Pop (kapłan)


Pop (kapłan) w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii To jest najnowsza wersja przejrzana, która została oznaczona 3 sie 2020. Od tego czasu wykonano 2 zmiany, które oczekują na przejrzenie. Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Pop (z gr. Παππάς papas) lub batiuszka (czyt. baciuszka) – dawne określenie kapłana w Cerkwi prawosławnej i Katolickich Kościołach wschodnich, w średniowieczu używane także wobec księży rzymskokatolickich. Obecnie pop to duchowny, ksiądz prawosławny lub greckokatolicki[1].

Jest to termin ogólnosłowiański, od popъ -a, stąd też w węgierskim pap, zapożyczone prawdopodobnie ze staro-wysoko-niemieckiego pfaffo („kapłan”). W języku staropolskim słowu ksiądz odpowiadał właśnie pop (np. w Psałterzu floriańskim 70, 77; 109,5; 131,9; 131,17, czy Pirzwy pop LasotaSylwester I [pirzwy – pierwszy, Lasota – od łac. silvester – leśny] w „Pieśni o Wiklefie”) do II połowy XIV wieku w Małopolsce i na Śląsku i do pierwszej połowy XVI wieku w Wielkopolsce i Mazowszu; w XVI–XVII w. było też nazwaniem figury (gońca) w szachach np. Pop jeden słucha Królowej spowiedzi...Jan KochanowskiSzachy”; stąd liczne w Polsce nazwy miejscowe typu Popowice czy Popowo[2].

Wierni prawosławni w krajach słowiańskich używają określenia batiuszka (biał. батюшка) lub otiec (ros. отец) z imieniem. Jego żona to matuszka.

W regionach, gdzie dominuje tradycja ukraińska (Łemkowszczyzna, dawna Galicja), spotyka się czasem określanie księdza tytułem jegomość (ukr. егомость), a jego żony – jejmość (ukr. їмость).

W 1774 cesarzowa Maria Teresa Habsburg zmieniła na terenie Galicji nazwę Kościoła katolickiego obrządku bizantyjsko-ukraińskiego z „unicki” na „greckokatolicki”, zakazano również stosowania określenia „pop” na rzecz księdza i proboszcza.

Od XIX w. czynniki kulturowe i historyczno-polityczne przyczyniały się do ujemnego nacechowania wyrazu pop. Dodatkowo w zaborze rosyjskim zaznaczał się związek popa (jak każdego urzędnika carskiego) z rusyfikacją[3]. Propaganda bolszewicka wzmocniła jeszcze pejoratywne znaczenie tego słowa i współcześnie odbierane jest jako obraźliwe[4].

Przypisy | edytuj kod

  1. pop. wsjp. [dostęp 26 października 2015].
  2. AndrzejA. Bańkowski AndrzejA., Etymologiczny słownik języka polskiego, t. II: K-P, AgataA. Mrozowska (red.), Warszawa: Wydaw. Naukowe PWN, 2000, s. 698-699, ISBN 83-01-13019-9, OCLC 749765283 .
  3. Zygmunt Gałecki, Dorota Kliza: Dlaczego pop stał się w języku polskim wyrazem obraźliwym?. W: Roczniki Humanistyczne 1994 [on-line]. s. 21-38. [dostęp 2020-07-23].
  4. Prawosławny Serwis Internetowy
Na podstawie artykułu: "Pop (kapłan)" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy