Podmiotowość polityczna


Podmiotowość polityczna w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Podmiotowość polityczna – zdolność jednostek, grup, organizacji i instytucji do świadomego podejmowania suwerennych i racjonalnych działań mających na celu zaspokojenie potrzeb osób i grup przez wywieranie wpływu na decyzje władzy politycznej.

Według prof. M. Gulczyńskiego podmiotowość polityczna to zdolność jednostek i grup do podejmowania świadomych, racjonalnych, zorganizowanych działań nacelowanych na realizację ich interesów poprzez wywieranie wpływu na przebieg procesów społecznych. Koniecznymi warunkami upodmiotowienia jest świadomość wspólnoty swych interesów z innymi i skłonność do zorganizowanego, aktywnego zabiegania o ich realizację przez ośrodki władzy politycznej.

Uprzedmiotowienie polityczne to cecha grup i jednostek nieświadomych sedna swych interesów i ich wspólnoty z innymi oraz niezdolnych do zorganizowanego zabiegania o ich realizację przez ośrodki władzy politycznej. Upodmiotowienie polityczne bądź uprzedmiotowienie jednostek i grup społecznych ma dwa wymiary:

  • formalny – zaklasyfikowanie jednostek i grup społecznych do kategorii uprawnionych do samodzielnej aktywności politycznej,
  • realny – faktycznej samoświadomości, zorganizowania i aktywności politycznej jednostek i grup, nie tylko w ramach prawa, ale i poza prawem i przeciw stanowiącym je instytucjom. I odpowiednio – realne uprzedmiotowienie to brak tych cech [1].

Podmiotowość polityczna jest stopniowalna. Można to określić poprzez ocenę w jakim stopniu działanie danej osoby bądź grupy społecznej ma wpływ na życie polityczne.

Podmiotowość można nabywać i tracić. Każdy, kto znajduje się na scenie politycznej, posiada podmiotowość polityczną.

Spis treści

Podmioty polityczne | edytuj kod

Są to czynności podejmowane zbiorowo bądź indywidualnie, czynne i efektywne, biorące udział w życiu politycznym. Podejmowane działania są względnie świadome.

Działanie podmiotu politycznego | edytuj kod

Jest związane z pozycją zajmowaną w społeczeństwie i politycznej strukturze społecznej. Podmioty polityczne, czyli jednostki uczestniczące w polityce, dążą w swoich działaniach albo do utrzymania obecnego systemu politycznego i zależności między podmiotami, albo do ich zmiany. Większy stopień wpływu na politykę będzie miało działanie osoby mającej większe poparcie społeczne, czy też wyższe stanowisko w hierarchii władzy.

Działania podmiotów politycznych mogą być formalne, czyli zgodne z prawem, bądź nieformalne, czyli wykonywane nielegalnie przez grupy nacisku. Każdy pełnoletni obywatel mający prawo wyborcze: bierne i czynne jest legalnym podmiotem politycznym. Podmioty polityczne mogą być w swoich działaniach asertywne, uległe lub nieuległe (dominujące, agresywne). Dwie ostatnie postawy są skrajne.

Sposób działania podmiotu politycznego zależy też od sytuacji w jakiej się znalazł będąc u władzy. Możemy podzielić rzeczywistość polityczną na cztery płaszczyzny sytuacyjne warunkujące działania podmiotu:

  1. wolności i swobody idealna sytuacja dla człowieka: wszystko co obiektywne mu sprzyja (np. dobrze rozwijająca się gospodarka, dobra koniunktura), ludzie popierają jego działania, ma pełną swobodę w decydowaniu
  2. konieczność i skrępowanie jednostka posiada władzę, lecz czynniki obiektywne powodują, że jest źle (np. pojawiają się problemy gospodarcze), natomiast ludzie stwierdzają, że się nie nadaje do tego lub znów z powodu różnych zależności muszę zarządzić to, co ktoś mi każe.
  3. wolność i skrępowanie sytuacja sprzyja jednostce, ale jest uwikłana w zależności społeczne, które nie pozwalają jej na podejmowanie decyzji według własnej woli.
  4. swoboda i konieczność jednostka posiada poparcie, sama podejmuje decyzje, nikt jej niczym nie przymusza, lecz sytuacja jest niesprzyjająca (np. pojawiają się problemy gospodarcze, klęski żywiołowe).

Podział podmiotów politycznych | edytuj kod

  • pierwotne – wielkie grupy społeczne, narodowe, etniczne, grupy dążące do wspólnych celów;
  • wtórne – wszelkie siły polityczne, instytucje, organizacje zawodowe itd., które prezentują stosunek wszelkich grup społecznych.

Zjawisko szarej eminencji | edytuj kod

Analizując działania podmiotów politycznych możemy postawić pytanie: kto w rzeczywistości jest sprawcą ustawy, kto był podmiotem. Czasem określenie podmiotu jest trudne, ponieważ występuje zjawisko „szarej eminencji”, czyli władzy ukrytej. Jakaś jednostka wykonuje zadania zlecane przez jednostkę, która nie ujawnia się publicznie. Wypełnia się wola „szarej eminencji”, to ona jest „reżyserem”, lecz społeczeństwo, nie wiedząc o tym, nie mogą rozliczyć jej z rządzenia, nie mogą nałożyć żadnych sankcji.


Bibliografia | edytuj kod

  1. Wykłady z Teorii Polityki
  2. EugeniuszE. Zieliński EugeniuszE., Nauka o państwie i polityce, wyd. Wyd. 3 popr. i poszerz, Warszawa: Dom Wydawniczy „Elipsa”, 2001, ISBN 83-7151-415-8, OCLC 749444064 .

Przypisy | edytuj kod

  1. Mariusz Gulczyński: Nauka o polityce, Warszawa 2007
Na podstawie artykułu: "Podmiotowość polityczna" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy