Potępa


Na mapach: 50°33′57″N 18°39′42″E/50,565833 18,661667

Potępa w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Potępa (niem. Potempa[1]) – wieś w Polsce położona w województwie śląskim, w powiecie tarnogórskim, w gminie Krupski Młyn.

W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa katowickiego.

Spis treści

Położenie | edytuj kod

Potępa znajduje się przy drodze powiatowej z Tworoga do Krupskiego Młyna. Wieś razem z przysiółkami Żyłka, Kanol oraz Odmuchów tworzy rozproszony układ osadniczy wpisany w okalającą go leśną scenerię.

Pod względem geograficznym Potępa położona jest na Nizinie Śląskiej, w ramach Równiny Opolskiej. Rzeka Stoła wpada tutaj do Małej Panwi, a przysiółek Odmuchów przecina rzeka Ligancja.

Nazwa | edytuj kod

Nazwa miejscowości pochodzi prawdopodobnie od nazwiska młynarza, który miał tutaj prowadzić swój młyn zbożowy. Administrator dóbr toszecko-pyskowickich w latach 1584–1586 Friedrich von Schamberg odnotował w swoich księgach młynarza o nazwisku Potupa (Potempa), działającego przy kuźnicach tworoskiej i kotowskiej[2].

W latach reżimu hitlerowskiego wieś nosiła nazwę Wüstenrode[1].

Historia | edytuj kod

Początki Potępy można utożsamić ze wspomnianym wyżej młynem, wokół którego z biegiem czasu rozrosła się większa osada. Z 1641 roku pochodzi zapis o Potępie w ówczesnej księdze chrztów i ślubów parafii wielowiejskiej[3].

Od roku 1666 miejscowość wchodziła w skład utworzonych wtedy prywatnych dóbr tworoskich, gdy w 1672 roku z polecenia właściciela owych dóbr hrabiego Jerzego Leonarda Colonny wybudowano tu kaplicę na podobieństwo Grobu Pańskiego w Jerozolimie, podlegającą od 1687 roku pod nowo wydzieloną parafię Koty[4]. Dziś odrestaurowana kaplica cały czas pełni swoje funkcje liturgiczne oraz filialno-parafialne, stanowiąc jednocześnie miejscową atrakcję krajoznawczą wpisaną do rejestru zabytków.

Akta wizytacji biskupiej z roku 1687 odnotowują funkcjonowanie wtedy w Potępie kuźnicy żelaza[5]. Zakład hutniczy w różnej postaci działał tu do połowy XIX w.

Z początku Potępa, pozostająca częścią majątku kolejnych właścicieli Tworoga nieprzerwanie do 1945 roku, leżała na terenach księstwa opolsko-raciborskiego w Monarchii Habsburgów. Po 1742 roku w Królestwie Prus, a od roku 1918 w Republice Weimarskiej. W plebiscycie górnośląskim zdecydowana większość mieszkańców wsi opowiedziała się za przyłączeniem do II Rzeczypospolitej, jednak Potępa znalazła się w granicach Polski dopiero po 1945 roku.

W nocy z 9 na 10 sierpnia 1932 roku pięciu umundurowanych funkcjonariuszy SA zamordowało w Potępie komunistę Konrada Piecucha. Sprawcy zostali początkowo skazani na śmierć, jednak w wyniku wstawiennictwa Adolfa Hitlera wyrok zamieniono na dożywotnie więzienie. W marcu 1933 r. – po objęciu pełni władzy przez Hitlera – mordercy zostali zwolnieni.

W okresie powojennym Potępa weszła w skład gminy Tworóg, a następnie gminy Krupski Młyn po powstaniu tejże.

Szkoła podstawowa w Potępie funkcjonuje od 1805 roku[6].

Przypisy | edytuj kod

  1. a b Konstanty Prus: Spis nazw miejscowości Śląska Opolskiego, Katowice 1939, s. 61.
  2. Johannes Chrząszcz: Bergbau und Eisengewinnung in der Toster Herrschaft während des 16. Jahrhunderts, [w:] „Zeitschrift des Vereins für Geschichte und Alterthum Schlesiens”, nr 37, Breslau 1903, s. 333.
  3. Henryk Gawelczyk: Ze wspólnego sztambucha. Część 1. Wiadomości o okolicach Tworoga, Kotów, Wielowsi... w najstarszych zapiskach z ksiąg parafialnych, Tarnowskie Góry 2000, s. 7.
  4. Alfons Nowack: Die Reichsgrafen Colonna, Freiherrn von Fels, auf Goss-Strehlitz, Tost und Tworog in Oberschlesien, Gross-Strehlitz 1902, s. 27 / 132 / 138.
  5. Joseph Jungnitz (oprac.): Visitationsberichte der Diözese Breslau. Archidiakonat Oppeln, Breslau 1904, s. 371.
  6. Andrzej Kucki: Dzieje szkoły w Potępie, [w:] „Montes Tarnovicensis”, nr 16, Tarnowskie Góry 2005.
Na podstawie artykułu: "Potępa" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy