat pracował jako posłaniec i doręczyciel, a później reporter gazety Yorkshire Evening News. Przez osiem lat był uczniem szkoły katolickiej. W wieku siedemnastu lat pojawił się po raz pierwszy na scenie Leeds Civic Theatre. Służył przez dwa lata jako radiotelegrafista w brytyjskiej Flocie Królewskiej. W latach 1952-1954 uczęszczał do Królewskiej Akademii Sztuk Dramatycznych w Bloomsbury, w dzielnicy centralnego Londynu, gdzie za otrzymane stypendium kontynuował naukę w Abbey Theatre’s Drama School w Dublinie[12].

Kariera | edytuj kod

Występował jako szekspirowski Hamlet oraz m.in. w spektaklu Johna Osborne’a Spójrz z gniewem za siebie (Look Back In Anger) w Bristol Old Vic w Bristolu, londyńskim Royal Court Theatre i Royal Shakespeare Company w Stratford-on-Avon, gdzie zagrał szekspirowskie kreacje Tersytesa w Troilusie i Kresydzie, Petruchia w Poskromieniu złośnicy i Shylocka w Kupcu weneckim.

Swoją karierę ekranową zapoczątkował gościnną rolą pierwszego żołnierza w jednym z odcinków przygodowego serialu familijnego Szkarłatny kurzyślad (The Scarlet Pimpernel, 1956). Cztery lata później, roku 1960 zadebiutował na kinowym ekranie w trzech filmach – adaptacji książki Roberta Louisa Stevensona Porwany za młodu (Kidnapped), Dzień, w którym obrabowano Bank Anglii (The Day They Robbed the Bank of England) w roli kapitana Fitcha i przygodowym dramacie kryminalnym Niewinne dzikusy (The Savage Innocents) u boku Anthony’ego Quinna jako pierwszy kawalerzysta.

Odniósł sukces tytułową charyzmatyczną kreacją brytyjskiego archeologa, podróżnika i wojskowego Thomasa E. Lawrence’a w dramacie przygodowym Davida Leana Lawrence z Arabii (Lawrence of Arabia, 1962), za którą odebrał nagrodę Brytyjskiej Akademii Filmowej (BAFTA) i zdobył nominację do nagrody Oscara i dwie nominacje do Złotego Globu. Wcielił się w tytułowego bohatera powieści Josepha Conrada Lord Jim (1965), a także: Anioła w filmie Biblia (The Bible: In the Beginning..., 1966) i Reginalda Johnstona, angielskiego nauczyciela Pu Yi, ostatniego cesarza Chin w dramacie historycznym Bernardo Bertolucciego Ostatni cesarz (The Last Emperor, 1987).

Kolejne wielkie role, które przyniosły mu nominacje do nagrody Oscara to: angielski Król Henryk II w dramacie historycznym Becket (1964), Henryk II w dramacie historycznym Lew w zimie (The Lion in Winter, 1968), Arthur Chipping w dramacie muzycznym Żegnaj Chips (Goodbye, Mr. Chips, 1969), czternasty hrabia Jack Gurney w komedii muzycznej Wyższe sfery/Klasa rządząca (The Ruling Class, 1972), reżyser Eli Cross udzielający schronienia ściganemu przez policję eks-ochotnikowi z Wietnamu w czarnej komedii Kaskader z przypadku (The Stunt Man, 1980), aktor po przejściach alkoholowych w komedii Mój najlepszy rok (My Favorite Year, 1982) oraz starzejący się aktor Maurice posiadający kilka drobnych sukcesów w komediodramacie Wenus (Venus, 2006). Za rolę biskupa Cauchona w telewizyjnym dramacie historycznym Joanna D’Arc (Joan of Arc, 1999) odebrał nagrodę Emmy. W 2003 roku otrzymał honorowego Oscara za całokształt pracy aktorskiej.

Życie prywatne | edytuj kod

Spotykał się z Jayne Mansfield, Helen Mirren, Elizabeth Taylor, Anitą Ekberg, Vivien Leigh, Ursulą Andress i księżniczką Małgorzatą[13]. W 1958 roku związał się z aktorką Siân Phillips, którą poślubił w grudniu 1959. Mieli dwie córki – Kate (ur. 1960) i Patricię (ur. 1963). Lecz 14 sierpnia 1979 doszło do rozwodu. Spotykał się z Avą Gardner, Audrey Hepburn (1962-1963), Dianą Dors (1964), Katharine Hepburn (1968) i Amandą Plummer (1979). W latach 1982-1988 związany był z modelką Karen Somerville Brown, z którą miał syna Lorcana Patricka (ur. 14 marca 1983)[14].

W lipcu 2012 ogłosił, że wycofuje się z aktorstwa. Zmarł 14 grudnia 2013 w londyńskim szpitalu po długiej i ciężkiej chorobie w wieku 81 lat[15]. Jego pogrzeb odbył się w Londynie 21 grudnia.

Filmografia | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. http://www.interfilmes.com/person_1067825_Peter.O.Toole.html Personalidade: (Reino Unido)] (port.). InterFilmes.com. [dostęp 2018-12-14].
  2. Peter O’Toole - Actor (rum.). CineMagia.ro. [dostęp 2016-08-26].
  3. Peter O’Toole (ang.). Rotten Tomatoes. [dostęp 2016-08-26].
  4. Peter O’Toole (port.). AdoroCinema. [dostęp 2016-08-26].
  5. Peter O’Toole Dead at 81; Actor Starred in Lawrence of Arabia (ang.). Variety. [dostęp 2016-08-26].
  6. Peter O’Toole (hiszp.). SensaCine.com. [dostęp 2016-08-26].
  7. O’Toole's claims of Irish roots are blarney (ang.). Independent.ie. [dostęp 2016-08-26].
  8. Peter O’Toole (wł.). MYmovies. [dostęp 2016-08-26].
  9. Patrick Joseph O’Toole (deceased) - Genealogy (ang.). Geni. [dostęp 2016-08-26].
  10. Constance Jane Eliot O’Toole - Genealogy (ang.). Geni. [dostęp 2016-08-26].
  11. Patricia R. O’Toole - Genealogy (ang.). Geni. [dostęp 2016-08-26].
  12. EricE. Shorter EricE., Peter O’Toole: Actor, independent.co.uk, 15 grudnia 2013 [dostęp 2013-12-16]  (ang.).
  13. Peter O’Toole Dating History (ang.). FamousFix. [dostęp 2016-08-26].
  14. Peter O’Toole's £4m will (ang.). Daily Mail. [dostęp 2016-08-26].
  15. DavidD. Thomson DavidD., Peter O’Toole obituary, theguardian.com, 15 grudnia 2013 [dostęp 2013-12-16]  (ang.).

Bibliografia | edytuj kod

Kontrola autorytatywna (osoba):
Na podstawie artykułu: "Peter O’Toole" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy