Pleszew


Na mapach: 51°53′50″N 17°47′08″E/51,897222 17,785556

Pleszew w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Pleszewmiasto w województwie wielkopolskim, w Kaliskiem, na Wysoczyźnie Kaliskiej, nad Nerem, siedziba powiatu pleszewskiego i gminy Pleszew.

Według danych z 1 stycznia 2019 roku miasto liczyło 17 356 mieszkańców[1].

Patronem miasta jest św. Jan Chrzciciel[2].

Spis treści

Położenie | edytuj kod

Pleszew leży w południowej Wielkopolsce, w środkowej części Niziny Południowowielkopolskiej, na Wzgórzach Ostrzeszowskich[3], ok. 22 km od Jarocina, ok. 25 km od Kalisza, ok. 27 km od Ostrowa Wielkopolskiego.

Nazwa | edytuj kod

Etymologia nazwy miasta nawiązuje do słowa plesz, plecha – oznaczające łyse, gołe miejsce położone na bezleśnej wysoczyźnie[4].

Historia | edytuj kod

Dokument cechowy z Pleszewa – 1630 r. (miejsce przechowywania: Archiwum Państwowe w Poznaniu).

Osadnictwo – początki miasta | edytuj kod

Początki osadnictwa Pleszewa datowane są na IX w. p.n.e.[2].

Pierwsza wzmianka o mieście (civitas Plessov) pochodzi z 2 października 1283 roku, kiedy to książę wielkopolski Przemysł II objął pod jurysdykcję sądu kaliskiego miasto Pleszew[2].

Pierwszym odnotowanym (1395) właścicielem miasta był kasztelan Filip z Cielczy – Pleszew był miastem prywatnym[2].

W okresie średniowiecza było to miasto średniej wielkości. W czasie wojny trzynastoletniej Pleszew wystawił w 1458 roku 12 pieszych na odsiecz oblężonej polskiej załogi Zamku w Malborku[5]. Przywilej króla Jana Olbrachta z 1493 roku zezwalał dwa jarmarki w ciągu roku: na św. Floriana (4 maja) i św. Jana Chrzciciela (29 sierpnia)[2].

Na początku XVI wieku w Pleszewie działało 9 cechów rzemieślniczych[2]. W okresie reformacji miejscowość była ośrodkiem protestantyzmu[2].

Od rozbiorów Polski | edytuj kod

 Osobne artykuły: Powstanie wielkopolskie 1794 roku, Powstanie wielkopolskie 1806 rokuPowstanie wielkopolskie 1848 roku.

W 1793 roku w wyniku rozbiorów Polski miasto znalazło się wraz z całą Wielkopolską w zaborze pruskim[2].

W 1806 roku pożar zniszczył 2/3 miasta m.in. ratusz i kościół[2]. W 1807 roku miasto przynależało do departamentu kaliskiego Księstwa Warszawskiego[2]. Po ustaleniach Kongresu Wiedeńskiego (1815) Pleszew ponownie powrócił do zaboru pruskiego[2]. W 1818 roku utworzono powiat pleszewski obejmujący m.in. miasto Jarocin[2]. W 1831 roku w mieście panowała epidemia cholery[2]. W okresie rewolucji społecznych i narodowych tzw. Wiosny Ludów (1848–1849) pod Pleszewem zlokalizowany był jeden z głównych obozów powstańczych[2].

W drugiej połowie XIX wieku miasto przeżywało rozwój gospodarczy, założono m.in. zakład budowy i naprawy maszyn rolniczych (1877), zakład kotlarski (1886) oraz drukarnię (1899)[2].

W 1875 roku uruchomiono linię kolejową z Poznania przez Pleszew (stacja w Kowalewie) do Kluczborka[2].

Mieszkańcy miasta uczestniczyli w powstaniu wielkopolskim (pięć kompanii pleszewskich) w starciach m.in. o Krotoszyn, pod Kobylą Górą i w okolicach Rawicza[2].

II wojna światowa zakończyła się w Pleszewie 24 stycznia 1945 roku w wyniku ofensywy Armii Czerwonej[2].

W 1983 roku w Pleszewie uruchomiono komunikację miejską oraz otwarto muzeum[2].

Administracja | edytuj kod

Samorząd | edytuj kod

Pleszew jest siedzibą samorządu powiatu pleszewskiego oraz gminy miejsko-wiejskiej Pleszew, oprócz tego w mieście znajduje się siedziba sądu rejonowego i urzędu skarbowego[2].

Od 2018 roku burmistrzem Pleszewa jest Arkadiusz Ptak (Komitet Wyborczy Miłośnicy Ziemi Pleszewskiej)[6].

Podział administracyjny | edytuj kod

Pleszew podzielony jest na 10 jednostek pomocniczychosiedli[7]. Wyodrębnione części miasta to Malinie i Nowa Wieś (TERYT)[8].

Przynależność administracyjna | edytuj kod

Demografia | edytuj kod

Ludność | edytuj kod

Gospodarka | edytuj kod

W Pleszewie znajduje się obszar Wałbrzyskiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej. Największe firmy na terenie miasta to:

  • Budkot (zakład budowy kotłów),
  • Famot Pleszew Sp. z o.o. / DMG MORI (produkcja obrabiarek),
  • Florentyna Sp. z o.o. (artykuły gospodarstwa domowego),
  • Pleszewskie Zakłady Papiernicze S.A.,
  • Spomasz Pleszew S.A. (produkcja maszyn i urządzeń dla przemysłu spożywczego),
  • Spółdzielnia Metalowców „Kotlarz” (wytwórnia kotłów centralnego ogrzewania).

Turystyka i zabytki | edytuj kod

Zabytki w PleszewieDawny Katolicki Dom Sierot (1866)Pałac Malinie z poł. XIX w.Kościół pw. św. Floriana z XV/XVI w.Fragment pleszewskiego rynkuStacja Pleszew w KowalewieKościół pw. Ścięcia św. Jana Chrzciciela (XIV w.)

Zabytki | edytuj kod

Turystyka | edytuj kod

Przez miasto przebiegają dwa szlaki piesze[13]:

  1. Pleszew – LutyniaDobrzyca (18 km),
  2. Pleszew – LenartowiceTurskoGołuchów (17,4 km).

Muzea | edytuj kod

Transport | edytuj kod

Transport drogowy | edytuj kod

Drogi krajowe | edytuj kod

Transport kolejowy | edytuj kod

Budynek stacji kolejowej Pleszew Miasto

Linię kolei wąskotorowej łączącej Pleszew z Kowalewem (stacja kolejowa Pleszew) położoną ok. 4 km od ścisłego centrum miasta, zbudowano w 1903 roku[14]. Inicjatorem budowy kolei dojazdowej był hrabia Zygmunt Czarnecki[14]. W czasie II wojny światowej linia została wydłużona do Broniszewic[14]. Kolej wąskotorowa funkcjonowała na odcinku BroniszewicePleszew WschódPleszew MiastoPleszew WąskotorowyDobrzycaKrotoszyn Wąskotorowy.

W 2006 roku uruchomiono na odcinku z Pleszewa do Kowalewa Pleszewską Kolej Lokalną (przewoźnik Stowarzyszenie Kolejowych Przewozów Lokalnych)[14].

Transport miejski | edytuj kod

Komunikację miejską na terenie miasta obsługują Pleszewskie Linie Autobusowe, na liniach miejskich i podmiejskich m.in. do Gołuchowa, Jarocina (linia P) i Kalisza (linia A). Z Ostrowa Wielkopolskiego kursują do Pleszewa autobusy MZK Ostrów Wielkopolski (linia P); z Jarocina autobusy Jarocińskich Linii Autobusowych (linia PJ).

Od 1 maja 2011 roku Kaliskie Linie Autobusowe zawiesiły wszystkie kursy do Pleszewa[15].

Transport lotniczy | edytuj kod

Najbliższy międzynarodowy port lotniczy od Pleszewa to port lotniczy Poznań-Ławica (ok. 90 km). W 2014 roku przy ulicy Poznańskiej oddano do użytku sanitarne Lądowisko Pleszew-Szpital dla helikopterów.

Edukacja | edytuj kod

Liceum Ogólnokształcące im. St. Staszica

Religia | edytuj kod

Na terenie miasta funkcjonują cztery parafie rzymskokatolickie, które wchodzą w skład dekanatu pleszewskiego. W mieście działa zbór Świadków Jehowy (w tym grupa ukraińskojęzyczna) z Salą Królestwa[16].

Kościoły i klasztory | edytuj kod

Urodzeni w Pleszewie | edytuj kod

 Z tym tematem związana jest kategoria: Ludzie związani z Pleszewem.

Miasta partnerskie | edytuj kod

Miasta i gminy partnerskie Pleszewa[17]:

Spangenberg, 1996

Saint-Pierre-d’Oléron, 1997

Morlanwelz, 2001

Westerstede, 2004

Kemer, 2012

Zobacz też | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. a b GUS (pol.). Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2019 roku. [dostęp 2019-06-27].
  2. a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t Historia, „Urząd Miasta i Gminy w Pleszewie” [dostęp 2018-10-14]  (pol.).
  3. Ostrów Wielkopolski – dzieje miasta i regionu, Poznań: Wydawnictwo Poznańskie, 1990, ISBN 83-210-0851-8 .
  4. PLESZEW – ZWIEDZAMY Z PTTK, pleszew.pttk.pl [dostęp 2018-09-29] .
  5. Kodex dyplomatyczny Wielkiej Polski; Codex diplomaticus Majoris Poloniae zawierający bulle papieżów, nadania książąt, przywileje miast, klasztorów i wsi, wraz z innemi podobnéj treści dyplomatami, tyczącemi się historyi téj prowincyi od roku 1136 do roku 1597; zebrany z materyałow przez Kaźmierza Raczyńskiego byłego Generała W. Polskiego i Marszałka nadwornego koronnego przysposobionych; wydany przez Edwarda Raczyńskiego, Poznań 1840, s. 182.
  6. Arkadiusz Ptak: Pleszew – Wybory 2018, www.portalsamorzadowy.pl [dostęp 2018-12-08]  (pol.).
  7. Osiedla, „Urząd Miasta i Gminy w Pleszewie” [dostęp 2018-11-03]  (pol.).
  8. Główny Urząd Statystyczny, eteryt.stat.gov.pl [dostęp 2018-11-03]  (pol.).
  9. Główny Urząd Statystyczny, stat.gov.pl [dostęp 2019-07-28] .
  10. Pleszew (wielkopolskie), „Polska w liczbach” [dostęp 2018-11-03]  (pol.).
  11. Narodowy Instytut Dziedzictwa, www.nid.pl [dostęp 2018-11-25] .
  12. Zabytki, „Urząd Miasta i Gminy w Pleszewie” [dostęp 2018-11-25]  (pol.).
  13. PLESZEW – ODDZIAŁ PTTK PLESZEW, pleszew.pttk.pl [dostęp 2018-12-07] .
  14. a b c d Pleszew – Pleszewska Kolej Dojazdowa, pleszew.pttk.pl [dostęp 2018-11-30] .
  15. Kaliskie Linie Autobusowe, web.archive.org, 7 listopada 2017 [dostęp 2019-11-18] [zarchiwizowane z adresu 2017-11-07] .
  16. Dane według wyszukiwarki zborów, na oficjalnej stronie Świadków Jehowy jw.org [dostęp 2017-06-21] .
  17. Miasta partnerskie, „Urząd Miasta i Gminy w Pleszewie” [dostęp 2018-04-21] .

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Kontrola autorytatywna (miasto):
Na podstawie artykułu: "Pleszew" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy