Polacy na Łotwie


Polacy na Łotwie w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania Centrum Kultury Polskiej w Dyneburgu

Polacy na Łotwie – ludność osiadła na terenie obecnej Łotwy od XVI wieku, zamieszkująca głównie wschodnią część kraju (Łatgalię, dawne województwo inflanckie), wschodnią część KurlandiiSemigalię (szczególnie powiat iłuksztański) oraz Rygę.

Spis treści

Liczebność | edytuj kod

Obywatelstwo | edytuj kod

Według oficjalnych statystyk bieżących 1 lipca 2013 na Łotwie zarejestrowano 48 960 Polaków, z tego 37 640 posiadało obywatelstwo Łotwy (77%), 9 917 (20%) według prawa Łotwy nie miało prawa otrzymania obywatelstwa łotewskiego i są łot.nepilsonis” („bezpaństwowcy”), to znaczy nie posiadają żadnego obywatelstwa. Jedynie 1 399 Polaków posiada obywatelstwo inne niż Łotwy: Litwy, Białorusi, Ukrainy, Polski, Rosji[4].

Rozmieszczenie | edytuj kod

Najwięcej ludności polskiej względnie polskiego pochodzenia mieszka w dawnych Inflantach Polskich (Łatgalii, ok. 22 tys.), a więc w okolicach Dyneburga, Krasławia i Rzeżycy (z czego w Dyneburgu ok. 18 tys., co daje 15,1% ogółu mieszkańców tego miasta) oraz stołeczną Rygę (ok. 17 tys.). W skali całego kraju Polacy stanowią według spisu łotewskiego 2,3% ludności (stan na rok 1998).

Historia | edytuj kod

Cmentarz polski w Prelach

Początki osadnictwa polskiego na obszarze obecnej Łotwy sięgają XVI wieku, kiedy to głównie na terenie Inflant Polskich osiedlała się polska szlachta. Aż do 1772 Dyneburg i jego okolice stanowiły integralną część Rzeczypospolitej: silne wpływy miał tu Kościół katolicki, co wpłynęło na znaczną polonizację regionu, zwłaszcza jego elit. O wiele mniej Polaków zamieszkiwało cieszące się autonomią Księstwo Kurlandii i Semigalii (dominowali w rejonie Iłukszty) oraz tzw. Inflanty szwedzkie i Rygę.

Kolejne fale polskiej ludności napływały na Łotwę w XIX wieku.

W okresie międzywojennym przygraniczne tereny Łotwy zasiedlali Polacy emigrujący tam za chlebem oraz przyjeżdżający do prac sezonowych.

Po aneksji Łotwy przez Związek Radziecki w kraju osiadło wielu Polaków z Białorusi, Litwy i Rosji. Wpływ na ten fakt miała postępująca industrializacja kraju, której skutkiem był brak wolnych rąk do pracy wśród Łotyszy, oraz o wiele wyższy standard życia niż w Mińsku i Wilnie. W większości Polakom, których przodkowie byli obywatelami II Rzeczypospolitej i osiedlili się na Łotwie po II wojnie (12 tys.), nie nadano obywatelstwa łotewskiego ani nie przywrócono obywatelstwa polskiego, są bezpaństwowcami[5].

 Osobny artykuł: Historia mniejszości polskiej na Łotwie.

Działalność oświatowa i kulturalna | edytuj kod

Po II wojnie światowej przez krótki czas władze radzieckie zezwalały na istnienie polskich szkół powszechnych na Łotwie sprzed 1940, polityka względnej tolerancji skończyła się jednak w 1949, kiedy to zlikwidowano ostatnią polską szkołę w Dyneburgu.

Państwowe Gimnazjum Polskie w Daugavpils im. J. Piłsudskiego

Język polski, poza rodzinnymi domami, od tej pory funkcjonował głównie w kościołach, wykładano w nim jedynie w Seminarium Duchownym w Rydze.

W 1978 grupa ryskich Polaków utworzyła Klub Kultury Polskiej „Polonez”, który stał się zalążkiem powstałego w 1990 w Związku Polaków na Łotwie. W 1997 powstało w Dyneburgu Centrum Kultury Polskiej.

Obecnie istnieje 6 polskich szkół, do których uczęszcza ponad tysiąc uczniów (w tym szkoła średnia im. Ity Kozakiewicz w Rydze i Państwowe Gimnazjum Polskie im. J. Piłsudskiego w Dyneburgu), funkcjonuje polskie przedszkole, działają szkoły niedzielne oraz przykościelne towarzystwa.

Polska mniejszość narodowa a polityka | edytuj kod

Przewodniczącą Związku Polaków została w 1989 Ita Kozakiewicz – działaczka Łotewskiego Frontu Ludowego lat 1988–1990. Środowiska polskie od początku jednoznacznie opowiedziały się za niezależnością republiki, co uchroniło łotewskich Polaków od niechętnego stosunku państwa łotewskiego.

Polska prasa na Łotwie | edytuj kod

Po odzyskaniu przez Łotwę niepodległości znów ukazuje się kilka polskich tytułów: „Polak na Łotwie”', „Czas Łatgalii”, „Echo Rygi”.

Zobacz też | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. LR Centrālā statistikas pārvalde Accessed 2008-10-09.
  2. Ēriks Jēkabsons “Poles in Latvia”. The State Historical Archive of Latvia, 1999 Accessed 2008-10-09.
  3. Spis narodowy Łotwy 2011 (wyniki wstępne).
  4. Latvijas iedzīvotāju sadalījums pēc nacionālā sastāva un valstiskās iederības.
  5. http://www.sejm.gov.pl/sejm7.nsf/InterpelacjaTresc.xsp?key=1D972522.

Linki zewnętrzne | edytuj kod


Na podstawie artykułu: "Polacy na Łotwie" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy