Port lotniczy Warszawa-Okęcie


Na mapach: 52°09′57″N 20°58′02″E/52,165833 20,967222

Lotnisko Chopina w Warszawie w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii (Przekierowano z Port lotniczy Warszawa-Okęcie)
To jest najnowsza wersja przejrzana, która została oznaczona 19 gru 2020. Od tego czasu wykonano 1 zmianę, która oczekuje na przejrzenie. Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania Uroczystość otwarcia terminala pasażerskiego na lotnisku na Okęciu, 29 kwietnia 1934 Znajdujący się między dwoma hangarami budynek dworca lotniczego, 1934 Samoloty w porcie lotniczym Warszawa-Okęcie, początek lat 50. Port lotniczy w latach 70. XX wieku Hala dworca lotniczego w latach 70. XX wieku Wnętrze hali odlotów starej części terminalu A przed przebudową (2008) Wnętrze hali odlotów w nowej części terminalu A Wnętrze hali odlotów w starej części terminalu A po przebudowie (2018) Korytarz w części komercyjnej lotniska Wyjścia do samolotów w terminalu A Hala odbioru bagażu w terminalu A Wprowadzony w 2015 system kolorowych linii kierujących podróżnych do stacji kolejowej Warszawa Lotnisko Chopina, przystanków autobusowych i postojów taksówek Kaplica w strefie tranzytowej Starsza część terminalu A, oddana do użytku w 1992, przebudowana w latach 2012–2015 Terminal General Aviation Terminal Cargo z lotu ptaka Terminal Wojskowego Portu Lotniczego Wraki samolotu An-24 w barwach PLL LOT i dawnego warszawskiego Ikarusa 260 jako obiekty ćwiczeń strażackich przy terminalu Cargo Rządowy Tu-154 i śmigłowiec PZL W-3 Sokół na płycie postojowej samolotów Wojskowego Portu Lotniczego Pesa Elf 27WE-007 należący do SKM linii S2 na stacji Warszawa Lotnisko Chopina Widok lotniska z lotu ptaka w kwietniu 2012 Zdjęcie satelitarne

Lotnisko Chopina w Warszawie (ang. Warsaw Chopin Airport, kod IATA: WAW, kod ICAO: EPWA) – międzynarodowy port lotniczy znajdujący się w Warszawie. Został otwarty w 1934. Obsługuje loty rozkładowe, czarterowe i cargo.

Lotnisko Chopina jest położone na osiedlu Okęcie (od którego pochodzi jego zwyczajowa nazwa) w dzielnicy Włochy, w odległości około 8 km na południowy zachód od centrum miasta. Jest największym portem lotniczym w Polsce; w 2019 obsłużyło 18,8 mln pasażerów, tj. ok. 38,5% wszystkich pasażerów w krajowym i międzynarodowym ruchu lotniczym.

Lotnisko jest główną bazą Polskich Linii Lotniczych LOT i bazą operacyjną Wizz Air. Jego właścicielem jest Przedsiębiorstwo Państwowe „Porty Lotnicze”.

Spis treści

Historia | edytuj kod

Po 1918 zapadła decyzja o likwidacji lotniska mokotowskiego na Polu Mokotowskim i budowie zamiast niego trzech nowych lotnisk: wojskowego na Okęciu, cywilnego na Gocławiu oraz sportowego na Bielanach[4]. Lotnisko mokotowskie pełniło w tamtym czasie zarówno funkcję lotniska wojskowego, jak i cywilnego[4].

W planie regulacyjnym Warszawy z 1926 na nowe lotnisko wojskowe przeznaczono tereny na Okęciu i Paluchu o powierzchni 285 ha[5]. Projekt budowlany był oparty na nowoczesnych rozwiązaniach francuskich, zgodnie z którymi optymalnym kształtem lotniska było koło-elipsa lub wielobok, z centralnie położonym polem wzlotów i otaczającą go infrastrukturą (hangary, budynki administracyjne i magazyny)[6]. Od 1931 na budowane na Okęciu lotnisko wojskowe zaczęto przenosić z lotniska mokotowskiego 1 Pułk Lotniczy[4]. W 1932 przy nowym lotnisku powstała stacja meteorologiczna[7].

Z powodu planów zabudowania Pola Mokotowskiego podjęto decyzję o przeniesieniu na Okęcie także ruchu pasażerskiego[8]. Miała to być dla lotniska cywilnego lokalizacja tymczasowa (do czasu wybudowania nowego lotniska na Gocławiu)[4]. 29 kwietnia 1934 uroczyście otwarto tam nowy terminal, który przejął ruch pasażerski z lotniska mokotowskiego[1]. W uroczystości wzięli udział m.in. prezydent Ignacy Mościcki, premier Janusz Jędrzejewicz, korpus dyplomatyczny i dyrektorzy siedmiu europejskich linii lotniczych[1]. Mszę świętą odprawił biskup polowy Józef Gawlina[1].

Był to największy cywilno-wojskowy port lotniczy w II RP[9]. Wokół lotniska powstał klaster przedsiębiorstw związanych z lotnictwem m.in. należąca do Państwowych Zakładów Lotniczych Wytwórnia Płatowców, Polskie Zakłady Skody (późniejsza Wytwórnia Silników PZL), Doświadczalne Warsztaty Lotnicze, a także Instytut Techniczny Lotnictwa[9]. Od 1933 w północnej części lotniska działała stacja meteorologiczna[10]. Latem 1934 oddano do użytku szeroką ul. Żwirki i Wigury, łączącą port lotniczy z ul. Wawelską i centrum miasta, obsadzoną zachowanymi do dzisiaj lipami[11][12]. W 1935 na terenie lotniska wojskowego odsłonięto 20-metrowy pomnik Józefa Piłsudskiego (zniszczony przez Niemców w 1944)[13].

Podczas obrony Warszawy we wrześniu 1939 od pierwszych godzin wojny lotnisko było celem ataków Luftwaffe[9]. Zbombardowano m.in. pas startowy, hangary i składy paliwa, przerwane zostały sieci: wodociągowa i elektryczna[9]. 8 września 1939 lotnisko zostało zajęte przez wojska niemieckie[9]. Zostało ono prowizorycznie naprawione, uporządkowano także zalegające polskie samoloty w celu umożliwienia wykonywania operacji lotniczych przez Luftwaffe[9]. 5 października 1939 na Okęciu wylądował samolot z Adolfem Hitlerem, który przyleciał do Warszawy w celu przyjęcia defilady zwycięstwa w Alejach Ujazdowskich[14].

W okresie okupacji niemieckiej lotnisko było wykorzystywane jako lotnisko transportowe[9]. Zbudowano m.in. betonową drogę startową na kierunku 300 stopni wraz z pomocniczymi drogami kołowania[9]. Stacjonowała tam część 1. Dywizji Lotniczej 6. Floty Powietrznej Roberta von Greima wyposażona w bombowce Junkers Ju 87 B[9]. W 1944, przed wybuchem powstania warszawskiego, na lotnisku znajdowało się 56 dział przeciwlotniczych[15]. W przejętych zakładach przemysłowych na Okęciu pracowali jeńcy wojenni i Żydzi[9].

1 sierpnia 1944, w godzinę „W”, lotnisko zostało zaatakowane przez żołnierzy 7 Pułku Piechoty AK „Garłuch” do których nie dotarła informacja o odwołaniu tego rozkazu. Atak zakończył się niepowodzeniem. Poległo ponad 120 powstańców, w tym wszyscy dowódcy[16].

W październiku 1944 Niemcy rozpoczęli stopniowe niszczenie infrastruktury lotniska. Przed wycofaniem się z Warszawy uszkodzili pas startowy i drogi kołowania[9].

Cywilną komunikację lotniczą z Okęcia wznowiono w marcu 1945[17].

Po wojnie zrezygnowano z planów budowy lotniska pasażerskiego na Gocławiu (do lat 70. działało tam lotnisko sportowe, na którego miejscu zbudowano osiedle mieszkaniowe Gocław-Lotnisko)[18][19]. W 1962 podjęto decyzję o rozbudowie Centralnego Portu Lotniczego Warszawa-Okęcie. Prace, podzielone na trzy etapy, zakończono w 1969[20][21]. W październiku 1962 przeniesiono stację meteorologiczną na południowo-zachodnią stronę lotniska, co jeszcze bardziej ograniczyło wpływ miejskiej wyspy ciepła na wyniki pomiarów[22].

Nazwa | edytuj kod

Od momentu swojego otwarcia w 1934 lotnisko nosiło nazwy: Port Lotniczy Warszawa-Okęcie[23] i Centralny Port Lotniczy Warszawa-Okęcie[24].

W 2001 lotnisku nadano imię Fryderyka Chopina. W styczniu 2010 zarejestrowano w Urzędzie Lotnictwa Cywilnego nową, obowiązującą obecnie formalnie nazwę, Lotnisko Chopina. Zmiana ta jest przedmiotem kontrowersji, i jak wskazuje wiele doniesień medialnych, nie zmieniła dominującej wśród mieszkańców miasta konwencji nazywania lotniska „Okęciem”[25][26]. Zmianę nazwy lotniska uzasadniano m.in. tym, iż nazwa Okęcie „jest nazwą zwyczajową znaną głównie Polakom, która z niczym szczególnym się nie kojarzy. Natomiast Lotnisko Chopina jest marką niosącą określone wartości, na bazie której znacznie łatwiej budować pozycję i rozpoznawalność portu w Polsce i na świecie”[27]. Wśród wspomnianych wartości władze lotniska wymieniały „klasę”, „wysoką kulturę”, „romantyzm” i „polskość”. Władze lotniska zadeklarowały jednocześnie, że nie jest ich zamiarem „zmiana normy językowej i całkowite wytępienie nazwy Okęcie z języka polskiego”[28].

Tradycyjna nazwa „Okecie” (bez polskiego „ę”) jest także wciąż używana jako identyfikator lotniska w systemach radiowej i elektronicznej łączności lotniczej. Nazwę „Warszawa-Okęcie” nosi także Placówka Straży Granicznej na lotnisku[29], obsługiwane przez nią przejście graniczne oraz zlokalizowany na lotnisku Wojskowy Port Lotniczy.

Roszczenia do gruntów zajmowanych przez lotnisko | edytuj kod

Przedsiębiorstwo Państwowe „Porty Lotnicze”, właściciel Lotniska Chopina, toczy spór sądowy ze spadkobiercami rodziny Branickich, którzy domagają się odszkodowania w wysokości co najmniej 235 mln z tytułu bezumownego korzystania z ok. 30 ha gruntów, przejętych po wojnie przez Skarb Państwa na podstawie dekretu o reformie rolnej[30].

Przyszłość lotniska | edytuj kod

W listopadzie 2017 rząd Beaty Szydło podjął decyzję, że cywilny ruch lotniczy z Lotniska Chopina zostanie przejęty po 2027 przez nowo wybudowany Port Solidarność – Centralny Port Komunikacyjny (CPK) dla Rzeczypospolitej Polskiej w Stanisławowie w gminie Baranów, 45 km na zachód od Warszawy[31][32].

 Osobny artykuł: Centralny Port Komunikacyjny.

Decyzja o dalszym funkcjonowaniu Lotniska Chopina ma zostać podjęta po opracowaniu w latach 2019–2020 studium wykonalności dla CPK[33]

Kalendarium | edytuj kod

  • 1933 – Kosztem ponad 10 mln złotych ukończono budowę lotniska obejmującego trzy hangary, warsztaty, garaże, kotłownię oraz budynek dworca lotniczego wraz z betonową płytą postojową dla samolotów.
  • 1934 – 29 kwietnia – uroczyste otwarcie lotniska przez prezydenta RP Ignacego Mościckiego. Przenosiny lotów z lotniska mokotowskiego. W pierwszym roku działalności lotnisko obsłużyło 10750 pasażerów.
  • 1937 – Zainstalowano wyposażenie radionawigacyjne w postaci radiolatarni Lorentz – do lądowania w trudniejszych warunkach atmosferycznych.
  • 1939 – Do września z lotniska utrzymywane były regularne połączenia lotnicze z 6 krajowymi oraz 17 zagranicznymi lotniskami.
  • 1939–1945 – W czasie okupacji niemieckiej na terenie lotniska znajdowały się dwie szkoły lotnicze oraz zakład naprawczy Luftwaffe. Lotniskiem zarządzała spółka Junkers utrzymując na nim swój ośrodek badawczy. W okresie tym wybudowano na lotnisku pierwszą betonową drogę startową.
  • 1945 – styczeń – Zniszczenie lotniska przez wycofujące się wojska niemieckie.
  • 1969 – 27 kwietnia – Uroczyste oddanie do użytku Międzynarodowego Dworca Lotniczego[34] (MDL, użytkowany do 1992) i uruchomienie nowej linii autobusowej nr 175 do śródmieścia[34]
  • 1975 – Oddanie do użytku Krajowego Dworca Lotniczego (KDL, obecnie Terminal General Aviation) przy ul. 17 Stycznia (od 2019 ul. Komitetu Obrony Robotników)
  • 1979 – Oddanie do użytku nowej hali przylotów MDL (użytkowanej do 1992, po przebudowie zamieniona na terminal „Etiuda”).
  • 1992 – 1 lipca – Oddanie do użytku Terminalu 1 (obecnie stara część Terminalu A, architektonicznie i funkcjonalnie zintegrowana z nową częścią w latach 2012–2015).
  • 2004 – Otwarcie terminalu „Etiuda” dla tanich linii lotniczych.
  • 2005 – Otwarcie Terminalu VIP Aviation (obecnie pod nazwą Terminal General Aviation) w zmodernizowanym budynku d. Krajowego Dworca Lotniczego przy ul. 17 Stycznia (od 2019 ul. Komitetu Obrony Robotników).
  • 2006 – 1 grudnia – Oddanie do użytku części przylotowej Terminala 2.
  • 2008 – 7 marca – Oddanie do użytku części odlotowej Terminala 2.
  • 2008 – 30 marca – Wprowadzenie przepisów Schengen.
  • 2009 – 29 marca – Zamknięcie terminalu „Etiuda”[35].
  • 2010 – Przemianowanie terminali 1 i 2 w Terminal A.
  • 2011 – 8 sierpnia – Oddanie do użytku pirsu centralnego i południowego Terminalu A.
  • 2012 – 1 czerwca – Uruchomienie stacji kolejowej Warszawa Lotnisko Chopina.
  • 2012 – 13 września – Rozpoczęcie modernizacji starej części Terminala A.
  • 2014 – Wybudowanie nowej płyty postojowej dla samolotów cargo i dwóch dróg odlodzeniowych oraz dwóch nowych dróg kołowania[36].
  • 2015 – 22 maja – Otwarcie zmodernizowanej części Terminala A w tym. m.in. bezpośredniego połączenia hali przylotów ze stacją kolejową Warszawa Lotnisko Chopina. Na dachu zmodernizowanej części terminala umieszczono elektrownię słoneczną[37]. Udostępniony został także oszklony i zadaszony taras widokowy[38]. Modernizacja terminala kosztowała ok. 400 mln zł netto i była częściowo finansowana ze środków UE (Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko 2007–2013)[39].
  • 2019 – czerwiec – Uruchomienie bramek do automatycznej odprawy pasażerów z paszportami biometrycznymi[40]

Ruch pasażerski i cargo | edytuj kod

Tabela ruchu | edytuj kod

W 2019 Lotnisko Chopina obsłużyło ok. 38,5% pasażerów w ruchu lotniczym w Polsce[45].

Lotnisko jest główną bazą Polskich Linii Lotniczych LOT.

Przesyłki cargo | edytuj kod

  • 2013 – 48 219,1 ton[46]
  • 2014 – 53 474,6 ton[46]
  • 2015 – 58 282,4 ton[47]
  • 2016 – 72 186,4 ton[48]
  • 2017 – 84 389,4 ton[49]
  • 2018 – 92 377,1 ton[50]
  • 2019 – 97 784,2 ton[3]

Terminale | edytuj kod

W 2010 roku w celu ujednolicenia nazewnictwa budynków zlokalizowanych w Porcie Lotniczym im Fryderyka Chopina w Warszawie zarządzono, że dotychczasowe budynki „Terminal 1” i „Terminal 2” otrzymają wspólną nazwę Terminal A. Druga zmiana dotyczyła przemianowania byłego Terminala VIP Aviation na Terminal General Aviation.

  • Terminal A przy ul. Żwirki i Wigury:
    • d. Terminal 1 – starsza część pasażerskiego Terminalu A lotniska im. Fryderyka Chopina została oddana do użytku 1 lipca 1992. Jego początkowa przepustowość to około 3,5 mln pasażerów rocznie, powiększona w wyniku przebudowy dworca do ok. 5,5 mln pasażerów. Liczba stanowisk odprawy w tej części terminalu wynosiła 46 (numeracja nr 101-146), a pierwotna liczba bramek – 12. Była nazywana, ze względu na kolor dachu, filarów i ścian, „buraczkową”[51]. We wrześniu 2012 rozpoczęła się przebudowa terminala, której celem było architektoniczne i funkcjonalne zintegrowanie budynku z nową częścią oraz wybudowanie przejścia podziemnego łączącego bezpośrednio halę przylotów z nową stacją kolejową[52][53]. Zmodernizowana część terminala, oddana do użytku w maju 2015, ma siedem kondygnacji o powierzchni 60 tys. m², 48 stanowisk odprawy biletowo-bagażowej i 6 stanowisk samoobsługowych[54]. Na dachu umieszczono także elektrownię słoneczną. Panele z ogniwami fotowoltaicznymi pokrywają 80% powierzchni dachu (7 tys. m²), co ma pozwolić na wyprodukowanie ok. 575 MWh energii elektrycznej rocznie (ok. 20% dziennego zapotrzebowania terminala przy idealnych warunkach pogodowych)[37].
    • d. Terminal 2 – nowsza część Terminalu A przystosowana jest do obsługi 6,5 mln pasażerów rocznie. Liczba stanowisk odprawy biletowo-bagażowej wynosi 70 (nr 201-282). Hala przylotów została oddana do użytku 1 grudnia 2006. Strefa odlotów w ówczesnym Terminalu 2 dostała pozwolenie na użytkowanie 7 marca 2008. 12 marca 2008 otworzono terminal i rozpoczęto odprawy pasażerów lotów czarterowych[55], a 18 marca pozostałych lotów rozkładowych[56];
    • pirs centralny i południowy – w ramach dalszej rozbudowy Terminalu A do istniejącego pirsu północnego dobudowano pirs centralny oraz dokończono prace przy pirsie południowym (otwarcie 8 sierpnia 2011); dzięki dokończeniu inwestycji pasażerowie oczekujący na wejście do samolotu mają do dyspozycji jednolitą, przestronną halę, której długość wynosi 725 m.; linie lotnicze i pasażerowie zyskały 11 nowych rękawów, zlokalizowanych w pirsie południowym i centralnym; łączna liczba bramek wynosi 45, a rękawów – 27[57][58].

Od sierpnia 2014 roku wszystkie osoby znajdujące się w Terminalu A mogą korzystać z bezpłatnego i nielimitowanego dostępu do Internetu[59].

Na terenie terminala znajdują się dwie kaplice: w części ogólnodostępnej w hali odlotów oraz otwarta w 2015 kaplica w strefie tranzytowej w pobliżu wyjścia nr 37 wraz z osobnym pokojem modlitwy dla pasażerów różnych religii.

  • Terminal General Aviation (d. Terminal VIP Aviation) przy ul. Komitetu Obrony Robotników. Został otwarty 8 lipca 2005. Służy odprawie pasażerów korzystających z prywatnych lub korporacyjnych samolotów lotnictwa ogólnego (ang. general aviation). Zlokalizowany jest w zmodernizowanym budynku byłego krajowego dworca lotniczego z 1975.

Na terenie lotniska wdrożono zintegrowany system ratowania życia w przypadkach nagłego zatrzymania krążenia, na który w 2016 składało się m.in. 49 defibrylatorów[60].

Nieczynne terminale | edytuj kod

  • Terminal Etiuda – dawny terminal tanich linii lotniczych, działający w latach 2004–2009. W latach 1979–1992 była to hala przylotów, zwana „fińską”, do której przeniesiono całość odpraw podróżnych do Warszawy. Obecnie siedziba Welcome Airport Services;
  • Krajowy Dworzec Lotniczy przy ul. Żwirki i Wigury – od 8 maja 2008 przestał pełnić swoją funkcję ze względu na budowę pirsu centralnego i południowego.

Specjalistyczne dworce lotnicze | edytuj kod

  • Dworzec Towarowy CARGO – zlokalizowany w południowej części lotniska przy ul. Wirażowej.
  • Wojskowy Port Lotniczy Warszawa-Okęcie – zlokalizowany przy ul. Żwirki i Wigury przed wjazdem do cywilnego portu lotniczego. Port był obsługiwany przez flotę samolotów 36 Specjalnego Pułku Lotnictwa Transportowego (rozformowany w sierpniu 2011). Terminal Wojskowego Portu Lotniczego (Terminal WPL) obsługiwany przez 1 Bazę Lotniczą[61] służy w szczególności do obsługi transportu członków najwyższych władz państwowych, przyjmowania rządowych delegacji zagranicznych i innych zadań związanych z obsługą administracji państwowej.

Obsługa lotniska | edytuj kod

Widok ogólny lotniska od strony al.Krakowskiej (północno-zachodniej)

Obsługą samolotów na lotnisku, w szczególności załadunkiem i rozładunkiem bagażu, wyważaniem samolotów, transportem pasażerów po płycie lotniska, wypychaniem i holowaniem zajmują się wyspecjalizowane firmy:

Posiłki do samolotów dostarczają firmy:

Paliwo lotnicze do samolotów dostarczają firmy:

Według raportu OAG Punctuality Report z 2015, lotnisko należy pod względem punktualności do światowej czołówki. Blisko 90% lotów odbywa się w wyznaczonym czasie[62].

Kierunki lotów i linie lotnicze | edytuj kod

Kierunki rozkładowe | edytuj kod

Kierunki czarterowe | edytuj kod

Kierunki towarowe | edytuj kod

Mapy z kierunkami lotów | edytuj kod

Lotnisko ChopinaAtenyTurynWeronaMaltaAlicanteKataniaZagrzebMoskwa-SzeremietiewoRygaBerlinParyż-CDGWenecjaRzym-FiumicinoWiedeńMińskLondyn-HeathrowPragaReykjavík-KeflavikAmsterdamTel AwiwBarcelonaBejrutBelgradBirminghamBrukselaBukaresztBudapesztDüsseldorfErywańFrankfurtGenewaEdynburgHamburgHanowerHelsinkiKijów-BoryspolKopenhagaLarnakaLublinMadrytMediolan-Malp.MonachiumNiceaOdessaSankt PetersburgSofiaStambułStuttgartSztokholm-ArlandaTallinnTbilisiZurychGdańskKatowiceKrakówLwówPoznańRzeszówSzczecinWilnoWrocławBergenOslo-GardermoenStavangerZielona GóraBruksela-CharleroiEindhovenLiverpoolMediolan-Berg.Sztokholm-SkavstaLizbonaDoncaster/SheffieldGöteborgLondyn-LutonMalmöOslo-TorpGrenobleKutaisiMalagaKolonia/BonnLublanaKorfuKiszyniówBazyleaKluż-NapokaBariPołągaCharkówKoszyceLuksemburgZadarSplitSalonikiAlgheroPortoNeapolWinnicaIbizaBillundSantanderBratysławaKijów-ŻulanyLyonLamezia TermePodgoricaPulaKaliningradBordeauxMoskwa-DomodiedowoNorymbergaKownoDubrownikSkopjeZaporożeLondyn-CityWarnaBydgoszczParyż-Orly Kierunki lotów regularnych do Europy z lotniska Chopina w Warszawie Lotnisko ChopinaAgadirDelhiDubajChicago-O’HareNowy Jork-JFKNewark-LibertyWaszyngtonKolomboLos AngelesPekinTorontoTokio-NaritaAd-DauhaSeulEjlat-OwdaNursułtanSingapurMarrakeszMiamiSan Francisco Kierunki lotów regularnych pozaeuropejskich z Lotniska Chopina w Warszawie Warszawa-Lotnisko ChopinaKorfuMaltaTel AwiwAntalyaBurgasEnfidhaHeraklionPalma de MallorcaRodosAtenyBodrumKataniaChaniaDalamanDubrownikFaroBarcelonaIzmirKosLamezia TermeMálagaMonastyrOlbiaPafosAraxosSewillaSplitSalonikiWarnaWeronaZakintosLarnakaPalermo Kierunki lotów czarterowych do Europy z Lotniska Chopina w Warszawie Warszawa-Lotnisko ChopinaHurghadaSzarm el-SzejkTeneryfaAgadirBangkokKolomboDżerbaFuerteventuraMarsa AlamPhuketSalGran CanariaPunta CanaMaderaPorlamarLa RomanaVaraderoCancunMauritiusDenpasarMombasaPanamaCayo CocoAntananarywaHo Chi MinhMiamiMalePuerto VallartaZanzibarBandżulKrabi Kierunki lotów czarterowych pozaeuropejskich z Lotniska Chopina w Warszawie Warszawa-Lotnisko ChopinaLipsk/HalleMińskParyż-Charles de GaulleBydgoszczGdańskKatowiceKijówPoznańWrocławLiègeKolonia/Bonn Kierunki lotów towarowych do Europy z Lotniska Chopina w Warszawie Warszawa-Lotnisko ChopinaHamiltonNowy Jork-JFKAłmatySzanghajHongkong Kierunki lotów towarowych pozaeuropejskich z Lotniska Chopina w Warszawie

Odciążenie portu | edytuj kod

 Osobny artykuł: Centralny Port Lotniczy dla Polski.

Drogi startowe i operacje lotnicze | edytuj kod

Operacje lotnicze wykonywane są z dwóch asfaltobetonowych dróg startowych:

  • na kierunku 15/33, 3690 × 60 m, o nośności PCN 88 F/C/X/T;
  • na kierunku 11/29, 2800 × 50 m, o nośności PCN 77 R/A/W/T (od 15 marca do 30 czerwca 2019 nieczynne z powodu prac modernizacyjnych[112]).

Samoloty poruszają się po 21 drogach kołowania. W ciągu godziny na lotnisku im. Fryderyka Chopina w Warszawie można wykonać 42 operacje lotnicze.

Pomoce nawigacyjne | edytuj kod

RWY 11: światła Calvert kat. II (960 m), PAPI, ILS/DME kat. II

RWY 29: światła SALS (420 m), PAPI

RWY 15: światła SALS (420 m), PAPI

RWY 33: światła ALPA-ATA kat. II, PAPI, ILS/DME kat. IIIa

Dla wszystkich podejść dostępna jest również radiolatarnia VOR/DME OKC 113,45 MHz

Preferencyjny system dróg startowych | edytuj kod

Z uwagi na kierunki wiatrów najczęściej wiejących w Polsce, układ ruchu lotniczego w przestrzeni nad Warszawą, stosowane na Lotnisku Chopina przepisy dotyczące ograniczania hałasu, układ dróg startowych, kołowania i szybkiego zjazdu, jak i wyposażenie w pomoce nawigacyjne, obowiązuje następujący system preferencyjny dróg startowych:

Przyloty:

  1. RWY 33,
  2. RWY 11,
  3. RWY 15,
  4. RWY 29.

Odloty:

  1. RWY 29,
  2. RWY 15,
  3. RWY 33,
  4. RWY 11.

Transport | edytuj kod

Komunikację z portem lotniczym utrzymuje miejska komunikacja autobusowa (Czasy przejazdów podane według rozkładów ZTM[113]):

1 czerwca 2012 r. oddano do użytku podziemną stację kolejową zlokalizowaną pod terminalem[114]. Kontrakt warty 230 milionów złotych podpisano 27 października 2009[115].

Problemem portu lotniczego pozostają oszukujący pasażerów taksówkarze. Ich ofiarami padają głównie nieświadomi obcokrajowcy – cena kursu do centrum miasta może sięgnąć 150 zł lub więcej. Stało się to przedmiotem kampanii prasowej i tematem wielu publikacji „Gazety Stołecznej[116]. W 2016 Urząd Lotnictwa Cywilnego poszerzył granice administracyjne lotniska o tereny parkingów i dróg dojazdowych przed terminalem aż do ul. Gordona Bennetta. Dzięki temu Służba Ochrony Lotniska może karać mandatami nieuczciwych kierowców, którzy stojąc w hali przylotów podchodzą do nieświadomych podróżnych, a hala przylotów została oznakowana w kilku językach informacjami o legalnych korporacjach taksówkowych[117].

Połączeniem lotniska z ekspresową obwodnicą miasta jest droga ekspresowa S79.

Częstotliwości radiowe | edytuj kod

Airbus A380 na lotnisku Chopina
  • ATIS – 120,455 MHz
  • Okęcie Clearance Delivery – 121,605 MHz
  • Okęcie Ziemia (Okęcie Ground) – 121,905 MHz
  • Okęcie Wieża (Okęcie Tower) – 118,305 MHz
  • Warszawa Zbliżanie (Warsaw Approach) – 128,805 MHz (Południe) oraz 125,055 MHz (Północ)
  • Warszawa Director (Warsaw Director) – 129,380 MHz

Obszar ograniczonego użytkowania wokół lotniska | edytuj kod

20 czerwca 2011 r. Sejmik Województwa Mazowieckiego podjął uchwałę nr 76/11 w sprawie utworzenia obszaru ograniczonego użytkowania dla Portu Lotniczego im. Fryderyka Chopina w Warszawie[118]. Uchwała weszła w życie 4 sierpnia – po upływie 14 dni od dnia jej ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Województwa Mazowieckiego. (Dz. Urz. Woj. Maz. nr 128, poz. 4086).

Wypadki na lotnisku i w jego pobliżu | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. a b c d Dominik Sipiński, Paweł Cybulak, Paweł Placha: Lotniska w Polsce. Łódź: Dom Wydawniczy Księży Młyn, s. 153. ISBN 978-83-7729-241-9.
  2. a b c d Liczba obsłużonych pasażerów oraz wykonanych operacji w ruchu krajowym i międzynarodowym - regularnym i czarterowym w latach 2017-2019. W: Urząd Lotnictwa Cywilnego [on-line]. 4 maja 2020. [dostęp 2020-08-09].
  3. a b Ilość obsłużonego cargo on board (w kg) w polskich portach lotniczych w ruchu krajowym i międzynarodowym w roku 2018-2019. W: Urząd Lotnictwa Cywilnego [on-line]. s. 1. [dostęp 2020-08-09].
  4. a b c d Ryszard Mączewski: Warszawa między wojnami. Łódź: Księży Młyn, 2009, s. 63. ISBN 978-83-61253-51-8.
  5. Jerzy Gromski: Ochota w latach 1916–1939, [w:] Dzieje Ochoty. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1973, s. 128.
  6. Zdzisław Suwiński: Krajowa Baza Operacyjna nr 1 z Okęcia we wrześniu 1939 roku. Oświęcim: Wydawnictwo NapoleonV, 2016, s. 23. ISBN 978-83-65652-72-0.
  7. Bernard Budzyński. Zarys historii instrumentalnych obserwacji pogody w Warszawie. „Kronika Warszawy”. 2 (154), s. 42, 2016. 
  8. Grzegorz Mika: Od wielkich idei do wielkiej płyty. Burzliwe dzieje warszawskiej architektury. Agencja Wydawniczo-Reklamowa Skarpa Warszawska, 2017, s. 186. ISBN 978-83-63842-67-3.
  9. a b c d e f g h i j k Krzysztof Komorowski (red.): Warszawa walczy 1939–1945. Leksykon. Warszawa: Fundacja Polska Walczy i Wydawnictwo Bellona, 2015, s. 552. ISBN 978-83-1113474-4.
  10. Bernard Budzyński. Zarys historii instrumentalnych obserwacji pogody w Warszawie. „Kronika Warszawy”. 2(154), s. 42, 2016. 
  11. Jan Bystroń: Warszawa. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1977, s. 311.
  12. Encyklopedia Warszawy. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1994, s. 1035. ISBN 83-01-08836-2.
  13. Warszawa – Pomnik Józefa Piłsudskiego na Okęciu. sztuka.net, 13 listopada 2015. [dostęp 2019-11-23].
  14. Tomasz Szarota: Okupowanej Warszawy dzień powszedni. Warszawa: Czytelnik, 2010, s. 21. ISBN 978-83-07-03239-9.
  15. Piotr Rozwadowski (red.): Wielka Ilustrowana Encyklopedia Powstania Warszawskiego. Tom 1. Warszawa: Dom Wydawniczy Bellona, 2005, s. 424. ISBN 83-11-09261-3.
  16. Adam Borkiewicz: Powstanie warszawskie. Zarys działań natury wojskowej. Warszawa: Instytut Wydawniczy „Pax”, 1969, s. 72–73.
  17. Bronisław Dostatni: Ochota ośrodkiem komunikacji lotniczej, [w:] Dzieje Ochoty. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1973, s. 188–189.
  18. Marcin Białas. Lotnisko na Gocławiu. „Stolica”, s. 53, kwiecień 2016. 
  19. Encyklopedia Warszawy. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1994, s. 926. ISBN 83-01-08836-2.
  20. Bronisław Dostatni: Ochota ośrodkiem komunikacji lotniczej, [w:] Dzieje Ochoty. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1973, s. 189.
  21. Encyklopedia Warszawy. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1975, s. 84.
  22. Bernard Budzyński. Zarys historii instrumentalnych obserwacji pogody w Warszawie. „Kronika Warszawy”. 2 (154), s. 45–46, 2016. 
  23. Encyklopedia Warszawy. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1994, s. 568, 671. ISBN 83-01-08836-2.
  24. Encyklopedia Warszawy. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1975, s. 83.
  25. Sebastian Lucinski: 10 lat „Lotniska Chopina”. Ale nazwa „Okęcie” wciąż popularniejsza. www.mmwarszawa.pl. [dostęp 2011-04-08].
  26. Am/PAP: Chopin zamiast Okęcia. Newsweek.pl. [dostęp 2011-04-08].
  27. Radosław Żuk, Dyrektor Biura Public Relations Lotniska Chopina: Od lat dziesięciu Chopin rządzi na Okęciu. old.lotnisko-chopina.pl. [dostęp 2016-01-31].
  28. Chopin lepszy niż Okęcie. [dostęp 2016-01-31].
  29. Placówka Straży Granicznej Warszawa – Okęcie. [dostęp 2015-04-08].
  30. Małgorzata Zubik. Chcą milionów od lotniska. „Gazeta Stołeczna”, s. 1, 16 września 2017. 
  31. Uchwała w sprawie przyjęcia „Koncepcji przygotowania i realizacji inwestycji Port Solidarność – Centralny Port Komunikacyjny dla Rzeczypospolitej Polskiej”. W: Kancelaria Prezesa Rady Ministrów [on-line]. premier.gov.pl, 7 listopada 2017. [dostęp 2017-12-20].
  32. Jarosław Osowski. Lotnisko na przekór faktom. „Gazeta Stołeczna”, s. 3, 8 listopada 2017. 
  33. Jarosław Osowski. Powolny start nowego lotniska. „Gazeta Stołeczna”, s. 4, 31 sierpnia 2018. 
  34. a b Kronika wydarzeń w Warszawie 1 I 1969–30 VI 1969. „Kronika Warszawy”. 1(70), s. 159–160, 1970. 
  35. Kalendarz warszawski styczeń-marzec 2009. „Kronika Warszawy”. 142, s. 91, 2009. 
  36. Lotnisko Chopina. Nowy terminal – nowe możliwości, Dział Public Relations P.P. „Porty Lotnicze”, 2015, s. 3 .
  37. a b Lotnisko Chopina. Nowy terminal – nowe możliwości, Dział Public Relations P.P. „Porty Lotnicze”, 2015, s. 7 .
  38. Taras widokowy jest otwarty!. W: Lotnisko Chopina w Warszawie [on-line]. otnisko-chopina.pl. [dostęp 2018-10-12].
  39. Lotnisko Chopina. Nowy terminal – nowe możliwości, Dział Public Relations P.P. „Porty Lotnicze”, 2015, s. 8 .
  40. Jarosław Osowski: Od dziś na lotniskach odprawa biometryczna. Boeing 737 odprawi się w 12 minut. warszawa.wyborcza.pl, 27 czerwca 2019. [dostęp 2019-06-27].
  41. a b c d e f g h Statystyki przewozów pasażerskich i operacji lotniczych w latach 1993–2010. W: Urząd Lotnictwa Cywilnego [on-line]. ulc.gov.pl. s. 2–3. [dostęp 2015-08-28].
  42. a b c d Liczba obsłużonych pasażerów oraz wykonanych operacji w ruchu krajowym i międzynarodowym - regularnym i czarterowym w latach 2010–2012. W: Urząd Lotnictwa Cywilnego [on-line]. ulc.gov.pl, marzec 2013. s. 1. [dostęp 2015-08-28].
  43. a b c d e f Liczba obsłużonych pasażerów oraz wykonanych operacji w ruchu krajowym i międzynarodowym - regularnym i czarterowym w latach 2012–2014. W: Urząd Lotnictwa Cywilnego [on-line]. ulc.gov.pl, marzec 2015. s. 1. [dostęp 2015-08-27].
  44. a b c d e f Liczba obsłużonych pasażerów oraz wykonanych operacji w ruchu krajowym i międzynarodowym – regularnym i czarterowym w latach 2015–2017. W: Urząd Lotnictwa Cywilnego [on-line]. ulc.gov.pl, marzec 2013. s. 1. [dostęp 2015-08-28].
  45. a b c Liczba obsłużonych pasażerów oraz wykonanych operacji w ruchu krajowym i międzynarodowym - regularnym i czarterowym w latach 2016–2018. W: Urząd Lotnictwa Cywilnego [on-line]. ulc.gov.pl, marzec 2019. [dostęp 2019-05-01].
  46. a b Ilość obsłużonych przesyłek „on board” (w kg) w polskich portach lotniczych w ruchu krajowym i międzynarodowym w latach 2014 i 2013. W: Urząd Lotnictwa Cywilnego [on-line]. maj 2015. s. 1. [dostęp 2015-08-28].
  47. Ilość obsłużonego cargo on board (w kg) w polskich portach lotniczych w ruchu krajowym i międzynarodowym w roku 2014-2015. W: Urząd Lotnictwa Cywilnego [on-line]. ulc.gov.pl. [dostęp 2016-05-31].
  48. Ilość obsłużonego cargo on board (w kg) w polskich portach lotniczych w ruchu krajowym i międzynarodowym w roku 2015–2016. W: Urząd Lotnictwa Cywilnego [on-line]. ulc.gov.pl. [dostęp 2016-03-30].
  49. Ilość obsłużonego cargo on board (w kg) w polskich portach lotniczych w ruchu krajowym i międzynarodowym w roku 2016-2017. W: Urząd Lotnictwa Cywilnego [on-line]. ulc.gov.pl. [dostęp 2018-05-11].
  50. Ilość obsłużonego cargo on board (w kg) w polskich portach lotniczych w ruchu krajowym i międzynarodowym w roku 2017–2018. W: Urząd Lotnictwa Cywilnego [on-line]. ulc.gov.pl, marzec 2019. s. 1. [dostęp 2019-05-01].
  51. Terminal na Okęciu prawie gotowy. Kiedy otwarcie?. warszawa.gazeta.pl. [dostęp 2016-05-22].
  52. Rusza przebudowa Terminalu A na Lotnisku Chopina. Gazeta.pl, 2012-09-14. [dostęp 2012-11-03].
  53. Lotnisko Chopina. Nowy terminal – nowe możliwości, Dział Public Relations P.P. „Porty Lotnicze”, 2015, s. 4 .
  54. Nowy terminal na Lotnisku Chopina już działa. W: Przedsiębiorstwo Państwowe „Porty Lotnicze” [on-line]. lotnisko-chopina.pl. [dostęp 2015-08-17].
  55. Pierwsze loty czarterowe z ówczesnego Terminalu 2.
  56. Pierwsze loty rozkładowe z Terminalu 2.
  57. PPL ogłasza przetarg na dokończenie Terminalu 2.
  58. Konrad Majszyk: Inwestycje na lotnisku Chopina, fiasko w Modlinie. Życie Warszawy.pl. [dostęp 2010-05-13].
  59. Jakub Panek: Lotnisko daje darmowy internet. Wi-Fi dostępne na Okęciu. wyborcza.pl, 14 sierpnia 2014. [dostęp 2014-12-08].
  60. Danuta Walewska. Lotnisko jest dobrze zaopatrzone w defibrylatory. „Rzeczpospolita (dodatek Życie Mazowsza)”, s. J5, 30 marca 2016. 
  61. 1 Baza Lotnicza.
  62. Lotnisko Chopina w światowej czołówce punktualności (pol.). Lotnicza Polska. [dostęp 2015-02-04].
  63. AnnaA. Żuchlińska AnnaA., Air Canada Rouge: Z Warszawy do Toronto, pasazer.com [dostęp 2015-05-24]  (pol.).
  64. y, LOT traci monopol. Na trasie do Chin, tvn24bis.pl [dostęp 2016-08-18]  (pol.).
  65. Kolejny raz LOT przywraca trasę Warszawa-Bejrut – Pasazer.com, www.pasazer.com [dostęp 2018-11-15] .
  66. Pasazer.com: LOT poleci do Berlina, Pasazer.com [dostęp 2017-09-01] .
  67. Nowe trasy polskiego przewoźnika: LOT poleci do Legolandu - Lotnictwo - rp.pl, www.rp.pl [dostęp 2018-06-07]  (pol.).
  68. Nowa trasa Warszawa Bydgoszcz.
  69. a b MariuszM. Piotrowski MariuszM., Kolejne nowe trasy LOT. Z Warszawy polecimy do Koszyc i Charkowa, fly4free.pl [dostęp 2015-11-09]  (pol.).
  70. LOT poleci do Indii. Od września loty do Delhi .
  71. LOT poleci z Warszawy do Dubrownika .
  72. a b Rozkład lotów - Lotnisko Chopina w Warszawie, www.lotnisko-chopina.pl [dostęp 2017-03-25]  (pol.).
  73. LOT połączy Warszawę z Hanowerem - Linie lotnicze i lotniska - rp.pl, www.rp.pl [dostęp 2018-06-07]  (pol.).
  74. PawełP. Cybulak PawełP., LOT poleci z Warszawy do Kijowa (Żuliany), pasazer.com [dostęp 2016-12-01]  (pol.).
  75. Paweł Cybulak: LOT poleci z Warszawy do Londynu City (pol.). pasazer.com. [dostęp 14 czerwca 2018].
  76. LOT Polish Airlines announces Warsaw-Los Angeles flight (ang.). eturbonews.com. [dostęp 4 października 2016].
  77. Paweł Cybulak: LOT: Z Warszawy do Luksemburga (pol.). pasazer.com. [dostęp 24 listopada 2015].
  78. LOT Polish Airlines is coming to Miami, worldairlinenews.com [dostęp 2018-08-29]  (ang.).
  79. Dominik Sipiński: LOT: Więcej Dreamlinerów, wraca Newark (pol.). pasazer.com. [dostęp 8 września 2016].
  80. LOT poleci do Norymbergi .
  81. MirosławM. Pachowicz MirosławM., Nowość w LOT. Astana w końcu w sprzedaży, pasazer.com [dostęp 2017-01-25]  (pol.).
  82. Anna Żuchlińska: LOT poleci z Warszawy do Oslo (pol.). pasazer.com. [dostęp 9 października 2017].
  83. LOT uruchomi loty na trasie Warszawa - Ostrawa. Ryanair uruchomi dodatkowe rejsy do Dublina | Z kraju, TVN24 BiS [dostęp 2019-11-29]  (pol.).
  84. a b DominikD. Sipiński DominikD., LOT poleci do Puli i Podgoricy [dostęp 2016-12-22]  (pol.).
  85. LOT poleci do San Francisco (pol.). pasazer. [dostęp 2019-10-06].
  86. DominikD. Sipiński DominikD., LOT leci do Seulu, pasazer.com [dostęp 2016-06-22]  (pol.).
  87. DominikD. Sipiński DominikD., LOT poleci do Singapuru od maja, pasazer.com [dostęp 2017-11-16]  (pol.).
  88. AnnaA. Żuchlińska AnnaA., LOT: Z Warszawy polecimy do Tokio, pasazer.com [dostęp 2015-06-19]  (pol.).
  89. LOT poleci do Tokio, aeronews.pl [dostęp 2015-06-16]  (pol.).
  90. Pasazer.com: Z Warszawy i Katowic LOT-em do Turynu, Pasazer.com [dostęp 2018-05-29] .
  91. Bartłomiej Morga: LOT poleci do Waszyngtonu (pol.). pasazer.com. [dostęp 6 stycznia 2020].
  92. MirosławM. Pachowicz MirosławM., Eurolot do likwidacji. Na początek trasy własne, pasazer.com [dostęp 2015-02-08]  (pol.).
  93. JakubJ. Bujnik JakubJ., LOT poleci z Warszawy do Zaporoża, pasazer.com [dostęp 2018-02-14]  (pol.).
  94. Pasazer.com: LOT poleci z Warszawy na Korfu, Pasazer.com [dostęp 2019-02-21] .
  95. MariuszM. Piotrowski MariuszM., Nowa trasa PLL LOT: Z Warszawy polecimy na Litwę do Połągi, fly4free.pl [dostęp 2015-11-06]  (pol.).
  96. LOT poleci w tym roku łącznie do 12 miast na Bałkanach - Lotnictwo - rp.pl, www.rp.pl [dostęp 2018-06-07]  (pol.).
  97. a b JakubJ. Panek JakubJ., LOT uruchomi z Lotniska Chopina nowe połączenia do Chorwacji, warszawa.wyborcza.pl [dostęp 2015-12-22]  (pol.).
  98. LOT poleci do Kolombo od listopada, www.rp.pl [dostęp 2019-02-24]  (pol.).
  99. Turcja. Ruszyło nowe lotnisko w Stambule - Lotnictwo - rp.pl, www.rp.pl [dostęp 2019-04-09]  (pol.).
  100. a b c d e MarcinM. Piotrowski MarcinM., HIT! Wizz Air ogłasza 7 nowych tras z Warszawy i nowy samolot w bazie!, fly4free.pl [dostęp 2016-10-25]  (pol.).
  101. a b UBM (UK) Ltd. 2018, Wizz Air Poland network changes from Oct 2018, „Routesonline” [dostęp 2018-09-29]  (ang.).
  102. AnnaA. Żuchlińska AnnaA., Wizz Air: Z Warszawy do Neapolu, pasazer.com [dostęp 2016-03-14]  (pol.).
  103. Piotr Golianek: Wizz Air poleci z Warszawy i Budapesztu do Paryża-Orly (pol.). pasazer.com. [dostęp 23 grudnia 2019].
  104. AnnaA. Żuchlińska AnnaA., Wizz Air: Z Warszawy do Santander, pasazer.com [dostęp 2016-10-19]  (pol.).
  105. AnnaA. Żuchlińska AnnaA., Wizz Air poleci z Polski na Sardynię, pasazer.com [dostęp 2016-01-25]  (pol.).
  106. PawełP. Cybulak PawełP., Wizz Air: 6. samolot na Lotnisku Chopina. 4 nowe trasy, pasazer.com [dostęp 2015-09-17]  (pol.).
  107. PawełP. Cybulak PawełP., Wizz Air poleci nad Morze Czerwone, pasazer.com [dostęp 2016-09-29]  (pol.).
  108. PawełP. Cybulak PawełP., Wizz Air poleci z Warszawy do Portugalii!, pasazer.com [dostęp 2016-02-11]  (pol.).
  109. PawełP. Cybulak PawełP., Dwie nowe trasy Wizz Aira. Do Włoch i Chorwacji, pasazer.com [dostęp 2016-06-17]  (pol.).
  110. http://www.pasazer.com/in-16600-tui,b767,arkefly,poleci,z,warszawy.php.
  111. http://www.pasazer.com/in-13715-lot,czartery,dla,rainbow,tours.php.
  112. Lotnisko Chopina modernizuje drogę startową. [dostęp 2019-06-07].
  113. ZTM Warszawa. [dostęp 2010-05-11].
  114. Z aktualności ZTM: Pociągi połączyły lotnisko z centrum. [dostęp 1 czerwca 2012].
  115. Pociągiem na lotnisko. ztm.waw.pl. [dostęp 2009-10-27].
  116. Taximafia bezkarna, bo lotnisko boi się ją przepędzić. Gazeta Wyborcza, sierpień 2012.
  117. Koniec mafii taksówkowej na lotnisku Chopina? Port lotniczy wyciąga ciężkie działa.
  118. Uchwała 76/11 Sejmiku Województwa Mazowieckiego z dnia 20 czerwca 2011 r. w sprawie utworzenia obszaru ograniczonego użytkowania dla Portu Lotniczego im. Fryderyka Chopina w Warszawie. Samorząd Województwa Mazowieckiego. [dostęp 2011-07-30].

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Kontrola autorytatywna (międzynarodowy port lotniczy):
Na podstawie artykułu: "Port lotniczy Warszawa-Okęcie" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy