Potok Zagórski (dopływ Czarnej Przemszy)


Potok Zagórski (dopływ Czarnej Przemszy) w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Potok Zagórski – mały ciek wodny[1] na Wyżynie Śląskiej, lewy dopływ Czarnej Przemszy[2]; Należy do lewobrzeżnego dorzecza Wisły.

Długość ok. 4 km, z czego 3,3 km jako woda powierzchniowa a 0,7 km podziemna[1]. Średni przepływ ok. 550 l/s[3].

Spis treści

Położenie i przebieg | edytuj kod

Oprócz odcinka ujściowego położony w całości na terenie miasta Sosnowiec w obszarze dzielnicy Zagórze i Środula. Liczne naturalne źródła ma we wzniesieniu zagórskim[2] w Sosnowcu-Zagórzu [4][5][6], uchodzi ponorem[7] w Będzinie; Przepływa przez podmokłe łąki na Zagórzu[2] tworząc staw w górnej części; Następnie koryto wiedzie wzdłuż Osiedla Hutnik aż do drogi krajowej nr 94 przechodząc pod nią na niegdyś bagniste obszary dzielnicy Środulia (osiedle Zuzanna i Dolna Środula) przepływając pomiędzy zabudowaniami hipermarketów na granicę obszaru ogródków działkowych a następnie na łąki porastające teren dawnego kamieniołomu a późniejszego wysypiska śmieci.

Historia | edytuj kod

Ślady i dokumenty wskazują, że od czasów średniowiecza, wody źródła były wykorzystywane przez lokalny browar do produkcji piwa aż do czasu rozpoczęcia eksploatacji złóż węgla w regionie[8][6][9]. W pobliżu źródeł zlokalizowany był też Gródek Rycerski[5][6], którego fosa była napełniana wodami z potoku[9]. Dla zapobieżenia zalewaniu dawnych wyrobisk górniczych koryto zostało w latach 1981–1986 uregulowane[3]. Jednocześnie ekolodzy przypuszczają, że wybudowane na terenie Środuli w latach 90. XX wieku hipermarkety mogły naruszyć ekosystem tego cieku wodnego.

Ochrona przyrody | edytuj kod

W dolinie Potoku Zagórskiego znajdują się łąki i zadrzewienia składające się między innymi z roślin: malina właściwa, pałka szerokolistna, wiązówka błotna[6], które to są lęgowiskami wielu gatunków ptaków: białorzytki, kuropatwy, pokląskwy, skowronka, gąsiorka, pliszki żółtej, dymówki[10] i podlegającej ścisłej ochronie czajki[11][12].

Innymi cennym gatunkiem występującym na łąkach zagórskich jest kosaciec syberyjski[13], natomiast w okolicach źródłowych Potoku, zwanych Dębnikiem, występuje krwiściąg lekarski[14], będący ostoją modraszki telejusa i modraszki nausitousa[13] chronionej prawem europejskim[14].

Ze względu na występowanie tak rzadkich gatunków, a szczególnie czajki Zagórskie towarzyszenie Regionalne Pakosznica a potem Przyroda dla Sosnowca wystąpiły o ustanowienie obszaru potoku i przylegających łąk chronionym użytkiem ekologicznym[9][12]. Pierwsze projekty związane z ochroną terenu Potoku Zagórskiego pojawiły się w 2003 roku[3], jako efekt uchwały rady miejskiej w sprawie zagospodarowania terenu Środula-Północ.[15] Późniejsze projekty zakładały ochronę potoku włącznie z otaczającymi łąkami i doliną - pojawiły się w planach Urzędu Miasta Sosnowca w 2010 roku kwalifikując je jako Powierzchnie przyrodniczo cenne na terenie Sosnowca[16]. W 2012 roku w efekcie braku działania, temat konieczności ochrony tych terenów podjęło stowarzyszenie Pakosznica[9], postulując objęciem ochroną terenu doliny potoku, łąk, kamieniołomu oraz pozostałości Gródka Rycerskiego postulując utworzenie zespołu przyrodniczo-krajobrazowego[9]. Wobec braku reakcji władz miasta, stowarzyszenie prowadziło czynną ochronę terenu we własnym zakresie[14], a czyszczenie koryta potoku zostało wykonane z inicjatywy obywatelskiej w ramach budżetu obywatelskiego[17][18]. W 2020 został ponownie zgłoszony wniosek do Rady Miasta o ustanowienie ochrony terenów potoku[19].

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Zobacz też | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. a b iMap, www.gispartner.pl [dostęp 2020-08-16] .
  2. a b c JoannaJ. Fajfer JoannaJ., Program Ochrony Środowiska dla Miasta Sosnowca na lata 2009-2018 [zarchiwizowane z adresu .
  3. a b c Program Ochrony Środowiska dla miasta Sosnowca. 2003. s. 44. [dostęp 2017-03-18].
  4. Piotr Cempulik, Krystyna Holeksa, Jacek Betleja, Witold Ryka: Przyroda Sosnowca. Sosnowiec: PTPP Pro Natura, 1999, s. 10. ISBN 83-907734-2-2.
  5. a b Gościniec PTTK, gosciniec.pttk.pl [dostęp 2020-08-16] [zarchiwizowane z adresu .
  6. a b c d PiotrP. Grzegorzek PiotrP., Sosnowiec Zagórze - między innymi Kamienna - część 3, www.bio-forum.pl, 11 marca 2014 [dostęp 2020-08-16] [zarchiwizowane z adresu .
  7. Prognoza oddziaływania na środowisko dla Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowaniaprzestrzennego miasta Sosnowc [zarchiwizowane z adresu .
  8. KarolinaK. Kot KarolinaK., Sosnowiec - Zagórze, nieistniejący browar, Strażnicy Czasu [dostęp 2020-08-16] [zarchiwizowane z adresu .
  9. a b c d e Ochrona dla łąk, potoku i kamieniołomu - Ochrona środowiska, www.portalsamorzadowy.pl [dostęp 2020-08-16]  (pol.).
  10. Piotr Cempulik, Krystyna Holeksa, Jacek Betleja, Witold Ryka: Przyroda Sosnowca. Sosnowiec: PTPP Pro Natura, 1999, s. 53-55. ISBN 83-907734-2-2.
  11. Czajka – trudny los ptasiego wędrowca, Przyroda Dla Sosnowca, 31 października 2019 [dostęp 2020-08-16] [zarchiwizowane z adresu  (pol.).
  12. a b AgnieszkaA. Stefaniak-Zubko AgnieszkaA., SOS dla czajek. Sosnowiczanie chcą ratować rzadkie ptaki, żyjące w sąsiedztwie marketów, sosnowiec.wyborcza.pl, 11 kwietnia 2020 [dostęp 2020-08-16] [zarchiwizowane z adresu .
  13. a b Modraszki, wścieklice i krwiściąg z Dębnika, Kurier Miejski, 11 września 2017 [dostęp 2020-08-16]  (pol.).
  14. a b c AgnieszkaA. Stefaniak-Zubko AgnieszkaA., Przyrodnicza perła Zagórza wciąż czeka na właściwą ochronę, sosnowiec.wyborcza.pl, 21 października 2017 [dostęp 2020-08-16] .
  15. UCHWAŁA NR 233/XIX/03 RADY MIEJSKIEJ W SOSNOWCU z dnia 18 grudnia 2003 roku, 18 grudnia 2003 [zarchiwizowane z adresu .
  16. PROGNOZA ODDZIAŁYWANIA NA ŚRODOWISKO LOKALNEGO PROGRAMU REWITALIZACJI MIASTA SOSNOWCA NA LATA 2010 - 2020, 2010 [zarchiwizowane z adresu .
  17. ZO 59_2019 - OCZYSZCZENIE KORYTA POTOKU ZAGÓRSKIEGO UL. STAŃCZYKA W SOSNOWCU, bip.mzuk.sosnowiec.pl [dostęp 2020-08-16] [zarchiwizowane z adresu .
  18. Media PartnerM.P. Lorenc Media PartnerM.P., Czyszczenie koryta Potoku Zagórskiego, Budżet Obywatelski w Sosnowcu [dostęp 2020-08-16] [zarchiwizowane z adresu .
  19. Czajka – trudny los ptasiego wędrowca, Przyroda Dla Sosnowca, 31 października 2019 [dostęp 2020-08-16]  (pol.).
Na podstawie artykułu: "Potok Zagórski (dopływ Czarnej Przemszy)" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy