Port morski Gdynia


Na mapach: 54°32′10″N 18°32′27″E/54,536111 18,540833

Port morski Gdynia w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii To jest najnowsza wersja przejrzana, która została oznaczona 21 cze 2019. Od tego czasu wykonano 4 zmiany, które oczekują na przejrzenie. Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Port morski Gdynia – handlowy port morski nad Zatoką Gdańską, w woj. pomorskim w Gdyni, położony na Pobrzeżu Kaszubskim. Jest trzecim co do wielkości portem morskim w Polsce (po Gdańsku i Szczecinie). W 2008 roku przeładunek kontenerów obejmował 610 767 TEU, przez co port zajmował 4. miejsce pod tym względem na Morzu Bałtyckim. W 2008 roku obroty ładunkowe portu wynosiły 15,467 mln ton towarów[2]. W 2006 roku wynosiły 14,182 mln, co lokowało port na 2. miejscu pod względem przeładunku w Polsce[3]. Należy do Europejskiej Organizacji Portów Morskich.

Spis treści

Położenie | edytuj kod

Port Gdynia znajduje się w północnej części woj. pomorskiego, we wschodniej części Gdyni, w dzielnicy Śródmieście. Port usytuowany jest nad Zatoką Gdańską.

Położony na Pobrzeżu Gdańskim, a dokładnie we wschodniej części Pobrzeża Kaszubskiego.

Całkowita powierzchnia portu wynosi 972,9508 ha, w tym 621,0680 ha powierzchni lądowej[4].

Obecne granice portu zostały określone w 2015 roku[5].

Działalność | edytuj kod

Według ustawy o obszarach morskich RP i administracji morskiej, port Gdynia należy do portów o podstawowym znaczeniu dla gospodarki narodowej[6]. Całkowite obroty ładunkowe portu w 2006 roku wynosiły 14182,7 tys. ton, co stanowiło 23,5% udziału w przeładunkach Polski[7].

W 2008 roku przeładunek kontenerów obejmował 610 767 TEU[2], co lokowało port na pierwszym miejscu w Polsce.

W 2015 w porcie przeładowano 3,7 mln ton zbóż i pasz (wzrost o 812 tys. ton w stosunku do 2014, czyli 28 proc.). Przeładunki kontenerów spadły o 19,4 proc., węgla i koksu o 33 proc., innych towarów masowych o 8 proc., a drobnicy o 11 proc. W tym samym roku zagospodarowano rejon Nabrzeża Bułgarskiego, przebudowano Nabrzeże Szwedzkie oraz intermodalny terminal kolejowy, a na Nabrzeżu Śląskim wybudowano nowy magazyn. W l. 2016-2018 planowana jest przebudowa Nabrzeży Indyjskiego i Helskiego oraz pogłębienie toru podejściowego do 17 m i akwenów wewnętrznych do 16 m, co ułatwi warunki nawigacyjne w porcie. Rozważana jest też budowa publicznego terminalu promowego dla promów o długości 240 m na ok. 1000 pasażerów. Według wstępnych danych zysk netto portu wyniósł 47 mln zł, a rentowność netto ok. 26 proc[8].

W 2017 przeładunki w porcie były o 9 procent wyższe niż rok wcześniej i wyniosły 21,2 mln t[9], co zapewniło Gdyni 11 miejsce spośród portów na Bałtyku. Stało się to m.in. dzięki znacznemu wzrostowi przeładunków węgla i koksu oraz paliw płynnych i w mniejszym stopniu kontenerów, rudy oraz drewna i drobnicy. W 2018 wynik roku poprzedniego osiągnięto już 27 listopada[10].

W II kwartale 2018 planowane jest oddanie w porcie do użytku obrotnicy dla statków kontenerowych o długości 400 m, powstałej kosztem 100 mln zł[11]. Pod koniec 2018 Port Gdynia zawarł umowę z firmą Strabag na modernizację Nabrzeża Słowackiego (koszt 16,5 mln zł). Modernizacja nabrzeży poprzedzać ma planowane pogłębienie kanału portowego do 16 metrów[12].

W 2019 Korporacja Budowlana Doraco rozpoczęła budowę nowego terminalu promowego, którego ukończenie nastąpi pod koniec 2021. Koszt inwestycji wyniesie 235 milionów zł. Nowy terminal umożliwi przyjmowanie jednostek o maksymalnej długości 240 m; dotychczasowy terminal przy Nabrzeżu Helskim pozwalał na zawijanie statków do 175 m długości. Nowy obiekt powstanie przy wejściu do portu na terenie Nabrzeża Polskiego, w basenie im. Marszałka Piłsudskiego, w sąsiedztwie kapitanatu portu i Muzeum Emigracji. Czas pobytu w trerminalu - od rozpoczęcia cumowania do odejścia od nabrzeża – ma ulec skróceniu do 120 minut[13].

Ruch graniczny w porcie odbywa się poprzez morskie przejście graniczne Gdynia.

Infrastruktura portowa | edytuj kod

Baseny portowe Wejście południowe do portu MS Piłsudski przy Dworcu Morskim Niemcy w Gdyni (1939-09-14)

W 2006 roku całkowita długość nabrzeży w porcie Gdynia wynosiła 13 071 m, z czego 12 964 m nadawało się do eksploatacji. Łączna długość nabrzeży o głębokości powyżej 10,9 m nadających się do eksploatacji wynosiła 3421 m. Całkowita długość nabrzeży przeładunkowych wynosiła 9 544 m[14].

Baseny portowe (kolejno od południa) | edytuj kod

  • Basen Jachtowy im. Zaruskiego
  • Basen I (Basen Prezydenta Ignacego Mościckiego)
  • Basen II (Basen inż. Wendy)
  • Basen III (Basen Węglowy)
  • Port wewnętrzny:
  • Awanport:
    • Basen X (port wojenny)
    • Basen XI (port wojenny)
  • Basen XII (przy nasadzie mola – obecnie nieistniejący)

Historia | edytuj kod

Mapa portu Gdynia z 1931 roku. Port w 1964 roku Molo Południowe Terminal kontenerowy Logo portu morskiego Gdynia na budynku terminalu promowego

Wraz z wybuchem I wojny światowej zaświtała nadzieja na odrodzenie się państwa polskiego. Jego przyszły kształt był trudny do przewidzenia, ale czołowi politycy – Józef Piłsudski, Roman Dmowski czy Ignacy Jan Paderewski – nawoływali, by było to państwo z dostępem do morza, co w swej 14-punktowej deklaracji ujął w styczniu 1918 roku prezydent Woodrow Wilson. Wkrótce po odzyskaniu niezawisłości, 4 grudnia 1918 roku, Piłsudski, wówczas Naczelnik Państwa, wydał dekret nakazujący utworzenie marynarki wojennej[15]. Konferencja wersalska, na której przeważały niechętne Polsce wpływy angielskie, nie przyznała – mimo opinii biegłych – odrodzonemu państwu portu gdańskiego, skutkiem czego powstał sztuczny twór o nazwie Wolne Miasto Gdańsk, a Polska otrzymała 75-kilometrowy skrawek wybrzeża z dwoma niewielkimi przystaniami w Pucku i Helu[16].

10 lutego 1920 roku w Pucku odbyły się uroczyste zaślubiny z morzem, ale w zawierusze wojny z bolszewikami nie było czasu na zajmowanie się sprawami morskimi[17]. Dopiero gdy kontruderzenie znad Wieprza odmieniło losy wojny, Departament Spraw Morskich mógł rozwinąć działalność na rzecz wzmocnienia polskiego stanu posiadania nad Bałtykiem, skutkiem czego w październiku 1920 roku rząd polski podjął decyzję o budowie portu w dolinie rzeki Chylonki w osadzie rybackiej Gdynia, którą – 300 lat wcześniej – wskazywał królowi Władysławowi IV hetman Stanisław Koniecpolski[18] i wyasygnował wstępnie 40 mln marek[19]. Kierownikiem budowy został Tadeusz Wenda. Budowę portu w Gdyni rozpoczęto 29 maja 1921 roku[20][21][22].

23 września 1922 – po długich debatach – Sejm RP przyjął ustawę w sprawie budowy „portu morskiego przy Gdyni na Pomorzu”[23]. Budowa ruszyła, ale prowadzono ją początkowo dość ospale, ograniczając się do robót ziemnych i wzniesienia tymczasowej przystani dla okrętów MW i schroniska dla rybaków (uroczyste otwarcie 23 kwietnia 1923), a wreszcie drewnianego mola przeładunkowego, przy którym 13 sierpnia 1923 roku zacumował SS „Kentucky”, pierwszy statek pod obcą banderą[24].

4 lipca 1924 roku ówczesny minister przemysłu i handlu, Józef Kiedroń podpisał umowę z Konsorcjum Francusko-Polskim, któremu powierzono dalszą rozbudowę portu. Jej koszt miał wynieść 36 mln złotych, a konsorcjum zobowiązywało się oddać do 31 grudnia 1931 roku port o zdolności przeładunkowej 2,5 mln ton i zdolny do przyjęcia 25 – 30 statków jednocześnie[25]. W roku 1925 Ministerstwo Przemysłu i Handlu zakupiło dwa dźwigi bramowe do przeładunku węgla i rudy, a dwa lata później towarzystwo węglowe Polskarob wywrotnicę mostową zdolną przeładować 300 000 ton węgla miesięcznie oraz cztery dźwigi ruchome o nośności 5 ton każdy. Natomiast Skarb Państwa był właścicielem czterech dźwigów elektrycznych[26].

5 stycznia 1927 roku odbyła się w Gdyni uroczystość podniesienia bandery na SS Wilno, pierwszym z parowców Żeglugi Polskiej zakupionych we Francji (pozostałe „francuzy” to: SS Kraków, SS Poznań, SS Katowice i SS Toruń). W obchodach uczestniczył minister Eugeniusz Kwiatkowski, któremu – obok inż. Wendy – port gdyński zawdzięczał swój dynamiczny rozwój[27]. W czerwcu tegoż roku weszły do Gdyni dwa niewielkie, zbudowane w Gdańsku statki pasażerskie, SS Gdańsk i SS Gdynia[28], a 11 marca 1930 roku dokonano otwarcia regularnej linii pasażerskiej z Gdyni do Nowego Jorku[29].

Szereg wybudowanych modernistycznych budynków w porcie otrzymało patriotyczne akcenty, np. Łuszczarnia Ryżu ma biało-czerwoną elewację, a fronton Dworca Morskiego - rzeźby orłów[30].

Dynamikę wzrostu wymiany handlowej za pośrednictwem portu w Gdyni obrazuje poniższa tabelka:

Podczas gdy w roku 1926 obroty wynosiły 412 950 ton, to w 1927 zwiększyły się do 1 957 795 ton, a w 1929 roku do 2 923 000 ton , przewyższając tym samym przedwojenne obroty portu gdańskiego, gdzie w roku 1912 przeładowano 2 453 000 ton towarów[31]

Gdy wybuchła II wojna światowa Gdynia, po trwającej do 19 września 1939 roku obronie przed wojskami niemieckimi, została zajęta i przemianowana na Gotenhafen, zaś port gdyński stał się bazą Kriegsmarine, która na skutek bombardowań (największy nalot miał miejsce w nocy 18/19 grudnia 1944 roku; wzięło w nim udział około 600 samolotów RAF-u) i ostrzału w ramach operacji pomorskiej Armii Czerwonej w marcu 1945 roku uległa kompletnemu zniszczeniu[32].

Wydarzenia okresu powojennego w postaci kalendarium

  • czerwiec 1945 – uruchomienie portu gdyńskiego,
  • 16 lipca 1945 – do portu gdyńskiego wpłynął pierwszy od zakończenia wojny statek po węgiel – „Suomen Neito”, parowiec Finska Angfartygs A/B.
  • 21 września 1945 – wpłynięcie do portu gdyńskiego z Anglii s.s 'Kraków', który jako pierwszy statek powrócił po wojnie do portu macierzystego.
  • 1 czerwca 1949 – utworzenie w porcie gdyńskim przedsiębiorstw rybackich – 'Arka' i 'Dalmor'.
  • 1 stycznia 1950 – powołano Zarząd Portu Gdańsk-Gdynia.
  • 1 stycznia 1954 – utworzenie Zarządu Portu Gdynia.
  • 29 sierpnia 1959 – po raz pierwszy po wojnie odwiedził port gdyński statek pasażerski obcej bandery – norweski 'Meteor'.
  • 27 czerwca 1961 – przekazanie do eksploatacji odremontowanego basenu żeglarskiego w porcie gdyńskim.
  • 15 kwietnia 1963 – do Gdyni wpłynął statek 'Manhattan', pierwszy stutysięcznik w historii portu.
  • 17-24 lipca 1974 – port gdyński gościł największe żaglowce świata w ramach operacji Żagiel '74.
  • 1 grudnia 1974 – do portu gdyńskiego wpływa największy w jego dotychczasowej historii statek – 'Kasprowy Wierch', zbiornikowiec o nośności 137 160 t, należący do Polskiej Żeglugi Morskiej.
  • 1976 – rozpoczęcie budowy terminalu kontenerowego w porcie gdyńskim; odznaczenie zarządu portu morskiego Gdynia Orderem Sztandaru Pracy I klasy[33]
  • 19 listopada 1991 – rozpoczęcie procesu prywatyzacji portu gdyńskiego, utworzenie Morskiego Portu Handlowego Gdynia S.A – spółki akcyjnej ze 100% udziałem państwa.
  • 25 września 1996 – zakończenie procesu restrukturyzacji Morskiego Portu Handlowego Gdynia S.A. i powołanie nowej struktury gospodarczej Port Gdynia Holding S.A.
  • 30 listopada 1999 – powołanie spółki Zarząd Morskiego Portu Gdynia S.A.
  • 31 maja 2000 – inkorporacja spółki Port Gdynia Holding S.A. przez Zarząd Morskiego Portu Gdynia S.A.
  • 8 czerwca 2007 – przy Nadbrzeżu Francuskim zacumował MS Navigator of the Seas, największy statek pasażerski jaki wszedł do któregokolwiek z polskich portów.
  • 2-5 lipca 2009 – zlot największych żaglowców świata, parada na wodach Zatoki Gdańskiej i start do regat Tall Ship Races 2009.
  • 5 czerwca 2015 – do Bałtyckiego Terminalu Kontenerowego wszedł najdłuższy statek w historii portu – kontenerowiec MSC Charleston (324 metry długości)[34], a dwa miesiące później, 7 sierpnia – MSC Asya (336 metrów długości)[35][36]
  • 12 lutego 2019 - kolejny rekord wielkości statku wchodzącego do portu - MSC Charlotte Maersk (długość 347 m)[37]

Przeładunki | edytuj kod

Przeładunek towarów w Porcie Gdynia, początek lat 50. Bałtycka Baza Masowa w Porcie Gdynia Gdynia port, 12.02.2018

Statystyki przeładunków | edytuj kod

Wartości przeładunków w porcie na przestrzeni wybranych lat:

Kontenery | edytuj kod

Liczba statków wpływających w ostatnim pięcioleciu do Portu Gdynia: | edytuj kod

Zobacz też | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. Główny Urząd Statystyczny - Gospodarka morska w Polsce w 2018 roku
  2. a b c Przeładunki ogółem w latach 2004 – 2008 (w tys. ton). port.gdynia.pl. [dostęp 2016-04-13]. [zarchiwizowane z tego adresu (2009-03-09)].
  3. Tabl. 3 /29/. Obroty ładunkowe. W: Rocznik statystyczny gospodarki morskiej 2007. Warszawa, Szczecin: Główny Urząd Statystyczny, 2007, s. 68-69. ISSN 0867-082X.
  4. Informacje o porcie. port.gdynia.pl, 24 czerwca 2014. [dostęp 2016-04-13].
  5. Rozporządzenie Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 13 listopada 2015 r. w sprawie granicy portu morskiego w Gdyni (Dz.U. z 2015 r. poz. 2111)
  6. Dz.U. z 2017 r. poz. 1933
  7. Tabl. I. Ważniejsze dane o gospodarce morskiej. W: Rocznik statystyczny gospodarki morskiej 2007. Warszawa, Szczecin: Główny Urząd Statystyczny, 2007, s. XIII. ISSN 0867-082X.
  8. EwaE. Karendys EwaE., Świetne wyniki portów w Gdańsku i Gdyni, wyborcza.pl Trójmiasto, 2 lutego 2016 [dostęp 2018-02-21]  (pol.).
  9. MaciejM. Dzwonnik MaciejM., Rekordy przeładunków w portach w Gdyni i Gdańsku, a w planach milionowe inwestycje, wyborcza.pl Trójmiasto, 15 stycznia 2018 [dostęp 2018-02-21]  (pol.).
  10. Maciej Dzwonnik: To już pewne. Znów rekordowy rok w przeładunkach w trójmiejskich portach. 2018-12-13. [dostęp 2018-12-16].
  11. DariuszD. Gałązka DariuszD., Obrotnica w gdyńskim porcie będzie gotowa jeszcze w tym roku. Inwestycja za ponad 100 mln zł, wyborcza.pl Trójmiasto, 11 stycznia 2018 [dostęp 2018-02-21]  (pol.).
  12. Michał Tokarczyk: Port Gdynia chce gonić ten w Gdańsku. Pierwszy krok: remont nabrzeża. 2018-11-29. [dostęp 2018-12-01].
  13. Krzysztof Romański: Rusza budowa terminalu promowego w Gdyni. To jedna z największych inwestycji w historii portu. 2019-03-04. [dostęp 2019-03-04].
  14. Tabl. 1 /27/. Długość nabrzeży w portach morskich w 2006. W: Rocznik statystyczny gospodarki morskiej 2007. Warszawa, Szczecin: Główny Urząd Statystyczny, 2007, s. 64. ISSN 0867-082X.
  15. Tyszel 1930 ↓, s. 65.
  16. Bogucki i inni 1935 ↓, s. 38.
  17. Tyszel 1930 ↓, s. 66.
  18. Tyszel 1930 ↓, s. 82.
  19. Bogucki i inni 1935 ↓, s. 39.
  20. 29 maja 1921 - Kalendarium - Moja Niepodległa, mojaniepodlegla.pl [dostęp 2019-06-01]  (pol.).
  21. Gdynia - chluba II Rzeczpospolitej - Historia - polskieradio.pl, www.polskieradio.pl [dostęp 2019-06-01] .
  22. Tak zaczął się port - Gdańsk Strefa Prestiżu, www.gdanskstrefa.com [dostęp 2019-06-01]  (pol.).
  23. Ustawa z dnia 23 września 1922 r. o budowie portu w Gdyni (Dz.U. z 1922 r. nr 90, poz. 824)
  24. Tyszel 1930 ↓, s. 84.
  25. Tyszel 1930 ↓, s. 85.
  26. Tyszel 1930 ↓, s. 87.
  27. Tyszel 1930 ↓, s. 102.
  28. Tyszel 1930 ↓, s. 102–103.
  29. Urbanowicz 1977 ↓, s. 192.
  30. http://trojmiasto.wyborcza.pl/trojmiasto/7,35612,24276246,wolna-niedziela-do-zobaczenia-w-gdynskim-porcie.html
  31. Tyszel 1930 ↓, s. 90.
  32. Urbanowicz 1977 ↓, s. 214.
  33. Wysokie odznaczenia państwowe dla zasłużonych zakładów pracy, uczelni, instytucji i stowarzyszeń. „Nowiny”, s. 1, Nr 165 z 21-22 lipca 1976. 
  34. Największy kontenerowiec na BCT, strona BCT, 5.06.2015 [dostęp: 5.08.2015]
  35. Rekordzista w Bałtyckim Terminalu Kontenerowym, PortalMorski.pl, 10.08.2015 [dostęp: 11.08.2015]
  36. Kolejny rekordzista w BCT – MSC Asya iraz Costa Pacifica, OficynaMorska.pl, 7.08.2015 [dostęp: 10.08.2015]
  37. Największy kontenerowiec w historii Gdyni wpłynął do portu dzięki... opóźnieniom w Gdańsku
  38. a b c d e f g h i j k l m n o p Główny UrządG.U. Statystyczny Główny UrządG.U., Rocznik Statystyczny Gospodarki Morskiej 2015 [dostęp 2016-09-03]  (pol.).
  39. a b c d GłównyG. Urząd GłównyG., Gospodarka morska w Polsce w 2015 roku [dostęp 2016-09-03]  (pol.).
  40. a b c d e Przeładunki ogółem w latach 2009 – 2013 (w tys. ton). port.gdynia.pl. [dostęp 2016-04-13]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-03-30)].
  41. a b Przeładunki ogółem w latach 2011 – 2015 (w tys. ton). port.gdynia.pl. [dostęp 2016-04-13]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-04-13)].
  42. Przeładunki ogółem w latach 2012 – 2016 (w tys. ton). port.gdynia.pl. [dostęp 2017-06-29].

Bibliografia | edytuj kod

  • Mieczysław Bogucki: Polska na morzu. współpraca: K. Demel, J. Dębski, G. Orlicz-Dreszer, E. Kwiatkowski, W. Zawistowski. Warszawa: Główna Księgarnia Wojskowa, 1935.
  • Zygmunt Jan Tyszel: Pod ojczystą banderą. Katowice: nakładem Ligi Morskiej i Rzecznej Okręgu Zagłębia Węglowego, 1930.
  • Witold J. Urbanowicz: Transatlantyki: Zarys ich dziejów i techniki. Gdańsk: Wydawnictwo Morskie, 1977.

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Na podstawie artykułu: "Port morski Gdynia" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy