Pewel Ślemieńska


Na mapach: 49°41′20″N 19°20′13″E/49,688889 19,336944

Pewel Ślemieńska w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Pewel Ślemieńskawieś w Polsce, położona w województwie śląskim, powiecie żywieckim, w gminie Świnna[2][3].

W latach 1975–1998 wieś administracyjnie należała do województwa bielskiego.

Liczba mieszkańców – w przybliżeniu – wynosi 1600 osób.

Spis treści

Położenie | edytuj kod

Pewel Ślemieńska położona jest w południowej Polsce, w województwie śląskim, w gminie Świnna. Do roku 1973 – kiedy to powstała Gmina Świnna – Pewel Ślemieńska należała do Gminy Ślemień.

Pewel Ślemieńska leży na zboczach Pasma Pewelskiego, które według J. Kondrackiego jest częścią Beskidu Makowskiego (dawniej Beskid Średni)[4].

Przez Pewel przepływa rzeka Pewlica, która wpada do Koszarawy. Wójt żywiecki – Andrzej Komoniecki wspomina o tej rzece w swoim Dziejopisie: Ósma Pewlica, a ta płynie przez wieś przezwaną Pewlą Ślemieńską, a wykapem swoim wychodzi od wierzchowin przezwanych Czeretnik albo z lasu Kozłowa wypływa[5].

Z Pewlą Ślemieńską sąsiadują następujące miejscowości: Pewel Mała, Mutne Pewel Wielka, Ślemień i Gilowice.

Integralne części wsi | edytuj kod

Rys historyczny | edytuj kod

Pewel Ślemieńska najprawdopodobniej została założona na przełomie XVI i XVII wieku – jednak dokładną datę trudno jest ustalić. W 1595 roku wieś Pewla położona w powiecie śląskim województwa krakowskiego była własnością kasztelana sądeckiego Krzysztofa Komorowskiego[6]. A. Urbaniec w swojej książce „Tam, gdzie początek wody” pisze, że Państwo Ślemieńskie powstało w 1608, a Pewel Ślemieńską wymienia się jako jedną ze wsi wchodzącą w skład tego Państwa[7].

O wsi Pewli wspomina także Jan Komorowski (kasztelan połaniecki) w swoim akcie nadania mieszczanom żywieckim lasu Kiełbasów i lasu Łyska z polem Oklem oraz prawa nadania małego polowania i rybołówstwa na rzece Koszarawie:

A granice w tym będą mieli opisane, naprzód ten z wierzchu opisany, Okiel, jako jest sam w sobie z starodawna zamierzony, między rolami miejskimi a sporyskimi, a kopcem narożnym od granic moszczańskich, potem od tego kopca granicami moszczańskimi w górę aż po potok, na którym granica rychwałdzka stanęła, a potem tym potokiem w górę granicami rychwałdzkimi do kopca, a od tego kopca zasię do drugiego kopca, a od tego kopca zasię w górę aż do wierchu Łyski, gdzie także kopiec jest usuty, potem od tego kopca wierchem Łyski do kopca narożnego od Rychwałdu, a od tego kopca wprzejmo do potoka, mianowicie Świnnej, od wsi Pewli, a potem w dół tym potokiem aż do drugiego kopca, który jest usuty nad potokiem między tąż Łyską a między wierchem Praszywka, a potem na dół tym potokiem aż do Koszarawy rzeki, a potem aż po granice sporyskie, tego wszystkiego ciż zwyż pisani mieszczanie moi żywieccy mają uywać i bronić, chronić wszelakim sposobem jako swego własnego gruntu i dziedzictwa

[5]

Pewel Ślemieńska dzisiaj | edytuj kod

  • Zespół Szkolno-Przedszkolny im. ks. B. Markiewicza oraz Gimnazjum im. M. Skłodowskiej-Curie, Mieszkańcy Pewli Ślemieńskiej starali się o budowę szkoły do początku XX wieku. Dopiero w 1930 gmina podjęła decyzję o budowie czteroklasowej szkoły. W 1937 r. zostały wykończone dwie pierwsze sale lekcyjne. Po zakończeniu II wojny światowej podjęto decyzję o poszerzeniu szkoły i dobudowaniu piętra. Dalsza rozbudowa szkoły miała miejsce w 1967 roku natomiast po 1991 roku zmieniono formę pokrycia dachu w rezultacie czego powstało poddasze z nowymi salami lekcyjnymi. Do 2004 roku w budynku mieściła się szkołą podstawowa wraz z przedszkolem. Od 2004 roku w budynku szkoły znajduje się Zespół Szkolno-Przedszkolny oraz od 2012 r. także Gimnazjum,
  • Na terenie Pewli Ślemieńskiej działa dziecięco-młodzieżowy zespół „Hajduki”,
Kościół pw. Matki Boskiej Królowej Polski
  • Parafia Matki Bożej Królowej Polski – zanim powstała parafia w Pewli Ślemieńskiej mieszkańcy należeli do parafii św. Mikołaja w Rychwałdzie. Dziś parafia ma kościół, którego budowa została ukończona na przełomie jesieni i zimy 1981. Pierwsza msza w nowej świątyni została odprawiona 24 grudnia 1981 r. Parafia rzymskokatolicka z kościołem pod wezwaniem Najświętszej Marii Panny Królowej Polski została erygowana w 1983[8] (na terenie Pewli Ślemieńskiej największą grupę stanowią wyznawcy religii rzymskokatolickiej – jednak nie należy zapominać że we wsi mieszkali i mieszkają osoby związane z innymi religiami),
  • Ochotnicza Straż Pożarna, jak pisze A. Urbaniec, Impulsem do założenia OSP był tragiczny pożar stodoły, w 1930 roku, w którym zginęło dwoje małych dzieci. Zorganizowanie OSP było pierwszym przejawem zespołowego działania[7]. W 1938 został powołany komitet budowy remizy, która została ukończona w latach 50. XX wieku (budowa została przerwana z powodu II Wojny Światowej). Dalsza rozbudowa remizy została zakończona w 1966 roku. Także w 1966 OSP przejęła nadzór nad lokalną orkiestrą dętą,
  • Ludowy Klub Sportowy Pewel Ślemieńska – rok założenia 1996 (występujący obecnie w A klasie),
  • Rancho Adama – gospodarstwo agroturystyczne,
  • W latach siedemdziesiątych XX wieku na terenie Pewli Ślemieńskiej istniała Rolnicza Spółdzielnia Produkcyjna, do której należała większość rolników. Po przemianach ustrojowych w 1989 spółdzielnia przestała istnieć, a jej grunty wróciły do pierwotnych właścicieli.

Zobacz też | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych poprzez wyszukiwarkę. Poczta Polska S.A., styczeń 2013. [dostęp 2015-03-26].
  2. a b Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  3. a b TERYT (Krajowy Rejestr Urzędowego Podziału Terytorialnego Kraju). Główny Urząd Statystyczny. [dostęp 18.11.2015].
  4. J.J. Kondracki J.J., Geografia regionalna Polski, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1998 .
  5. a b A.A. Komoniecki A.A., Chronografia albo Dziejopis Żywiecki .
  6. Województwo krakowskie w drugiej połowie XVI wieku ; Cz. 2, Komentarz, indeksy, Warszawa 2008, s. 110.
  7. a b A.A. Urbaniec A.A., Tam, gdzie początek wody, Żywiec: Drukarnia Akcydensowa Karol Gąsior, 2014 .
  8. O. ZdzisławO.Z. Gogol O. ZdzisławO.Z., Karta Groni: Początkowa organizacja życia kościelnego i rozwój sieci parafialnej na Żywiecczyźnie, 1999 .
Na podstawie artykułu: "Pewel Ślemieńska" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy