Postia guttulata


Drobnoporek łzawiący w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii (Przekierowano z Postia guttulata) Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Drobnoporek łzawiący, białak łzawiący (Postia guttulata (Sacc.) Jülich) – gatunek grzybów z rodziny pniarkowatych (Fomitopsidaceae)[1].

Spis treści

Systematyka i nazewnictwo | edytuj kod

Pozycja w klasyfikacji: Postia, Fomitopsidaceae, Polyporales, Incertae sedis, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi[1].

Po raz pierwszy takson ten zdiagnozował w 1888 r. Pier Andrea Saccardo nadając mu nazwę Polyporus guttulatus. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę nadał mu w 1982 r. Walter Jülich, przenosząc go do rodzaju Postia[1].

Niektóre synonimy naukowe[2]:

  • Oligoporus guttulatus (Sacc.) Gilb. & Ryvarden 1985
  • Polyporus grantii Lloyd 1918
  • Polyporus guttulatus Sacc. 1888
  • Polyporus maculatus Peck 1874
  • Polyporus substipitatus (Murrill) Murrill 1912
  • Polyporus tiliophilus (Murrill) Sacc. & Trotter 1912
  • Spongiporus guttulatus (Sacc.) A. David 1980
  • Tyromyces guttulatus (Sacc.) Murrill 1907
  • Tyromyces substipitatus Murrill 1912
  • Tyromyces tiliophilus Murrill 1907

Nazwę polską zaproponował Władysław Wojewoda w 2003 r. (dla synonimu Oligoporus guttulatus). Przez S. Domańskiego gatunek ten opisywany był jako białak gorzki, forma łzawiąca[3]. W atlasach grzybów opisywany jest jako białak łzawiący[4].

Morfologia | edytuj kod

Owocnik

Jednoroczny. Do podłoża przyrasta bokiem lub wyraźnie zwężona nasadą. Owocniki wyrastają pojedynczo lub w nielicznych skupiskach, dachówkowato. Pojedynczy ma średnicę 3–12 cm i grubość 4–8 cm. Kształt półkolisty, nerkowaty, wachlarzowaty lub konsolowaty. Brzeg u młodych owocników ostry, czasami nieco wcinany, u starszych obły, pogrubiony i ciemniejszy. Czasami (rzadko) owocnik jest rozpostarto-odgięty. Górna powierzchnia owocnika jest gładka lub omszona, przy nasadzie zazwyczaj nierówna, pagórkowata lub brodawkowana. U młodych owocników jest biała, potem kremowa, u starszych bladożółtobrunatna z ciemniejszymi plamami i jamkami. Powstają one w miejscach, w których owocnik wydziela krople cieczy[4].

Hymenofor

Rurkowaty, znajduje się na dolnej stronie owocnika. Rurki mają długość 3–7 mm, barwę od białej do kremowej i tworzą jedną tylko warstwę ukośnie zbiegającą w dół. Pory o kształcie od okrągłego do labiryntowatego. Na 1 mm mieszczą się 3–4. Podczas wilgotnej pogody rurki wydzielają krople bezbarwnej lub białej cieczy[4].

Miąższ

Biały, o grubości 5–15 mm. U młodych owocników mięsisty i soczysty, u starszych włóknisty i łykowaty. Po wysuszeniu staje się twardy i łamliwy. W smaku początkowo jest słabo kwaskowaty, później piekący i gorzki. Zapach ostry i nieprzyjemny[4].

Cechy mikroskopowe

System strzępkowy monomityczny. Strzępki w miąższu ze sprzążkami, bardzo grubościenne z wąskim światłem. Mają szerokość 4–8(12) μm, na ich przegrodach sporadycznie występują guzki. Tuż za przegrodą strzępki zazwyczaj rozgałęziają się. Strzępki tramy są głównie cienkościenne. Cystyd brak, występują natomiast cystydiole o rozmiarach 13–18 × 4–5 μm. Nie wystają ponad powierzchnię hymenium. Podstawki zgrubiałe, 4–sterygmowe, o rozmiarach 15–20 × 5–6 μm, ze sprzążkami w nasadzie. Zarodniki podłużnie elipsoidalne, bezbarwne, gładkie, nieamyloidalne, o rozmiarach 4–5 × 2–2,5 μm[5].

Występowanie i siedlisko | edytuj kod

Notowany jest w Ameryce Północnej, Azji i Europie – tutaj najliczniej[6]. Jego zasięg geograficzny mniej więcej pokrywa się z zasięgiem świerka[5]. W Polsce gatunek rzadki. Znajduje się na Czerwonej liście roślin i grzybów Polski. Ma status E – gatunek zagrożony wymarciem, którego przeżycie jest mało prawdopodobne, jeśli nadal będą działać czynniki zagrożenia[7].

Występuje w lasach iglastych i mieszanych. Rozwija się na martwym drewnie drzew iglastych, głównie na świerkach, sosnach i jodłach, rzadko na brzozach i grabach. Zazwyczaj pojawia się na martwych, leżących na ziemi pniach oraz na pniakach, czasami jednak atakuje również drzewa żywe – wnika do nich przez uszkodzenia. Zdarza się również na drewnie użytkowym, np. w kopalniach. Na opanowanym drewnie rozwija się przez kilka lat, co roku wytwarzając nowe owocniki[4].

Znaczenie | edytuj kod

Grzyb niejadalny. Jest saprotrofem, rzadziej pasożytem. Powoduje bardzo intensywną brunatną zgniliznę drewna[4].

Gatunki podobne | edytuj kod

Jest wiele gatunków drobnoporków, drobnoporka łzawiącego łatwo jednak odróżnić po kilku charakterystycznych cechach:

  • podczas wilgotnej pogody wydziela białą lub bezbarwną ciecz, zarówno z hymenoforu, jak i na powierzchni kapelusza[4],
  • kapelusz ma nierówną, guzkowatą powierzchnię, na której występują jamki po wyschnięciu cieczy[5],
  • ma charakterystyczny zapach podobny do zapachu korzeniowca[4].

Przypisy | edytuj kod

  1. a b c Index Fungorum (ang.). [dostęp 2016-02-05].
  2. Species Fungorum (ang.). [dostęp 2013-10-18].
  3. Władysław Wojewoda: Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
  4. a b c d e f g h Piotr Łakomy, Hanna Kwaśna: Atlas hub. Warszawa: Multico Oficyna Wydawnicza, 2008. ISBN 978-83-7073-650-7.
  5. a b c Mycobank. Oligoporus guttulatus. [dostęp 2015-01-12].
  6. Discover Life Maps. [dostęp 2016-01-10].
  7. Zbigniew Mirek: Red list of plants and fungi in Poland = Czerwona lista roślin i grzybów Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany. Polish Academy of Sciences, 2006. ISBN 83-89648-38-5.
Na podstawie artykułu: "Postia guttulata" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy