Pobethen


Na mapach: 54°53′41″N 20°16′38″E/54,894722 20,277222

Romanowo (obwód kaliningradzki) w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii (Przekierowano z Pobethen) Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Romanowo – wieś w obwodzie kaliningradzkim Federacji Rosyjskiej, w rejonie zielenogradskim.

Nazwa ros. Романово (Romanovo, Romanowo). Do 1945 r. nazwa niem. Pobethen, Pobeten. Miejscowość położona 25 km na północny wschód od Primorska. Stara wieś pruska w Sambii, wzmiankowana w 1258 r. jako Pobeti. W okolicy szereg stanowisk archeologicznych. W 1260 r. teren spustoszony podczas powstania Prusów przez połączone siły Krzyżaków i inflanckiej gałęzi zakonu krzyżackiego. 1283 tereny spustoszone przez Litwinów. Pod koniec XIII w. zbudowany zamek krzyżacki, siedziba komornictwa (niem. Kammeramt). Jednoskrzydłowy zamek, spustoszony 1525 podczas powstania chłopskiego, odtąd w stanie upadku. Wznosił się na zachód od kościoła, na półwyspie nad Stawem Młyńskim (Mühlenteich) i otoczony był kamiennym murem na rzucie zbliżonym do kwadratu.

Kościół parafialny jest budowlą gotycką z XIV w., wzniesioną z kamieni polnych z dodatkiem cegły. (w 1321 r. był wzmiankowany proboszcz Konrad). Był gruntownie odnawiany w 1773 r., wieża ponownie po uderzeniu pioruna w 1798 r. W 1888 r. został otynkowany z zewnątrz i wewnątrz. Jest jednonawowy, czteroprzęsłowy, z prostokątnym prezbiterium z ozdobnym szczytem i z później dodaną wieżą od zachodu. Wnętrze pierwotnie krył drewniany strop, następnie sklepienie gwiaździste. Tynkowane ściany były zdobione średniowiecznymi malowidłami, ponadto istniały malowane drzwiczki sakrarium z wyobrażeniem Chrystusa Boleściwego. Bogato rzeźbiony ołtarz był manierystyczny z około 1600 r., natomiast XVII-wieczna ambona, organy, empory i baptysterium z 1684 r. były barokowe. Po 1945 r. kościół był wykorzystywany jako magazyn. Od 1988 r. opuszczony, runęły dachy i sklepienia. Na ścianach widoczne są spod tynków pozostałości gotyckich malowideł. Ruiny miały być przekazane Kościołowi Prawosławnemu, jednak jak dotąd do tego nie doszło i ich stan ulega dalszemu pogorszeniu.

Pastorem w Pobethen w latach 1540-1575 był ks. Abel Will, autor niemiecko-pruskiego Małego Katechizmu Marcina Lutra (Królewiec 1561), wydanego na zlecenie księcia Albrechta, jednego z nielicznych zabytków pisanych w tym zaginionym języku. Relikty pogańskich obyczajów przetrwały w okolicy aż do pierwszej połowy XVI w.

Przed 1945 r. we wsi znajdowała się kaplica baptystów (de: Missionshaus Immanuel), należąca do zboru założonego w 1859 r. Dwudziestowieczny budynek zachował się. W latach 20. XX w. został zorganizowany zbór nowoapostolski.

W położonym 5 km na wschód Roszczino (ru: Рощино, Roščino, Roschino) – dawnym majątku de: Grünhoff, Christian Eltester z Poczdamu wzniósł w końcu XVII w. pałac. Od 1814 był własnością feldmarszałka hrabiego Friedricha Wilhelma Bülowa von Dennewitz, który tam spoczął w specjalnie wzniesionym mauzoleum. Pałac został przebudowany w latach 1851-1854. Budowla, choć zdewastowana, ocalała do chwili obecnej.

Linki zewnętrzne | edytuj kod

(niem.)

Bibliografia | edytuj kod

  • Adolf Boetticher, Die Bau- und Kunstdenkmäler der Provinz Ostpreussen, H. 1, Das Samland, 2. durchges. und erw. Aufl., Königsberg, Teichert, 1898.
  • Georg Dehio, Handbuch der Deutschen Kunstdenkmäler, neu bearb. von Ernst Gall, Deutschordensland Preussen, unter Mitw. von Bernhard Schmid und Grete Tiemann, München; Berlin, Deutscher Kunstverlag, 1952.
  • Handbuch der historischen Stätten, Ost- und Westpreussen, hrsg. von Erich Weise, Stuttgart, Kröner, 1981, ​ISBN 3-520-31701-X​ (unveränd. Nachdr. d. 1. Aufl. 1966).
  • Walter Dignath, Herbert Ziesmann, Die Kirchen des Samlandes. Eine Dokumentation, Leer, Rautenberg, 1987, ​ISBN 3-7921-0355-9​.
  • AndrzejA. Rzempołuch AndrzejA., Przewodnik po zabytkach sztuki dawnych Prus Wschodnich, Olsztyn: Remix, 1992, ISBN 83-900155-1-X, OCLC 833969011 .
  • Dehio-Handbuch der Kunstdenkmäler West- und Ostpreussen. Die ehemaligen Provinzen West- und Ostpreussen (Deutschordensland Preussen) mit Bütower und Lauenburger Land, bearb. von Michael Antoni, München; Berlin, Dt. Kunstverl., 1993, ​ISBN 3-422-03025-5​.
  • Juri Iwanow, Königsberg und Umgebung, Dülmen, Laumann-Verl., 1994, ​ISBN 3-87466-185-7​.
  • Anatolij Bachtin, Gerhard Doliesen, Vergessene Kultur. Kirchen in Nord-Ostpreussen. Eine Dokumentation, 2. Aufl., Husum, Husum, 1998, ​ISBN 3-88042-849-2​.
Na podstawie artykułu: "Pobethen" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy