Pomnik strzelców łotewskich w Rydze


Na mapach: 56°57′N 24°06′E/56,946800 24,105800

Pomnik strzelców łotewskich w Rydze w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Pomnik strzelców łotewskich – pomnik w Rydze, na Placu Strzelców Łotewskich, nad Dźwiną, na osi Mostu Kamiennego.

Spis treści

Historia | edytuj kod

Budowa pomnika | edytuj kod

Pomnik miał powstać w ramach obchodów 50. rocznicy rewolucji październikowej. Pierwotnie poświęcony był jedynie czerwonym strzelcom łotewskim, walczącym podczas wojny domowej w Rosji po stronie bolszewików[1]. Konkurs na jego projekt Rada Ministrów Łotewskiej SRR rozpisała w 1966 r.[2], do udziału w nim zgłoszono 34 projekty[1].

Drugą nagrodę w konkursie otrzymał projekt Jurisa Maurinsa. Zaproponowany przez niego pomnik przedstawiał trzy kamienne głowy strzelców, zwrócone w trzy strony, na jednym postumencie[3]. Pierwsze miejsce zajął natomiast projekt Valdisa Albergsa, zakładający wzniesienie trzech stojących postaci umundurowanych strzelców na tle ściany, na której ukazano kolejne twarze[3]. Ostatecznie żadna z tych koncepcji nie została zrealizowana w pierwotnym wariancie. Projekt Albergsa wykorzystano do stworzenia szerzej zakrojonego planu całego kompleksu memorialnego, w którego skład oprócz pomnika wszedł również gmach muzeum poświęconego czerwonym strzelcom łotewskim. Został on zaprojektowany przez architektów Gunārsa Lūsisa-Grīnbergsa i Dzintrasa Dribę oraz rzeźbiarza Valdisa Albergsa[3].

Pomnik ostatecznie nie powstał w planowanym terminie. Podczas pracy nad rzeźbami w czerwonym granicie, prowadzonej bezpośrednio na placu nad Dźwiną pod ochronnym zadaszeniem, doszło do pożaru. Podczas jego gaszenia gotowe już rzeźby zostały zalane wodą, w rezultacie czego popękały. Zdecydowano o ustawieniu ich w taki sposób, by ubytki nie były widoczne - plecami do siebie, na jednym postumencie[3]. Pomnik został odsłonięty 22 kwietnia1971 r.[4][3] Muzeum-Pomnik Czerwonych Strzelców Łotewskich funkcjonowało już wtedy od roku[5].

Początkowo na postumencie monumentu nie było żadnego napisu. Dopiero w 1977 r. zawieszono na nim tablicę z napisem "Czerwonym strzelcom łotewskim" w językach łotewskim i rosyjskim[3].

Przed pomnikiem odbywały się oficjalne uroczystości, m.in. przyjęcia w poczet pionierów[3].

Pomnik po odzyskaniu niepodległości przez Łotwę | edytuj kod

Pomnik strzelców łotewskich - postać chłopa

W 2000 r. zmieniono znaczenie pomnika, zawieszając nową tablicę z napisem "Strzelcom łotewskim 1915-1920"[4]. Tym samym monument upamiętnia walkę strzelców łotewskich w całym okresie istnienia formacji - podczas I wojny światowej w armii Imperium Rosyjskiego i następnie w rosyjskiej wojnie domowej. Wcześniej, w 1993 r., muzeum strzelców łotewskich zostało zamknięte, a w jego budynku otwarto Muzeum Okupacji[5]. O zmianę napisu na pomniku oraz o jego renowację starał się jeden z autorów kompleksu pomnikowego, architekt Lūsis-Grīnbergs, choć nie jest jasne, czy chciał on w ten sposób zatrzeć pamięć o swoim zaangażowaniu w upamiętnianie komunistycznych bojowników, czy ochronić swoje dzieło przed demontażem. Nie mogąc doczekać się pozytywnej odpowiedzi w sprawie odnowienia pomnika, architekt sam demonstracyjnie zaczął czyścić postument rzeźby. Dopiero wtedy tablica na pomniku została zmieniona[3].

W 2006 r. monument został odnowiony[4].

Opis | edytuj kod

Pomnik ma wysokość 13 metrów i został wykonany z czerwonego granitu przywiezionego z Ukrainy[5]. Przedstawia trzy postacie w mundurach strzelców łotewskich: robotnika, chłopa oraz komisarza[4]. Na piersi jednego ze strzelców (robotnika) widnieje Order Czerwonego Sztandaru[3]. Strzelcy zwróceni są twarzami w stronę Dźwiny. Ustawienie figur symbolizuje gotowość przedstawionych postaci do obrony Łotwy przed wrogiem[5].

Przypisy | edytuj kod


  1. a b Памятник Латышским стрелкам [dostęp 2019-04-29]  (ros.).
  2. Latvijas Valsts arhīvs, www.archiv.org.lv [dostęp 2019-04-29] .
  3. a b c d e f g h i "Тяжело быть стрелком", история площади Стрелков., latvjustrelnieki.lv [dostęp 2019-04-29]  (ros.).
  4. a b c d Rīgas pieminekļu aģentūra — Piemineklis Latviešu strēlniekiem 1915–1920, www.rigaspieminekli.lv [dostęp 2019-04-29] .
  5. a b c d Мемориальный музей-памятник Латышским красным стрелкам, latvjustrelnieki.lv [dostęp 2019-04-29]  (ros.).
Na podstawie artykułu: "Pomnik strzelców łotewskich w Rydze" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy