Pierwsze damy Stanów Zjednoczonych


Pierwsze damy Stanów Zjednoczonych w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania Byłe pierwsze damy Stanów Zjednoczonych (od lewej): Rosalynn Carter, Hillary Clinton, Barbara Bush oraz Laura Bush.

Pierwsza dama Stanów Zjednoczonych – tytuł przyznawany gospodyni Białego Domu. Stanowisko to tradycyjnie pełnione jest przez żonę urzędującego prezydenta Stanów Zjednoczonych, choć w historii zdarzało się, że tytułem tym określano kobiety niebędące żonami prezydentów, np. jeśli prezydent był kawalerem albo wdowcem, albo w przypadku, gdy małżonka urzędującej głowy państwa nie była w stanie pełnić obowiązków pierwszej damy. Nie jest to stanowisko wybieralne, ani nie wiąże się z żadnymi oficjalnymi obowiązkami lub wynagrodzeniem. Niemniej jednak, pierwsza dama bierze udział w wielu oficjalnych ceremoniach oraz reprezentuje państwo zarówno z prezydentem, jak i bez niego. Tradycyjnie, pełniąc tę funkcję małżonka prezydenta nie pracuje zawodowo[1]. Za organizację oraz prawidłowy przebieg uroczystych wydarzeń, które mają miejsce w Białym Domu odpowiedzialny jest urząd pierwszej damy Stanów Zjednoczonych. Pierwszej damie podlega specjalny personel, w tym m.in. specjalny sekretariat ds. socjalnych, szef personelu Białego Domu, sekretarz prasowy, szef ds. dekoracji kwiatowych oraz szef kuchni. Urząd pierwszej damy jest częścią Executive Office of the President.

Według danych Białego Domu oraz National First Ladies Library w historii Stanów Zjednoczonych było czterdzieści sześć pierwszych dam, choć tytuł ten nosiło jedynie czterdzieści pięć kobiet. Sprzeczność wynika z tego, że Grover Cleveland pełnił funkcję prezydenta dwukrotnie, ale kadencje nie następowały bezpośrednio po sobie, więc chronologicznie był on dwudziestym drugim oraz dwudziestym czwartym prezydentem Stanów Zjednoczonych, w związku z czym jego żona, Frances Cleveland, również liczona jest podwójnie[2]. W następstwie zaprzysiężenia Donalda Trumpa na prezydenta, 20 stycznia 2017 r., jego małżonka Melania Trump została czterdziestą piątą z kolei pierwszą damą Stanów Zjednoczonych, zastępując na tym stanowisku Michelle Obamę, żonę byłej głowy państwa Baracka Obamy.

Jako pierwsza, obowiązki pierwszej damy Stanów Zjednoczonych pełniła Martha Washington[3], małżonka George’a Washingtona. Prezydenci John Tyler oraz Woodrow Wilson żenili się powtórnie w czasie trwania swoich kadencji, w związku z czym, zarówno ich pierwsze, jak i drugie żony uzyskiwały tytuł pierwszej damy[4][5]. Małżonki czterech prezydentów zmarły przed zaprzysiężeniem ich mężów na urząd prezydenta, jednakże nadal uznawane są za oficjalne pierwsze damy przez Biały Dom oraz National First Ladies' Library, wśród nich są: Martha Jefferson[6][7], żona Thomasa Jeffersona; Rachel Jackson[8][9], żona Andrew Jacksona; Hannah Van Buren[10][11], żona Martina Van Burena oraz Ellen Arthur[12][13], żona Chestera Arthura.

Spis treści

Pochodzenie tytułu | edytuj kod

We wczesnym okresie istnienia Stanów Zjednoczonych nie istniał żaden zwyczajowy tytuł, którym zwracano się do małżonki urzędującego prezydenta. Wiele gospodyń Białego Domu nazywanych było zgodnie z ich własnym życzeniem np. Martha Washington preferowała tytuł „pani Washington”, Abigail Adams – „pani prezydent”, Dolley Madison – „królowa Dolley”, a Mary Todd Lincoln – „pani prezydent Lincoln”[14].

Zgodnie z powszechnym przekonaniem, najwcześniej tytułu „pierwsza dama”, użył prezydent Zachary Taylor, który w swojej przemowie na pogrzebie Dolley Madison w 1849 r. miał o niej powiedzieć: „Nigdy nie zostanie zapomniana, ponieważ, zaprawdę, przez pół wieku była naszą pierwszą damą”[14][15]. Wyrażenie to, z biegiem czasu, zaczęło być coraz częściej stosowane w waszyngtońskich kręgach społecznych.

Jako pierwsza tytułu „pierwszej damy” używała, pełniąca obowiązki gospodyni Białego Domu, siostrzenica piętnastego prezydenta Stanów Zjednoczonych Jamesa Buchanana, Harriet Lane[16]. Najstarszym pisemnym świadectwem zastosowania tytułu „pierwsza dama” wobec żony prezydenta jest artykuł z 1860 r., zamieszczony w gazecie Leslie’s Illustrated Newspaper[16].

Pierwsze damy Stanów Zjednoczonych | edytuj kod

Żyjące byłe pierwsze damy Stanów Zjednoczonych | edytuj kod

Zobacz też | edytuj kod

Adnotacje | edytuj kod

  1. Pierwsza żona Thomasa Jeffersona, Martha Wayles Skelton Jefferson, zmarła w 1792 r., dziewiętnaście lat przed objęciem przez niego urzędu prezydenta. Rolę gospodyni Białego Domu oraz pierwszej damy pełniła ich córka Martha Jefferson Randolph, gdy nie mogła tego robić zastępowała ją Dolley Madison, żona ówczesnego sekretarza stanu Jamesa Madisona[6][7].
  2. Rachel Jackson zmarła w grudniu 1828 r., trzy miesiące przed tym jak Andrew Jackson został prezydentem. Obowiązki gospodyni Białego Domu oraz pierwszej damy, aż do swojej śmierci 9 grudnia 1836 r. pełniła jej bratanica Emily Donelson. Synowa Jacksona, Sarah Jackson, od 26 listopada 1834 r. także służyła jako pierwsza dama. Pełniła tę rolę do końca kadencji prezydenta, która upłynęła 4 marca 1837 r.[8][9]
  3. Hannah Van Buren zmarła 5 lutego 1819 r., osiemnaście lat przed objęciem przez Martina Van Burena urzędu prezydenta. Rolę pierwszej damy w czasie jego kadencji pełniła synowa prezydenta Angelica Van Buren[10][11].
  4. Anna Harrison, żona prezydenta Williama Henry Harrisona, była zbyt chora, aby udać się osobiście na inaugurację kadencji męża. Poprosiła więc swoją synową, Jane Harrison, aby ta towarzyszyła prezydentowi elektowi, a także pełniła funkcję gospodyni Białego Domu do czasu jej planowanego na maj przyjazdu do Waszyngtonu. William Harrison zmarł po zaledwie 31 dniach sprawowania kadencji, a Anna nigdy nie przyjechała do stolicy Stanów Zjednoczonych[25][26].
  5. Letitia Christian Tyler zmarła w czasie prezydentury Johna Tylera. Po jej śmierci, obowiązki pierwszej damy do czasu powtórnego ożenku prezydenta, pełniła ich synowa Priscilla Tyler[27][28].
  6. Priscilla Tyler funkcję pierwszej damy objęła po Letitii Christian Tyler, swojej teściowej[29].
  7. Julia Tyler wyszła za mąż za Johna Tylera 26 czerwca 1844 r.[30][4]
  8. James Buchanan przez całe życie pozostał kawalerem. Funkcję pierwszej damy pełniła jego siostrzenica Harriet Lane[39][40].
  9. Ellen Arthur zmarła w 1880 r. Gdy Chester Arthur został prezydentem po śmierci Jamesa Garfielda, poprosił swoją siostrę Mary McElroy, aby pełniła obowiązki pierwszej damy[12][13].
  10. Gdy jej brat będąc kawalerem został prezydentem USA, postanowił oddać Rose Elizabeth Cleveland prowadzenia Białego Domu.Obowiązki przestała pełnić gdy jej brat ożenił się z Frances Cleveland[51][2]..
  11. Frances Clara Folsom poślubiła Grovera Clevelanda 2 czerwca 1886 r. Grover objął urząd prezydenta 4 marca 1885 r. jako kawaler; do ślubu prezydenta obowiązki pierwszej damy pełniła jego siostra Rose Cleveland[51][2].
  12. Caroline Harrison zmarła, gdy Benjamin Harrison nadal sprawował urząd prezydenta. Ich córka Mary Harrison odgrywała rolę gospodyni Białego Domu oraz pierwszej damy do końca kadencji ojca[52][53].
  13. Mary Harrison pełniła funkcję pierwszej damy w czasie gdy jej matka, Caroline Harrison, była poważnie chora oraz po jej śmierci[52][53]..
  14. Ellen Wilson zmarła 6 sierpnia 1914 r., gdy Woodrow Wilson nadal pozostawał prezydentem. Po śmierci żony Wilsona, rolę pierwszej damy pełniła ich córka Margaret Woodrow Wilson[12][61].
  15. Ellen Wilson zmarła 6 sierpnia 1914 r., gdy Woodrow Wilson nadal pozostawał prezydentem. Po śmierci żony Wilsona, rolę pierwszej damy pełniła ich córka Margaret Woodrow Wilson[12][61].

Przypisy | edytuj kod

  1. Betty Boyd Caroli: First Ladies from Martha Washington to Laura Bush. Oxford University Press, 2003, s. 200. ISBN 978-0195166767.
  2. a b c d e First Lady Biography: Frances Cleveland (ang.). First Ladies National Historic Site. [dostęp 2010-03-07].
  3. a b First Lady Biography: Martha Washington (ang.). First Ladies National Historic Site. [dostęp 2010-02-15].
  4. a b c First Lady Biography: Julia Tyler (ang.). First Ladies National Historic Site. [dostęp 2010-02-15].
  5. a b First Lady Biography: Edith Wilson (ang.). First Ladies National Historic Site. [dostęp 2010-03-07].
  6. a b c „Biography of Martha Jefferson” (ang.). Biały Dom. [dostęp 2010-02-15].
  7. a b c First Lady Biography: Martha Jefferson (ang.). First Ladies National Historic Site. [dostęp 2010-02-15].
  8. a b c „Biography of Rachel Jackson” (ang.). Biały Dom. [dostęp 2010-02-15].
  9. a b c First Lady Biography: Rachel Jackson (ang.). First Ladies National Historic Site. [dostęp 2010-02-15].
  10. a b c „Biography of Hannah Van Buren” (ang.). Biały Dom. [dostęp 2010-02-15].
  11. a b c First Lady Biography: Hannah Van Buren (ang.). First Ladies National Historic Site. [dostęp 2010-02-15].
  12. a b c d e „Biography of Ellen Arthur” (ang.). Biały Dom. [dostęp 2010-03-07].
  13. a b c First Lady Biography: Ellen Arthur (ang.). First Ladies National Historic Site. [dostęp 2010-03-07].
  14. a b The Mavens' Word of the Day (ang.). [dostęp 2010-03-16].
  15. a b First Lady Biography: Dolley Madison (ang.). First Ladies National Historic Site. [dostęp 2010-02-15].
  16. a b Carl Sferrazza Anthony: The Role of the First Lady (ang.). 28 września 2008. [dostęp 2010-03-16]. [zarchiwizowane z tego adresu (2008-10-02)].
  17. „Biography of Martha Washington” (ang.). Biały Dom. [dostęp 2010-02-15].
  18. „Biography of Abigail Adams” (ang.). Biały Dom. [dostęp 2010-02-15].
  19. First Lady Biography: Abigail Adams (ang.). First Ladies National Historic Site. [dostęp 2010-02-15].
  20. „Biography of Dolley Madison” (ang.). Biały Dom. [dostęp 2010-02-15].
  21. „Biography of Elizabeth Monroe” (ang.). Biały Dom. [dostęp 2010-02-15].
  22. First Lady Biography: Elizabeth Monroe (ang.). First Ladies National Historic Site. [dostęp 2010-02-15].
  23. „Biography of Louisa Adams” (ang.). Biały Dom. [dostęp 2010-02-15].
  24. First Lady Biography: Louisa Adams (ang.). First Ladies National Historic Site. [dostęp 2010-02-15].
  25. a b „Biography of Anna Harrison” (ang.). Biały Dom. [dostęp 2010-02-15].
  26. a b First Lady Biography: Anna Harrison (ang.). First Ladies National Historic Site. [dostęp 2010-02-15].
  27. a b „Biography of Letitia Tyler” (ang.). Biały Dom. [dostęp 2010-02-15].
  28. a b First Lady Biography: Letitia Tyler (ang.). First Ladies National Historic Site. [dostęp 2010-02-15].
  29. a b „Biography: Elizabeth Priscilla Cooper Tyler” (ang.). Helium - Where Knowledge Rules. [dostęp 2011-01-11].
  30. a b „Biography of Julia Tyler” (ang.). Biały Dom. [dostęp 2010-02-15].
  31. „Biography of Sarah Polk” (ang.). Biały Dom. [dostęp 2010-02-15].
  32. First Lady Biography: Sarah Polk (ang.). First Ladies National Historic Site. [dostęp 2010-02-15].
  33. „Biography of Margaret Taylor” (ang.). Biały Dom. [dostęp 2010-02-15].
  34. First Lady Biography: Margaret Taylor (ang.). First Ladies National Historic Site. [dostęp 2010-02-15].
  35. „Biography of Abigail Fillmore” (ang.). Biały Dom. [dostęp 2010-02-15].
  36. First Lady Biography: Abigail Fillmore (ang.). First Ladies National Historic Site. [dostęp 2010-02-15].
  37. „Biography of Jane Pierce” (ang.). Biały Dom. [dostęp 2010-02-15].
  38. First Lady Biography: Jane Pierce (ang.). First Ladies National Historic Site. [dostęp 2010-02-15].
  39. a b „Biography of Harriet Lane” (ang.). Biały Dom. [dostęp 2010-02-15].
  40. a b First Lady Biography: Harriet Lane (ang.). First Ladies National Historic Site. [dostęp 2010-02-15].
  41. „Biography of Mary Lincoln” (ang.). Biały Dom. [dostęp 2010-02-15].
  42. First Lady Biography: Mary Lincoln (ang.). First Ladies National Historic Site. [dostęp 2010-02-15].
  43. „Biography of Eliza Johnson” (ang.). Biały Dom. [dostęp 2010-02-15].
  44. First Lady Biography: Eliza Johnson (ang.). First Ladies National Historic Site. [dostęp 2010-02-15].
  45. „Biography of Julia Grant” (ang.). Biały Dom. [dostęp 2010-02-15].
  46. First Lady Biography: Julia Grant (ang.). First Ladies National Historic Site. [dostęp 2010-02-15].
  47. „Biography of Lucy Hayes” (ang.). Biały Dom. [dostęp 2010-02-15].
  48. First Lady Biography: Lucy Hayes (ang.). First Ladies National Historic Site. [dostęp 2010-02-15].
  49. „Biography of Lucretia Garfield” (ang.). Biały Dom. [dostęp 2010-03-07].
  50. First Lady Biography: Lucretia Garfield (ang.). First Ladies National Historic Site. [dostęp 2010-03-07].
  51. a b c d „Biography of Frances Cleveland” (ang.). Biały Dom. [dostęp 2010-03-07].
  52. a b c „Biography of Caroline Harrison” (ang.). Biały Dom. [dostęp 2010-03-07].
  53. a b c First Lady Biography: Caroline Harrison (ang.). First Ladies National Historic Site. [dostęp 2010-03-07].
  54. „Biography of Ida McKinley” (ang.). Biały Dom. [dostęp 2010-03-07].
  55. First Lady Biography: Ida Mckinley (ang.). First Ladies National Historic Site. [dostęp 2010-03-07].
  56. „Biography of Edith Roosevelt” (ang.). Biały Dom. [dostęp 2010-03-07].
  57. First Lady Biography: Edith Roosevelt (ang.). First Ladies National Historic Site. [dostęp 2010-03-07].
  58. „Biography of Helen Taft” (ang.). Biały Dom. [dostęp 2010-03-07].
  59. First Lady Biography: Helen Taft (ang.). First Ladies National Historic Site. [dostęp 2010-03-07].
  60. a b „Biography of Ellen Wilson” (ang.). Biały Dom. [dostęp 2010-03-07].
  61. a b c d First Lady Biography: Ellen Wilson (ang.). First Ladies National Historic Site. [dostęp 2010-03-07].
  62. „Biography of Edith Wilson” (ang.). Biały Dom. [dostęp 2010-03-07].
  63. „Biography of Florence Harding” (ang.). Biały Dom. [dostęp 2010-02-15].
  64. First Lady Biography: Florence Harding (ang.). First Ladies National Historic Site. [dostęp 2010-02-15].
  65. „Biography of Grace Coolidge” (ang.). Biały Dom. [dostęp 2010-02-15].
  66. First Lady Biography: Grace Coolidge (ang.). First Ladies National Historic Site. [dostęp 2010-02-15].
  67. „Biography of Lou Hoover” (ang.). Biały Dom. [dostęp 2010-02-15].
  68. First Lady Biography: Lou Hoover (ang.). First Ladies National Historic Site. [dostęp 2010-02-15].
  69. „Biography of Eleanor Roosevelt” (ang.). Biały Dom. [dostęp 2010-02-15].
  70. First Lady Biography: Eleanor Roosevelt (ang.). First Ladies National Historic Site. [dostęp 2010-02-15].
  71. „Biography of Bess Truman” (ang.). Biały Dom. [dostęp 2010-02-15].
  72. First Lady Biography: Bess Truman (ang.). First Ladies National Historic Site. [dostęp 2010-02-15].
  73. „Biography of Mamie Eisenhower” (ang.). Biały Dom. [dostęp 2010-02-15].
  74. First Lady Biography: Mamie Eisenhower (ang.). First Ladies National Historic Site. [dostęp 2010-02-15].
  75. „Biography of Jacqueline Kennedy” (ang.). Biały Dom. [dostęp 2010-02-15].
  76. First Lady Biography: Jackie Kennedy (ang.). First Ladies National Historic Site. [dostęp 2010-02-15].
  77. „Biography of Lady Bird Johnson” (ang.). Biały Dom. [dostęp 2010-02-15].
  78. First Lady Biography: Lady Bird Johnson (ang.). First Ladies National Historic Site. [dostęp 2010-02-15].
  79. „Biography of Pat Nixon” (ang.). Biały Dom. [dostęp 2010-02-15].
  80. First Lady Biography: Pat Nixon (ang.). First Ladies National Historic Site. [dostęp 2010-02-15].
  81. „Biography of Betty Ford” (ang.). Biały Dom. [dostęp 2010-02-15].
  82. First Lady Biography: Betty Ford (ang.). First Ladies National Historic Site. [dostęp 2010-02-15].
  83. „Biography of Rosalynn Carter” (ang.). Biały Dom. [dostęp 2010-02-15].
  84. First Lady Biography: Rosalynn Carter (ang.). First Ladies National Historic Site. [dostęp 2010-02-15].
  85. „Biography of Nancy Reagan” (ang.). Biały Dom. [dostęp 2010-02-15].
  86. First Lady Biography: Nancy Reagan (ang.). First Ladies National Historic Site. [dostęp 2010-02-15].
  87. „Biography of Barbara Bush” (ang.). Biały Dom. [dostęp 2010-02-15].
  88. First Lady Biography: Barbara Bush (ang.). First Ladies National Historic Site. [dostęp 2010-02-15].
  89. „Biography of Hillary Clinton” (ang.). Biały Dom. [dostęp 2010-02-15].
  90. First Lady Biography: Hillary Clinton (ang.). First Ladies National Historic Site. [dostęp 2010-02-15].
  91. „Biography of Laura Bush” (ang.). Biały Dom. [dostęp 2010-02-15].
  92. First Lady Biography: Laura Bush (ang.). First Ladies National Historic Site. [dostęp 2010-02-15].
  93. „Biography of Michelle Obama” (ang.). Biały Dom. [dostęp 2010-02-15].
  94. First Lady Biography: Michelle Obama (ang.). First Ladies National Historic Site. [dostęp 2010-02-15].
  95. Scott Fornek: „Michelle Obama: 'He Swept Me Off My Feet'„ (ang.). Chicago Sun-Times, 3 października 2007. [dostęp 2010-02-15].

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Na podstawie artykułu: "Pierwsze damy Stanów Zjednoczonych" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy