Polskie Siły Powietrzne w Wielkiej Brytanii


Polskie Siły Powietrzne w Wielkiej Brytanii w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania Orzeł Polskich Sił Powietrznych

Polskie Siły Powietrzne (PSP) – rodzaj sił zbrojnych w Polskich Siłach Zbrojnych.

Polskie Siły Powietrzne zaczęły się tworzyć wraz z organizacją Polskich Sił Zbrojnych na terenie Wielkiej Brytanii już w trakcie kampanii francuskiej w 1940. Polski personel lotniczy i naziemny (podobnie jak i innych rodzajów sił zbrojnych) docierał do Wielkiej Brytanii z Polski w 1939 po koniec kampanii wrześniowej przez kraje skandynawskie, a w 1940 z Francji bezpośrednio lub przez inne kraje.

Spis treści

Historia PSP w Wielkiej Brytanii | edytuj kod

Flaga Polskich Sił Powietrznych (1940-1947) Flaga wojskowych portów lotniczych (1938-1945)

Porozumienia dotyczące przyjmowania polskich lotników | edytuj kod

Pierwsze rozmowy z RAF w sprawie organizacji polskiego lotnictwa w Wielkiej Brytanii podjęto w końcu września 1939[1]. Jednak zorganizowanie polskich jednostek wojskowych w Wielkiej Brytanii było skomplikowane z uwagi na brak podstaw prawnych do uznania suwerenności sił zbrojnych obcego państwa na terytorium brytyjskim i dowództwa nad nimi.

Już 23 października 1939 we Francji strona brytyjska przekazała stronie polskiej memorandum, w którym wyrażono gotowość przyjęcia 300 lotników oraz 2000 osób personelu pomocniczego do tworzonych dwóch dywizjonów bombowych oraz dwóch rezerwowych. Porozumienie w tej sprawie podpisano 19 listopada 1939[2]. Polski personel lotniczy miał mieć umundurowanie brytyjskie z polskim orłem na czapce i napisem Poland na górnej części rękawów. Na samolotach mogły się pojawić polskie oznaczenia lotnicze (pomniejszona szachownica obok kokardy RAF), a na lotniskach mogła być wywieszana polska flaga lotnicza, poniżej flagi RAF.

Czekając dalej na formalne akty prawne, już od grudnia 1939 rozpoczęto przyjmowanie z Francji: pilotów , nawigatorów, strzelców pokładowych oraz personel naziemny do Obozu Lotnictwa Polskiego (potem zwanym Centrum Lotnictwa Polskiego)w bazie RAF Eastchurch. Tam rozpoczęto szkolenia, zaczynając od nauki języka angielskiego.

Formowanie polskich jednostek lotniczych | edytuj kod

W okresie brytyjskiej ewakuacji wojsk z Dunkierki odbywały się polsko-brytyjskie rozmowy podczas których 28 maja 1940 generał Władysław Sikorski otrzymał od premiera Winstona Churchilla odręczne pismo wraz z memorandum i projektem umowy określającej zasady formowania polskich jednostek lotniczych na terenie Wielkiej Brytanii. Rozmowy zakończyły się 11 czerwca 1940 podpisaniem umowy lotniczej o ochotniczym zaciągu żołnierzy lotnictwa polskiego do Royal Air Force (RAF) oraz o zorganizowaniu jednostek Polskich Sił Powietrznych ściśle związanych organizacyjnie i operacyjnie z RAF z utworzeniem dwóch dywizjonów bombowych z ośrodkiem szkolnym w bazie RAF Bramcote. Rozpoczęto też przyjmowanie polskich pilotów na szkolenia bezpośrednio do angielskich dywizjonów myśliwskich, pod ich wyłącznym dowództwem i podlegającym brytyjskim przepisom. Do akcji w okresie Bitwy o Anglię, w sierpniu 1940, weszło dwóch spośród dziesięciu wyszkolonych polskich pilotów (obaj ze składu 65 Dywizjonu Indii Wschodnich): F/O Franciszek Gruszka i F/O Władysław Szulkowski[3].

Formalne utworzenie PSP | edytuj kod

Po rozejmie w Compiègne, zwiększył się napływ polskich żołnierzy do Anglii. powstała konieczność podpisania kolejnej umowy, która została zawarta 5 sierpnia 1940. Uznano w niej, że Polskie Siły Powietrzne są częścią suwerennych Polskich Sił Zbrojnych (PSP) – lotnicy mieli już składać tylko polską przysięgę wojskową. Zadeklarowano powstanie 4 dywizjonów bombowych, 2 dywizjonów myśliwskich i 1 dywizjonu współpracy z armią lądową oraz przewidziano (w razie potrzeb i możliwości) powstanie 3 kolejnych dywizjonów myśliwskich. Flagi polskie mogły być już umieszczane obok flag brytyjskich, zaś piloci mogli nosić także polskie oznaczenia stopni wojskowych i specjalności lotniczych. Ważnym elementem umowy było powstanie Inspektoratu PSP, którego Inspektor miał współpracować z brytyjskim Ministerstwem Lotnictwa w zakresie administrowania polskim personelem. Polskie jednostki lotnicze w dalszym ciągu miały podlegać dowództwu brytyjskiemu RAF stacjonując w bazach lotniczych RAF.

Odpowiednia ustawa Allied Forces Act, formalnie regulująca suwerenność sił zbrojnych obcego państwa na terenie brytyjskim została uchwalona przez Parlament brytyjski 22 sierpnia 1940. Ustawa rozciągała na PSP prawa Visiting Forces Act przynależne dotychczas siłom wojskowym z państw Wspólnoty Brytyjskiej[2].

Polskie Dowództwo PSP | edytuj kod

Dopiero 6 kwietnia 1944 podpisano trzecią umowę, na mocy której polskie jednostki lotnicze przeszły wyłącznie pod polskie dowództwo z polskim regulaminem wojskowym. Inspektorat PSP przemianowano wówczas na Dowództwo PSP.

Rozwiązanie PSP | edytuj kod

W marcu 1946 roku rząd brytyjski powołał Komitet do Spraw Polskich Sił Zbrojnych, który postanowił je rozwiązać z przeniesieniem personelu do powołanej specjalnej organizacji Polski Korpus Przysposobienia i Rozmieszczenia. PSP zostało rozwiązane w 1947 razem z rozwiązaniem Polskich Sił Zbrojnych[3].

Stopnie i Odznaki Stopnie PSP oraz RAF Odznaki specjalności lotniczych PSP

Inspektorzy PSP | edytuj kod

Mundur PSP | edytuj kod

Żołnierze Polskich Sił Powietrznych nosili stalowoniebieski mundur RAF-u z polskimi guzikami, polskimi oznakami stopni na małych patkach nałożonych na wyłogi kołnierzy, oraz z brytyjskimi oznakami stopni funkcyjnych na rękawy kurtek, na naramienniki płaszczy i bluz battle-dressu. Szeregowi nosili metalowe godła wzorowane na lotniczych godłach z roku 1936, oficerowie zaś haftowane szychem srebrnym, a skrzydła husarskie — złotym na czarnych podkładkach. Do ubioru polowego piloci poszczególnych dywizjonów nosili różnokolorowe szaliki[4][5]

Lotnicy obowiązani byli nosić oznaki stopni RAF (błękitno-czarne) na rękawach kurtek i na naramiennikach płaszczy. Polskie oznaki stopni wojskowych (złote) noszono w formie patki naszytej na kołnierzu kurtki i płaszcza zimowego. Na obu rękawach uniformu 1,5 cm poniżej szwu naramiennika wszyscy żołnierze lotnictwa zobowiązani byli nosić naszywkę POLAND wyszytą nićmi błękitnymi na podkładce barwy munduru[6]

Sztandar PSP | edytuj kod

Przekazanie sztandaru PSP na lotnisku RAF Swinderby

Sztandar z wyobrażeniem Matki Boskiej Ostrobramskiej i słowami "Miłość żąda ofiary" zaprojektował pod koniec 1939 polski pilot myśliwski przybyły wraz z innymi do Francji. Inny pilot wykorzystując podziemne kontakty zorganizował wykonanie sztandaru w okupowanym Wilnie. Nici i adamaszek "znaleziono" w Berlinie, skąd dyplomaci państw neutralnych przywieźli je do Wilna. Sztandar został ukończony w czerwcu 1940. Japoński konsul w Wilnie (nominalnie neutralnej wówczas Japonii) przesłał sztandar pocztą dyplomatyczną do Londynu wiosną 1941. W czerwcu 1941 r. Sztandar przekazał Dywizjonowi Bombowemu 300 gen. Władysław Sikorski.

Na mocy rozkazu gen. Sikorskiego Sztandar miał być przekazywany kolejnym polskim dywizjonom, dopóki nie będzie go można przywieźć do ojczyzny. W 1991 r. Sztandar przywozi do kraju grupa byłych polskich pilotów walczących w Polskich Siłach Powietrznych oraz oficerów RAF. Obecnie Sztandar znajduje się na honorowym miejscu w Dęblińskiej Szkole Orląt.

Spis jednostek PSP | edytuj kod

Skrzydła Myśliwskie | edytuj kod

Dywizjony | edytuj kod

Eskadry | edytuj kod

Dyony Szkoleniowe | edytuj kod

  • 6 (C)OTU Dyon Szkolenia Operacji Ochrony Wybrzeża
  • 18 OTU Dyon Szkolenia Operacyjnego

Podsumowanie wysiłku operacyjnego i bojowego PSP | edytuj kod

Wyniki operacyjne jednostek myśliwskich | edytuj kod

Wyniki operacyjne i bojowe jednostek bombowych | edytuj kod

Personel PSP | edytuj kod

Straty personelu latającego | edytuj kod

Okres od 19 lipca 1940 do 8 maja 1945.

Pomniki polskich Lotników Uroczystość na cmentarzu lotników polskich w Newark-on-Trent z udziałem prezydenta Władysława Raczkiewicza i gen. Władysława Sikorskiego Polish War Memorial koło bazy RAF Northolt Pomnik Lotników Polskichw Warszawie z listą 1879 poległych lotników w operacjach z Anglii

Informacje o personelu PSP | edytuj kod

Upamiętnienie dokonań lotników z PSP | edytuj kod

Świadectwem dokonań polskich lotników z PSP są:

Uwagi | edytuj kod

  1. Wysiłek operacyjny jednostek myśliwskich w okresie 19 lipca 1940 - 8 maja 1945, nie dotyczy Polskiego Zespołu Myśliwskiego oraz polskich pilotów myśliwskich służących w jednostkach RAF i USAAF). Z kolei Dywizjon 309 "Ziemi Czerwieńskiej" został wliczony od 1 czerwca 1943, kiedy został przeniesiony do RAF Fighter Command.
  2. Straty zadane nieprzyjacielowi przez polskich pilotów myśliwskich w powietrzu i na ziemi w okresie 19 lipca 1940 – 8 maja 1945 służących w jednostkach PSP, RAF oraz w USAAF.
  3. Wysiłek operacyjny jednostek bombowych' w operacjach bombardowania (RAF Bomber Command) oraz obrony wybrzeża (RAF Coastal Command) w okresie 19 lipca 1940 - 8 maja 1945 w liczbie wykonanych lotów zadaniowych, godzin lotu oraz zrzuconych w tonach bomb i min ( w tym w 1945 dodatkowo 152 ton żywności zrzucone w Holandii).
  4. Operacje specjalne jednostek bombowych w okresie 7 listopada 1941 - 26 lutego 1945 wykonywane przez Eskadrę C 138 Dywizjonu przekształconego w 1586 Eskadrę Specjalnego Przeznaczenia wyodrębnioną z 301 Dywizjonu.
  5. Operacje transportowe jednostek bombowych w okresie 19 lipca 1940 - 8 maja 1945 wykonywane w ramach RAF Transport Command.

Przypisy | edytuj kod

  1. Jaśkiewicz 2013 ↓.
  2. a b Hodyra 2016 ↓.
  3. a b Cynk 2002 ↓.
  4. Żygulski i Wielecki 1988 ↓, s. 134.
  5. Murgrabia 1990 ↓.
  6. Koliński 1978 ↓, s. 297.
  7. Personel Polskich Sił Powietrznych w Wielkiej Brytanii 1940-1947 .
  8. Niebieska eskadra - groby, cmentarze, pomniki, miejsca pamięci polskich lotników .

Bibliografia | edytuj kod

  • IzydorI. Koliński IzydorI., Regularne jednostki Wojska Polskiego (lotnictwo), Formowanie, działania bojowe, organizacja i uzbrojenie, metryki jednostek lotniczych. Krótki informator historyczny o Wojsku Polskim w latach II wojny światowej. Cz. 9, Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1978 .
  • ZdzisławZ. Żygulski ZdzisławZ., HenrykH. Wielecki HenrykH., Polski mundur wojskowy, Kraków: Krajowa Agencja Wydawnicza, 1988, ISBN 83-03-01483-8 .
  • JerzyJ. Murgrabia JerzyJ., Symbole wojskowe Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie, Wydawnictwo Bellona, 1990, ISBN 83-11-07825-4 .
  • WacławW. Król WacławW., Zarys działań polskiego lotnictwa w Wielkiej Brytanii 1940-45, WKŁ, 1990 .
  • AdamA. Zamoyski AdamA., Zapomniane dywizjony, Londyn: PULS Publication, 1995 .
  • Jerzy BogdanJ.B. Cynk Jerzy BogdanJ.B., Polskie Siły Powietrzne w wojnie 1939-43, tom 1 i 2, AJ-Press, 2002 .
  • PiotrP. Hodyra PiotrP., 301 Dywizjon Bombowy 1940-1943, almapress, 2016, ISBN 978-83-7020-664-2 .
  • ŁukaszŁ. Jaśkiewicz ŁukaszŁ., 304 Dywizjon Bombowy „Ziemi Śląskiej im….”, NapoleonV, 2013, ISBN 978-83-7889-038-6 .
Na podstawie artykułu: "Polskie Siły Powietrzne w Wielkiej Brytanii" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy