Potyczka pod Potokiem


Potyczka pod Potokiem w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Potyczka pod Potokiem – potyczka powstania styczniowego stoczona 20 marca 1863 roku w okolicach wsi Potok. Starcie odbyło się między oddziałem powstańczym pod dowództwem podpułkownika Dionizego Czachowskiego, a oddziałem rosyjskim. Walka zakończyła się wygraną powstańców.

Spis treści

Geneza | edytuj kod

Wkrótce po wybuchu powstania styczniowego Marian Langiewicz zorganizował w Wąchocku swoją własną partię powstańczą. Liczyła ona w pierwszych dniach powstania około tysiąca powstańców[1]. Oddział ten składał się z trzech batalionów, a czwarty batalion był dopiero formowany. Dowódcą trzeciego batalionu był Dionizy Czachowski. Batalion liczył wtedy 310 żołnierzy[1]. W dniach 1–3 lutego 1863 doszło do kilku starć pod Wąchockiem, które powstańcy przegrali. W rezultacie tych starć dowódcy dwóch pierwszych batalionów rozpuścili swoich żołnierzy. Batalion Czachowskiego, mimo przegranej, zachował zdolność bojową[1]. W ciągu następnych tygodni Marian Langiewicz stoczył szereg walk na terenie województwa sandomierskiego i krakowskiego. W międzyczasie ogłosił się dyktatorem powstania. Oddział Langiewicza ciągle się powiększał, osiągając w końcu liczebność około 3600 żołnierzy[2] i zyskując tym samym nazwę „korpusiku”. Jego część stanowił pierwszy pułk, dowodzony przez podpułkownika Dionizego Czachowskiego[2].

18 marca 1863 roku doszło do zwycięskiej bitwy pod Grochowiskami. Po tej bitwie Langiewicz postanowił rozdzielić swoje wojsko. Sam natomiast, razem z kilkoma wyższymi oficerami, zdecydował wycofać się do Galicji, aby zorganizować powstanie na większą skalę[3]. W czasie przekraczania granicy „dyktator” został aresztowany przez Austriaków. Po tym jak Langiewicz z oficerami odjechał, wśród powstańców zapanował chaos. „Korpusik” w ciągu paru następnych dni rozpadł się, a żołnierze przeszli granicę z Galicją, gdzie duża część z nich została aresztowana. Kilkuset żołnierzy udało się zebrać pod swoją komendą generałowi Józefowi Śmiechowskiemu, ale oni też 21 marca 1863 przeszli granicę[2]. Z całego „korpusu” Langiewicza zdolność bojową zachował jedynie oddział podpułkownika Dionizego Czachowskiego.

Potyczka | edytuj kod

Czachowski ze swoimi ludźmi postanowił przejść w Góry Świętokrzyskie. W trakcie przemarszu napotkał wojska rosyjskie i doszło do walki. Brak jest bliższych szczegółów dotyczących tego starcia. Kilka źródeł informuje o tym, że takie zdarzenie miało miejsce, ale nie podają one bliższych szczegółów. Według krakowskiego „Czasu” Czachowski 19 marca 1863 obozował w Wełeczu. 20 marca 1863, w czasie marszu wojsk powstańczych, doszło pod Potokiem do spotkania z wojskami rosyjskimi. Potyczka zakończyła się polskim zwycięstwem, a Czachowskiemu udało się utorować drogę w Góry Świętokrzyskie. Oddział powstańczy liczył wtedy około 300 ludzi. Źródła nie podają żadnych informacji o stratach i sile przeciwnika. Walka prawdopodobnie nie przybrała większych rozmiarów, gdyż zarówno „Czas” jak i „Wiadomości z pola bitwy” określają to starcie mianem potyczki. Z militarnego punktu widzenia nie miała więc ona większego znaczenia.

Potyczka pod Potokiem miała natomiast znaczenie propagandowe, gdyż sam fakt jej stoczenia wskazywał, że powstanie trwa i się rozwija. Miało to szczególne znaczenie w kontekście niedawnego upadku dyktatury Langiewicza i rozpadu jego „korpusiku”. Krakowski „Czas” po wzmiance o tej potyczce podał:

Głucha wieść niesie, iż oddział ten zwiększony do 500 ludzi, ruszył po boju w dalszy pochód.

Z kolei „Wiadomości z pola bitwy”, które były czasopismem Rządu Narodowego wzmiankę o tej potyczce poprzedziły wyraźnie propagandowym wstępem (pisownia oryginalna):

Niektóre z rozdzielonych przez Dyktatora oddziałów, stoczyły już nie jedną pomyślną z najezdnikami potyczkę, dając ciągłe dowody niezachwianego męztwa i na coraz rozleglejsze okolice rozszerzając groźne dla naszych ciemięzców powstanie.

W praktyce z „korpusiku” Langiewicza walczył już w tym czasie tylko Czachowski ze swoim oddziałem. Potyczką pod Potokiem Czachowski zapoczątkował swoją kilkumiesięczną, samodzielną, partyzancką kampanię, ściągając tym samym na siebie uwagę ówczesnej prasy.

Przypisy | edytuj kod

  1. a b c MarianM. Langiewicz MarianM., Relacje z kampanii własnej 1863 r, Lwów 1905, s. 25–28 .
  2. a b c Opisanie wojennych wypraw w których udział brałem Stanisława Wierzbińskiego, [w:] AgatonA. Giller AgatonA., Polska w walce Zbiór wspomnień i pamiętników z dziejów naszego wyjarzmiania, Paryż 1868, s. 149–151 .
  3. RządR. Narodowy RządR., Wiadomości z pola bitwy, nr 7, 1863, s. 1 .

Bibliografia | edytuj kod

Na podstawie artykułu: "Potyczka pod Potokiem" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy