Podział administracyjny Polski (1944–1975)


Podział administracyjny Polski (1944–1975) w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Niniejszy artykuł opisuje podział administracyjny Polski obowiązujący w okresie od zakończenia okupacji niemieckiej na przełomie lat 1944/1945 do 31 maja 1975 roku.

Spis treści

1944–1950 | edytuj kod

Podziały administracyjne Polski 22.8.1944-28.6.1946

Na początku 1944 roku, kiedy Armia Czerwona przekroczyła przedwojenną wschodnią granicę Polski, obszar państwa sprzed 1939 roku był podzielony administracyjnie przez niemieckiego okupanta na: tereny włączone do III Rzeszy (Kraj Warty, Gdańsk-Prusy Zachodnie, Prusy Wschodnie wraz z Bezirk Bialystok i Górny Śląsk), Generalne Gubernatorstwo i okupowane tereny ZSRR (Komisariat Rzeszy Wschód i Komisariat Rzeszy Ukraina).

W ciągu kolejnych miesięcy front przesuwał się w głąb przedwojennego terytorium Polski. Jednak zgodnie z ustaleniami konferencji teherańskiej z 1943 roku, wiadomym było, że wschodnie ziemie przedwojennej Polski (na wschód od linii Curzona) zostaną włączone do ZSRR, a wschodnie tereny Niemiec (na wschód od Odry i Nysy) zostaną włączone do Polski (dokładniejsze określenie tych zmian terytorialnych nastąpiło w czasie konferencji jałtańskiej i poczdamskiej). Z tego powodu na ziemiach polskich zajętych przez Armię Czerwoną na początku 1944 roku nie utworzono polskiej administracji. Dopiero po przekroczeniu w lipcu 1944 linii Bugu, czyli przyszłej wschodniej granicy Polski, powołano (21 lipca 1944) polskie władze w postaci Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego (PKWN).

W miesiąc po rozpoczęciu swojej działalności (21 sierpnia 1944 r.) PKWN wydał Dekret o trybie powołania władz administracji ogólnej I i II instancji[1], który wszedł w życie 22 sierpnia 1944. W dekrecie tym (art. 11) zniesiono strukturę administracyjną wprowadzoną przez Niemcy i przywrócono przedwojenny podział administracyjny Polski[a].

Ważniejsze zmiany administracyjne | edytuj kod

  • 20 września 1944 weszła w życie ustawa z dnia 11 września 1944 r. o organizacji i zakresie działania rad narodowych[2], zgodnie z którą z województwa łódzkiego wydzielono miasto Łódź, będące odtąd miastem na prawach województwa (Łódź zyskała rangę miasta wydzielonego w ustawowym terminie powołania rady narodowej miasta, czyli 11 listopada 1944[3]; miasto wyzwolono dopiero 19 stycznia 1945);
  • 14 marca 1945 dokonano wstępnego podziału administracyjnego ziem niemieckich włączonych do Polski (tzw. Ziemie Odzyskane), jeszcze przed zajęciem wszystkich tych terenów, tworząc na nich 4 okręgi administracyjne nieposiadające statusu województw: Okręg I (Śląsk Opolski), Okręg II (Dolny Śląsk), Okręg III (Pomorze Zachodnie), Okręg IV (Mazurski)[4]. Na części z tych terenów faktyczną władzę jeszcze przez pewien czas sprawowała Armia Czerwona (np. w Szczecinie do 5 lipca 1945) lub znajdujące się tam jeszcze władze albo oddziały niemieckie (np. we Wrocławiu do 6 maja 1945);
  • 1 kwietnia 1945 z województwa kieleckiego przeniesiono do województwa krakowskiego powiat miechowski[5];
  • 7 kwietnia 1945[6]:
    • utworzono województwo gdańskie, w którego skład wszedł obszar Wolnego Miasta Gdańska i 6 powiatów województwa pomorskiego (m. Gdynia, kartuski, kościerski, morski, starogardzki i tczewski),
    • stolicę województwa pomorskiego przeniesiono z Torunia do Bydgoszczy;
  • 7 maja 1945 anulowano autonomię województwa śląskiego[7];
  • 9 sierpnia 1945:
  • 18 sierpnia 1945:
    • utworzono województwo rzeszowskie z pozostałej w Polsce części województwa lwowskiego i 4 powiatów województwa krakowskiego (dębicki, gorlicki, jasielski i mielecki)[10],
    • zmieniono granice województw kieleckiego, krakowskiego, śląskiego, białostockiego i warszawskiego (powiaty będziński i zawierciański przeniesiono z województwa kieleckiego do śląskiego, olkuski z kieleckiego do krakowskiego oraz łomżyński z warszawskiego do białostockiego)[11];
  • 25 września 1945 część powiatów z Ziem Odzyskanych przekazano pod zarząd wojewodom: białostockiemu (ełcki, gołdapski i olecki), gdańskiemu (powiaty elbląski, kwidzyński, malborski, sztumski, bytowski, lęborski, miastecki, słupski i sławieński), pomorskiemu (człochowski [człuchowski] i złotowski) i poznańskiemu (babimojski, cielęciński [sulęciński], gorzowski, gubiński, krośnieński, międzyrzecki, pilski, rzepiński, skwierzyński, strzelecki, sulechowski, sulęciński, trzcianecki, wschowski i zielonogórski) – powiaty te de facto stały się częściami województw, choć de iure w dalszym ciągu stanowiły części Ziem Odzyskanych[12];
  • 28 czerwca 1946 obszar Ziem Odzyskanych włączono do zasadniczego podziału kraju tworząc na nim trzy nowe województwa: olsztyńskie, szczecińskie (do którego przyłączono z województwa gdańskiego powiaty bytowski, lęborski, miastecki, sławieński i słupski, a z pomorskiego człuchowski i złotowski) i wrocławskie. Śląsk Opolski włączono do województwa śląskiego[13];
  • 1 stycznia 1948 utworzono powiat kolneński[14];
  • 12 marca 1948 zniesiono 5 powiatów (szczuczyński, stopnicki, błoński, nieszawski i lubawski), a na ich miejsce utworzono 5 nowych (grajewski, buski, grodziskomazowiecki, aleksandrowski i nowomiejski)[15];
  • 1 lipca 1948 z powiatu bialskiego (województwo krakowskie) wydzielono miasto Biała jako powiat miejski[16];
  • 1 stycznia 1949 przeniesiono powiat siedlecki z powiatem miejskim Siedlce z woj. lubelskiego do woj. warszawskiego[17].

W latach 1944–1950 prawa miejskie uzyskało 35 miejscowości. W tym czasie utraciły je 72 miejscowości[c]: Banie, Barciany, Bardo*, Biskupiec, Bledzew, Bobolice*, Bobrowice, Brody, Brójce, Brzeg Dolny*, Chełmsko Śląskie, Chobienia, Czernina, Czerwieńsk*, Dąbie, Dąbrówno, Dobromierz, Dryfort (od 1950 jako Srokowo), Dubienka, Dziwnów, Frombork*, Gardeja, Górzyca, Janów Podlaski, Kamieniec Ząbkowicki, Kisielice*, Korfantów*, Krzystkowice, Leśna*, Lewin Kłodzki, Lubniewice*, Lubrza, Łęknica*, Melzak* (od 1947 jako Pieniężno), Miasteczko Śląskie*, Miedzianka, Miłakowo*, Miłomłyn*, Młynary*, Nowogród Bobrzański*, Otyń*, Pasym*, Podjuchy, Polkowice*, Przemków*, Przewóz, Pszczew, Ruda Pabianicka, Rudna, Sępopol*, Skorogoszcz, Słońsk, Sośnicowice*, Srebrna Góra, Strupina, Sulików, Sułów, Świerzawa*, Torzym*, Trzebiel, Uraz, Wąsosz*, Widuchowa, Wielbark, Wińsko, Wydminy, Zalewo*, Zaniemyśl, Zasieki i Zawidów*.

Szczegółowy podział administracyjny z dnia 28 czerwca 1946 r. | edytuj kod

Województwa | edytuj kod

Powiaty według województw | edytuj kod

Województwo białostockie | edytuj kod
Województwo gdańskie | edytuj kod
Województwo kieleckie | edytuj kod
Województwo krakowskie | edytuj kod
Województwo lubelskie | edytuj kod
Województwo łódzkie | edytuj kod
Łódź | edytuj kod
Województwo olsztyńskie | edytuj kod
Województwo pomorskie | edytuj kod
Województwo poznańskie | edytuj kod
Województwo rzeszowskie | edytuj kod
Województwo szczecińskie | edytuj kod
Województwo śląskie | edytuj kod
Warszawa | edytuj kod
Województwo warszawskie | edytuj kod
Województwo wrocławskie | edytuj kod

1950–1957 | edytuj kod

Porównanie podziałów z 1946 i 1957 roku

Okres 1950–1957 charakteryzuje się dużymi zmianami w podziale administracyjnym państwa na wszystkich szczeblach: wojewódzkim, powiatowym i gminnym, głównie w zakresie tworzenia mniejszych jednostek administracyjnych. W ciągu sześciu i pół roku w Polsce przybyły 3 województwa i aż 89 powiatów (56 ziemskich i 33 miejskie), w tym tzw. powiat miejsko-uzdrowiskowy z podziałem na dzielnice (nie gminy). Zniesiono zaledwie 5 powiatów, a 8 powiatów zmieniło przynależność wojewódzką (7 ziemskich i 1 miejski). Dokonano też kilku zmian nazw województw i powiatów.

Zawarta przez Polskę i ZSRR umowa o zamianie granic w 1951 roku była przyczyną największej w historii powojennej Polski (i jedną z największych w historii powojennej Europy) korekty granicznej (zamiana terenów powiatów hrubieszowskiego i tomaszowskiego na nowy powiat ustrzycki).

Ważnym elementem danego okresu była reforma na najniższym szczeblu hierarchii administracyjnej, czyli utworzenie gromad. Oficjalnym celem tej reformy było zbliżenie organów władzy państwowej do ludności wiejskiej; gminy były zbyt duże i ludne, co spowodowało niedostateczną kontrolę ludności nad działalnością gminnych rad narodowych[35]. Tak więc gromady zostały wprowadzone 29 września 1954[36] w miejsce gmin jako podstawowe jednostki administracyjne obejmujące kilka wsi. Warto zaznaczyć, że gromady istniały też wcześniej, lecz tylko jako jednostki pomocnicze gmin (na wzór obecnych sołectw); natomiast w 1954 roku gminy zostały całkowicie zastąpione przez nowe, dużo większe gromady (lecz dużo mniejsze od dotychczasowych gmin). Przez cały ciąg istnienia, gromady ulegały częstym i zasadniczym korektom (zmiany granic i siedzib, likwidowanie i tworzenie gromad). Struktura ta utrzymała się do 1 stycznia 1973, kiedy to ponownie wprowadzono gminy, równocześnie znosząc gromady.

Inną nowością było wprowadzenie wzorem radzieckim nowej kategorii jednostek administracyjnych, jakimi były osiedla typu miejskiego[37]. Status osiedli był pośredni między wsią a miastem i otrzymywały go głównie tzw. miejscowości robotnicze, uzdrowiskowe i rybackie (posiadające pewne cechy miejskie, a którym nie zdecydowano się na nadanie praw miejskich). Pierwsze osiedla utworzono 13 listopada 1954 roku[38] a ostatnie 30 czerwca 1963 roku[39]. W sumie (lecz nie jednocześnie) istniały w Polsce 162 osiedla (160 powstało w latach 50.), głównie na Górnym i Dolnym Śląsku. Liczba osiedli stale się zmieniała; rokrocznie przybywały nowe, podczas gdy inne znoszono. Znoszenie osiedli było głównie następstwem nadania im praw miejskich lub przyłączeniem ich do sąsiednich miast, a tylko wyjątkowo zaliczeniem do rzędu wsi. Ostatecznie koncepcję osiedli porzucono 1 stycznia 1973 roku.

W latach 1950–1957 41 miejscowości otrzymało prawa miejskie, głównie rozwijające się osiedla przemysłowe. W tym samym okresie utraciło je 18 miast[c], głównie w związku z tendencją masowego łączenia ośrodków miejskich. Niemniej jednak kilka miast utraciło prawa miejskie bez manewru łączenia: Dąbrowa Białostocka*, Kleszczele*, Krynki*, Sokoły, Suchowola*, Tykocin* (1950) i Prusice* (1951). Pozostałe miejscowości pozbawione statusu miejskiego to: Biała Krakowska, Biały Kamień, Bielsko, Brochów, Dobrzyń, Golub, Sobięcin, Wirek, Włochy (1951), Starosielce (1954) i Szczakowa (1956).

Ważniejsze zmiany administracyjne | edytuj kod

Podział administracyjny 1 lipca 1952 | edytuj kod

  • W tabelach zachowano oryginalne nazewnictwo miejscowości i jednostek administracyjnych, stosowane w latach 50.
  • Kursywą opisano gminy dziś nieistniejące, linkując do miejscowości, od której gmina brała swoją nazwę. Jeżeli siedziba gminy różniła się od nazwy gminy, opisano to dodatkowo wyrazami „– z siedzibą w...”, z linkiem do tejże miejscowości.
  • Kursywą opisano również gminy, które istnieją obecnie jako jednostki obejmujące jedną miejscowość (głównie gminy miejskie), podczas gdy w 1952 roku były to gminy wiejskie (nie chodzi tu o prawa miejskie, lecz o zasięg terytorialny, obejmujący kilka wsi). Tamże dopisano określenie „– wiejska”.
  • Po nazwie gminy podano w nawiasach liczbę gromad wchodzących w jej skład. Na uwagę zasługuje fakt, iż gminy składające się z jednej miejscowości nie były podzielone na gromady (stąd liczba 0 w nawiasach). W przypadku kiedy dawna gmina miała taki charakter, podczas gdy obecnie jest to gmina obejmująca kilka wsi, rozbieżność tę zaznaczono wyrazem „– osada”. Na uwagę zasługuje też fakt, iż miasta nie były traktowane jako gminy (miejskie), lecz jako odrębne jednostki administracyjne o nazwie „miasto”.
  • W przypadku kiedy gmina brała swą nazwę od miejscowości obecnie włączonej w obręb sąsiedniego miasta i kiedy brak jest takiego artykułu na Wikipedii, została ona podlinkowana do artykułu o mieście.
  • W przypadku kiedy dawna gmina ma swój współczesny odpowiednik, lecz bierze swą nazwę od innej miejscowości (siedziby), została ona w celu przejrzystości podlinkowana do tejże miejscowości (nie do współczesnego odpowiednika). Wyjątki w linkowaniu stanowią gminy, których siedziby zmieniły nazwę, pisownię lub formę (lecz nadal jest to ta sama miejscowość).

Województwo białostockie | edytuj kod

Województwo bydgoskie | edytuj kod

Województwo gdańskie | edytuj kod

Województwo katowickie | edytuj kod

Województwo kieleckie | edytuj kod

Województwo koszalińskie | edytuj kod

Województwo krakowskie | edytuj kod

Województwo lubelskie | edytuj kod

Województwo łódzkie z miastem wydzielonym Łódź | edytuj kod

Województwo olsztyńskie | edytuj kod

Województwo opolskie | edytuj kod

Województwo poznańskie | edytuj kod

Województwo rzeszowskie | edytuj kod

Województwo szczecińskie | edytuj kod

Województwo warszawskie z miastem wydzielonym Warszawa | edytuj kod

Województwo wrocławskie | edytuj kod

Województwo zielonogórskie | edytuj kod

1957–1975 | edytuj kod

Podział administracyjny w 1968 r.

W porównaniu z okresem 1950–1957, podział administracyjny Polski po 1957 roku utrzymywał się bez większych zmian na wyższych szczeblach. W sumie zniesiono 9 powiatów ziemskich oraz 2 miejskie, a utworzono 2 nowe powiaty ziemskie oraz 5 miejskich. Dodatkowo, 9 powiatów ziemskich zmieniło nazwę.

Główną zmianą w podziale administracyjnym kraju w omawianym okresie było zniesienie gromad i osiedli, a w ich miejsce przywrócenie gmin. Reforma ta zmieniająca strukturę administracyjną na szczeblu podstawowym (funkcjonującą od 1954) została wprowadzona 1 stycznia 1973 roku[93]. W miejsce 4315 gromad utworzono po reformie 2366 znacznie większych gmin[94]. Liczbę tę zmniejszono w dalszych latach do 2129 (2 lipca 1976)[95]. W okresie od 2 I 1972 do 1 I 1973 zniesiono również 13 miast (utworzono 16), 54 osiedla, 4 powiaty (utworzono 3) i 4 dzielnice w Krakowie (utworzono 2); zmieniono też nazwę 2 miastom (Boguszowowi i Szczawnicy)[94].

Warto zaznaczyć że podział terytorialny z lat 1957–1975 jest w dużej mierze zbliżony do układu administracyjnego obowiązującego obecnie (po 1999 roku). Pomijając nieobecność województw miejskich i województwa koszalińskiego, nowe województwa przypominają zarówno liczbą, jak i wykresem granic ów dawny system. Również powiaty (mimo że wiele z nich nie zostało powołanych, a nowe przybyły) mają bardzo podobne, często identyczne granice.

W latach 1957–1975 102 miejscowości otrzymały prawa miejskie, głównie osiedla typu miejskiego. W okresie tym 44 miasta utraciły prawa miejskie[d][c], przeważnie z powodu łączenia miast, jednak kilka miast zdegradowano do rangi wsi: Boleszkowice[96], Lędyczek, Miasteczko Krajeńskie i (chwilowo) Sulmierzyce*[97]. Pozostałe miasta, które pozbawiono statusu miejskiego to Rembertów (1957), Nowy Bytom, Ruda i Szopienice (1959), Łabędy (1964), Jeziorna i Skolimów-Konstancin (1969), Brzozowice-Kamień, Chwałowice, Fordon, Gorce, Kunice Żarskie, Łagisza, Międzyzdroje*, Porąbka, Rozwadów, Sarnowa i Słupiec (1973), Bieruń Stary*, Boguszowice, Brzeziny Śląskie, Czerwionka, Grodziec, Imielin*, Kazimierz Górniczy, Klimontów, Kostuchna, Lędziny*, Miasteczko Śląskie*, Murcki, Niedobczyce, Poręba*, Pszów*, Radlin*, Radzionków*, Rydułtowy*, Strzemieszyce Wielkie, Strzybnica, Wesoła i Zagórze (1975).

W czerwcu 1975 roku w związku z nową reformą administracyjną zarzucono 3-stopniową strukturę podziału terytorialnego i – wprowadzając 49 nowych województw – zniesiono powiaty[98].

Ważniejsze zmiany administracyjne | edytuj kod

Województwa (1965) | edytuj kod

Źródło:[113]

Powiaty według województw (1 stycznia 1973) | edytuj kod

Województwo białostockie | edytuj kod

Województwo bydgoskie | edytuj kod

Województwo gdańskie | edytuj kod

Województwo katowickie | edytuj kod

Województwo kieleckie | edytuj kod

Województwo koszalińskie | edytuj kod

Województwo krakowskie | edytuj kod

Kraków | edytuj kod

Województwo lubelskie | edytuj kod

Województwo łódzkie | edytuj kod

Łódź | edytuj kod

Województwo olsztyńskie | edytuj kod

Województwo opolskie | edytuj kod

Poznań | edytuj kod

Województwo poznańskie | edytuj kod

Województwo rzeszowskie | edytuj kod

Województwo szczecińskie | edytuj kod

Warszawa | edytuj kod

Województwo warszawskie | edytuj kod

Wrocław | edytuj kod

Województwo wrocławskie | edytuj kod

Województwo zielonogórskie | edytuj kod

Uwagi | edytuj kod

  1. Front przebiegał wówczas na linii Wisły i Narwi, a pod formalną władzą PKWN pozostawało w całości jedynie województwo lubelskie, a w części województwa białostockie, warszawskie, kieleckie, krakowskie i lwowskie.
  2. W powojennej Polsce znalazły się m.in. fragmenty powiatów rawskiego i sokalskiego z przedwojennego województwa lwowskiego. Zgodnie z rozporządzeniem z 9 sierpnia 1945 fragment powiatu rawskiego (gmina Tarnoszyn) został włączony do województwa lubelskiego. Brak jest natomiast źródeł stwierdzających, kiedy do województwa lubelskiego zostały włączone inne fragmenty powiatu rawskiego i fragment powiatu sokalskiego (najprawdopodobniej nastąpiło to przed włączeniem gminy Tarnoszyn, gdyż w przeciwnym razie tereny te byłyby eksklawą ówczesnego polskiego fragmentu województwa lwowskiego).
  3. a b c Miasta oznaczone gwiazdką odzyskały prawa miejskie w późniejszych latach.
  4. Nie licząc miast Kraśnik Fabryczny, Koźle, Kłodnica i Sławięcice, które utraciły prawa miejskie w 1975 roku, lecz po 1 czerwca, a więc już za podziału administracyjnego z 1975-98.

Przypisy | edytuj kod

  1. Dz.U. z 1944 r. nr 2, poz. 8.
  2. Dz.U. z 1944 r. nr 5, poz. 22.
  3. AndrzejA. Gawryszewski AndrzejA., Ludność Polski w XX wieku, Warszawa: Instytut Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania PAN, 2005, s. 44, ISBN 83-87954-66-7, ISSN 1643-2312 .
  4. StanisławS. Jackowiak StanisławS., Trudny powrót do macierzy, „Biuletyn Instytutu Pamięci Narodowej”, 9-10/2005, Warszawa, s. 28, ISSN 1641-9561 . (link).
  5. Dz.U. z 1945 r. nr 8, poz. 38.
  6. Dz.U. z 1945 r. nr 11, poz. 57.
  7. Dz.U. z 1945 r. nr 17, poz. 92.
  8. Dz.U. z 1945 r. nr 26, poz. 159.
  9. Dz.U. z 1945 r. nr 26, poz. 160.
  10. Dz.U. z 1945 r. nr 27, poz. 168
  11. Dz.U. z 1945 r. nr 27, poz. 167.
  12. M.P. z 1945 r. nr 29, poz. 77.
  13. Dz.U. z 1946 r. nr 28, poz. 177.
  14. Dz.U. z 1948 r. nr 21, poz. 148.
  15. Dz.U. z 1948 r. nr 12, poz. 97.
  16. M.P. z 1948 r. nr 56, poz. 336.
  17. Dz.U. z 1948 r. nr 49, poz. 371.
  18. KazimierzK. Romaniuk KazimierzK. (red.), Powszechny Sumaryczny Spis Ludności z dn. 14.2.1946 r., Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 1947, s. XVI .
  19. KazimierzK. Romaniuk KazimierzK. (red.), Powszechny Sumaryczny Spis Ludności z dn. 14.2.1946 r., Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 1947, s. 9 .
  20. KazimierzK. Romaniuk KazimierzK. (red.), Powszechny Sumaryczny Spis Ludności z dn. 14.2.1946 r., Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 1947, s. 11 .
  21. KazimierzK. Romaniuk KazimierzK. (red.), Powszechny Sumaryczny Spis Ludności z dn. 14.2.1946 r., Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 1947, s. 7–8 .
  22. KazimierzK. Romaniuk KazimierzK. (red.), Powszechny Sumaryczny Spis Ludności z dn. 14.2.1946 r., Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 1947, s. 20–21 .
  23. KazimierzK. Romaniuk KazimierzK. (red.), Powszechny Sumaryczny Spis Ludności z dn. 14.2.1946 r., Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 1947, s. 8 .
  24. KazimierzK. Romaniuk KazimierzK. (red.), Powszechny Sumaryczny Spis Ludności z dn. 14.2.1946 r., Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 1947, s. 6–7 .
  25. KazimierzK. Romaniuk KazimierzK. (red.), Powszechny Sumaryczny Spis Ludności z dn. 14.2.1946 r., Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 1947, s. 10 .
  26. KazimierzK. Romaniuk KazimierzK. (red.), Powszechny Sumaryczny Spis Ludności z dn. 14.2.1946 r., Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 1947, s. 12–13 .
  27. KazimierzK. Romaniuk KazimierzK. (red.), Powszechny Sumaryczny Spis Ludności z dn. 14.2.1946 r., Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 1947, s. 14–17 .
  28. KazimierzK. Romaniuk KazimierzK. (red.), Powszechny Sumaryczny Spis Ludności z dn. 14.2.1946 r., Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 1947, s. 21–22 .
  29. KazimierzK. Romaniuk KazimierzK. (red.), Powszechny Sumaryczny Spis Ludności z dn. 14.2.1946 r., Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 1947, s. 13–14 .
  30. KazimierzK. Romaniuk KazimierzK. (red.), Powszechny Sumaryczny Spis Ludności z dn. 14.2.1946 r., Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 1947, s. 19–20 .
  31. AndrzejA. Gawryszewski AndrzejA., Ludność Warszawy w XX wieku, Warszawa: Instytut Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania PAN, 2009, s. 90 .
  32. KazimierzK. Romaniuk KazimierzK. (red.), Powszechny Sumaryczny Spis Ludności z dn. 14.2.1946 r., Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 1947, s. 5 .
  33. KazimierzK. Romaniuk KazimierzK. (red.), Powszechny Sumaryczny Spis Ludności z dn. 14.2.1946 r., Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 1947, s. 5–6 .
  34. KazimierzK. Romaniuk KazimierzK. (red.), Powszechny Sumaryczny Spis Ludności z dn. 14.2.1946 r., Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 1947, s. 17–18 .
  35. M.P. z 1954 r. nr 22, poz. 354.
  36. Dz.U. z 1954 r. nr 43, poz. 191.
  37. Dz.U. z 1954 r. nr 43, poz. 192.
  38. Dz.U. z 1954 r. nr 49, poz. 253.
  39. Dz.U. z 1963 r. nr 23, poz. 129.
  40. a b c d e f g Dz.U. z 1950 r. nr 28, poz. 255.
  41. Dz.U. z 1950 r. nr 28, poz. 260.
  42. a b Dz.U. z 1950 r. nr 58, poz. 531.
  43. Dz.U. z 1950 r. nr 57, poz. 507.
  44. Dz.U. z 1950 r. nr 57, poz. 510.
  45. Dz.U. z 1951 r. nr 18, poz. 147.
  46. Dz.U. z 1951 r. nr 20, poz. 161.
  47. Dz.U. z 1951 r. nr 35, poz. 270.
  48. Dz.U. z 1951 r. nr 65, poz. 446.
  49. a b c d Dz.U. z 1952 r. nr 27, poz. 185.
  50. Dz.U. z 1952 r. nr 20, poz. 132.
  51. Dz.U. z 1952 r. nr 17, poz. 102.
  52. Dz.U. z 1952 r. nr 19, poz. 118.
  53. Dz.U. z 1953 r. nr 13, poz. 51.
  54. Dz.U. z 1953 r. nr 23, poz. 95.
  55. Dz.U. z 1953 r. nr 35, poz. 147.
  56. Dz.U. z 1953 r. nr 41, poz. 192.
  57. Dz.U. z 1953 r. nr 41, poz. 184.
  58. Dz.U. z 1953 r. nr 51, poz. 255.
  59. Dz.U. z 1954 r. nr 6, poz. 15.
  60. Dz.U. z 1954 r. nr 49, poz. 248.
  61. Dz.U. z 1954 r. nr 49, poz. 250.
  62. Dz.U. z 1954 r. nr 49, poz. 249.
  63. Dz.U. z 1954 r. nr 49, poz. 243.
  64. Dz.U. z 1954 r. nr 49, poz. 239.
  65. Dz.U. z 1954 r. nr 49, poz. 234.
  66. Dz.U. z 1954 r. nr 49, poz. 244.
  67. Dz.U. z 1954 r. nr 49, poz. 235.
  68. Dz.U. z 1954 r. nr 49, poz. 245.
  69. Dz.U. z 1954 r. nr 49, poz. 236.
  70. Dz.U. z 1954 r. nr 49, poz. 238.
  71. Dz.U. z 1954 r. nr 49, poz. 246.
  72. Dz.U. z 1954 r. nr 49, poz. 247.
  73. Dz.U. z 1954 r. nr 49, poz. 237.
  74. Dz.U. z 1954 r. nr 49, poz. 232.
  75. Dz.U. z 1954 r. nr 49, poz. 240.
  76. a b Dz.U. z 1954 r. nr 49, poz. 241.
  77. Dz.U. z 1954 r. nr 49, poz. 233.
  78. a b c Dz.U. z 1955 r. nr 44, poz. 286.
  79. a b c Dz.U. z 1955 r. nr 45, poz. 296.
  80. a b c d e Dz.U. z 1955 r. nr 44, poz. 288.
  81. a b Dz.U. z 1955 r. nr 44, poz. 290.
  82. a b Dz.U. z 1955 r. nr 44, poz. 289.
  83. Dz.U. z 1954 r. nr 44, poz. 285.
  84. a b Dz.U. z 1955 r. nr 44, poz. 283.
  85. a b c d Dz.U. z 1955 r. nr 44, poz. 282.
  86. Dz.U. z 1955 r. nr 45, poz. 297.
  87. a b Dz.U. z 1955 r. nr 44, poz. 284.
  88. Dz.U. z 1955 r. nr 44, poz. 287.
  89. Dz.U. z 1955 r. nr 44, poz. 291.
  90. Dz.U. z 1956 r. nr 7, poz. 33.
  91. Dz.U. z 1956 r. nr 23, poz. 105.
  92. Dz.U. z 1956 r. nr 58, poz. 269.
  93. Dz.U. z 1972 r. nr 49, poz. 312.
  94. a b Wykaz miast, osiedli i gromad: stan z dn. 1 I 1971 r., cz. 1., Warszawa: Główny Urząd Statystyczny – Biuro Spisów, 1971 .
  95. J.J. Służewski J.J., Terenowe organy administracji i rady narodowe po reformie, Warszawa 1977 .
  96. Dz.U. z 1971 r. nr 32, poz. 297.
  97. Dz.U. z 1972 r. nr 50, poz. 327.
  98. Dz.U. z 1975 r. nr 16, poz. 91.
  99. Dz.U. z 1957 r. nr 1, poz. 1.
  100. Dz.U. z 1957 r. nr 39, poz. 176.
  101. Dz.U. z 1958 r. nr 76, poz. 393.
  102. Dz.U. z 1958 r. nr 69, poz. 342.
  103. Dz.U. z 1959 r. nr 64, poz. 381.
  104. Dz.U. z 1961 r. nr 49, poz. 263.
  105. Dz.U. z 1961 r. nr 50, poz. 271.
  106. Dz.U. z 1961 r. nr 46, poz. 245.
  107. Dz.U. z 1961 r. nr 46, poz. 241.
  108. Dz.U. z 1972 r. nr 43, poz. 273.
  109. Dz.U. z 1972 r. nr 50, poz. 326.
  110. Dz.U. z 1973 r. nr 39, poz. 229.
  111. Dz.U. z 1973 r. nr 39, poz. 230.
  112. Dz.U. z 1973 r. nr 46, poz. 272.
  113. BogdanB. Suchodolski BogdanB. (red.), Wielka Encyklopedia Powszechna PWN, t. 9, Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1967, s. 5 .
  114. a b c d Polska. Zarys encyklopedyczny, Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1974, s. 667 .
  115. a b c d Polska. Zarys encyklopedyczny, Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1974, s. 673 .
  116. a b c d Polska. Zarys encyklopedyczny, Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1974, s. 679 .
  117. a b c d Polska. Zarys encyklopedyczny, Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1974, s. 687 .
  118. BogdanB. Suchodolski BogdanB. (red.), Mała Encyklopedia Powszechna PWN, Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1959, s. 945 .
  119. BogdanB. Suchodolski BogdanB. (red.), Mała Encyklopedia Powszechna PWN, Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1959, s. 634 i 837 .
  120. a b c d Polska. Zarys encyklopedyczny, Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1974, s. 694 .
  121. a b RafałR. Łąkowski RafałR. (red.), Encyklopedia Powszechna PWN, t. 2, Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1974, s. 460 .
  122. a b c d Polska. Zarys encyklopedyczny, Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1974, s. 700 .
  123. RafałR. Łąkowski RafałR. (red.), Encyklopedia Powszechna PWN, t. 2, Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1974, s. 794 .
  124. a b c d Polska. Zarys encyklopedyczny, Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1974, s. 715 .
  125. Polska. Zarys encyklopedyczny, Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1974, s. 704 .
  126. a b c d Polska. Zarys encyklopedyczny, Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1974, s. 721 .
  127. a b c d Polska. Zarys encyklopedyczny, Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1974, s. 733 .
  128. RafałR. Łąkowski RafałR. (red.), Encyklopedia Powszechna PWN, t. 2, Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1974, s. 794 .
  129. a b c d Polska. Zarys encyklopedyczny, Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1974, s. 738 .
  130. a b c d Polska. Zarys encyklopedyczny, Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1974, s. 744 .
  131. Polska. Zarys encyklopedyczny, Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1974, s. 748 .
  132. a b c d Polska. Zarys encyklopedyczny, Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1974, s. 755 .
  133. a b c d Polska. Zarys encyklopedyczny, Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1974, s. 761 .
  134. a b c d Polska. Zarys encyklopedyczny, Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1974, s. 767 .
  135. Polska. Zarys encyklopedyczny, Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1974, s. 644 .
  136. a b c d Polska. Zarys encyklopedyczny, Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1974, s. 772 .
  137. Polska. Zarys encyklopedyczny, Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1974, s. 778 .
  138. a b c d Polska. Zarys encyklopedyczny, Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1974, s. 786 .
  139. a b c d Polska. Zarys encyklopedyczny, Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1974, s. 792 .

Bibliografia | edytuj kod

  • Romaniuk Kazimierz: Powszechny Sumaryczny Spis Ludności z dn. 14.2.1946 r.. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 1947, seria: Statystyka Polski.
  • Wykaz Gromad Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej według stanu z dnia 1 VII 1952 r.. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 1952.
  • Polska. Zarys encyklopedyczny. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1974.
Na podstawie artykułu: "Podział administracyjny Polski (1944–1975)" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy