Powój


Powój w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania Pędy powoju okręcające się wokół podpory

Powój (Convolvulus L. ) – rodzaj roślin zielnych z rodziny powojowatych. Obejmuje ok. 250 gatunków[4]. Występuje w strefach umiarkowanych i podzwrotnikowych, głównie w Eurazji. W Europie rosną 23 gatunki (w tym jeden gatunek dziko rosnący w Polsce – powój polny C. arvensis[5]), w Turcji 32[6], w Pakistanie 21[7], w Chinach 8[4]. Nieliczne gatunki rosną na obu kontynentach amerykańskich, w Afryce Północnej i Południowej, Australii i na Nowej Zelandii[6]. Niektóre gatunki uprawiane są jako rośliny ozdobne (zwłaszcza C. sabatius i C. tricolor), niektóre gatunki są ciężkimi do zwalczenia chwastami upraw[6].

Nazwą powój określane są zwyczajowo również podobne rośliny takie jak wilec lub kielisznik.

Morfologia | edytuj kod

Convolvulus althaeoides
Pokrój
Rośliny jednoroczne, byliny[4], rzadziej półkrzewy[7] i krzewy do 3 m wysokości (C. floridus z Wysp Kanaryjskich)[6]. Pędy najczęściej pnące lub płożące się, rzadziej prosto wzniesione lub skrócone, tworzące formy poduszkowe[4][6], czasem cierniste[7], często owłosione, z włoskami pojedynczymi lub rozwidlonymi[4]. U roślin pnących łodyga wijąca się (zawsze w prawo), bez wąsów[8].
Liście
Ulistnienie skrętoległe[6]. Liście pojedyncze, czasem klapowane. Siedzące lub ogonkowe[4].
Kwiaty
Wyrastają w kątach liści pojedynczo lub w wierzchotkach, czasem główkowato skupionych[7][4]. Kwiaty są promieniste, obupłciowe i 5-krotne[8]. Działki kielicha są trwałe, ale nie powiększają się podczas owocowania, wszystkie są równe lub bywają asymetryczne[4]. Płatki korony są lejkowato lub dzwonkowato zrośnięte, na brzegu koliste lub z niewielkimi klapami, z wyraźnymi paskami biegnącymi wzdłuż środków płatków[4]. Mają barwę białą, żółtą, różową lub niebieską[6]. Płatki skręcone są w pąku i u nasady posiadają miodniki[6]. Pręcików jest 5, równej długości, o nitkach przylegających do szyjki słupka. Zalążnia górna, dwukomorowa, zawierającą po 1–2 zalążki w każdej z komór[6]. Słupek pojedynczy, nitkowaty, zwieńczony jest dwoma walcowatymi lub maczugowatymi znamionami[4].
Owoce
Nagie lub owłosione torebki[7] zawierające od jednego do czterech nasion[6][4].

Systematyka | edytuj kod

Rodzaj z rodziny powojowatych (Convolvulaceae), w obrębie której zaliczany jest do podrodziny Convolvuloideae i plemienia Convolvuleae. Do plemienia należą poza nim dwa rodzaje: Calystegiakielisznik (rozprzestrzeniony na świecie) i Polymeria (rodzaj endemiczny dla Australii). Wyodrębnienie rodzaju Calystegia zagnieżdżonego wewnątrz rodzaju Convolvulus czyni z niego rodzaj parafiletyczny. Docelowo dla poprawnego odzwierciedlenia relacji filogenetycznych konieczne będzie albo włączenie gatunków z rodzaju Calystegia do Convolvulus, albo podzielenie tego drugiego na kilka rodzajów[9][10].

Wykaz gatunków (nazwy zaakceptowane według The Plant List[11]

Przypisy | edytuj kod

  1. Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS ONE”, 10 (4), 2015, e0119248, DOI10.1371/journal.pone.0119248, PMID25923521, PMCIDPMC4418965 [dostęp 2020-02-20]  (ang.).
  2. Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2010-04-14]  (ang.).
  3. Index Nominum Genericorum. [dostęp 2009-01-28].
  4. a b c d e f g h i j k Convolvulus Linnaeus. W: Flora of China [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2018-07-31].
  5. Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Flowering plants and pteridophytes of Poland. A checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 2002. ISBN 83-85444-83-1.
  6. a b c d e f g h i j Roger Philips, Martyn Rix: The Botanical Garden. Vol. 2. Perennials and annuals. London: Macmillan, 2002, s. 219. ISBN 0-333-74890-5.
  7. a b c d e Shahina Ghazanfar: Convolvulus Linn.. W: Flora of Pakistan [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2018-07-31].
  8. a b Heywood V. H., Brummitt R. K., Culham A., Seberg O.: Flowering plant families of the world. Ontario: Firely Books, 2007, s. 108-110. ISBN 1-55407-206-9.
  9. Saša Stefanović, Daniel F. Austin and Richard G. Olmstead. Classification of Convolvulaceae: A Phylogenetic Approach. „Systematic Botany”. 28, 4, s. 791-806, 2003. 
  10. Williams, Bethany R.M.; Mitchell, Thomas C.; Wood, John R.I.; Harris, David J.; Scotland, Robert W.; Carine, Mark A.. Integrating DNA barcode data in a monographic study of Convolvulus. „Taxon”. 63, 6, s. 1287-1306, 2014. 
  11. Convolvulus. W: The Plant List. Version 1.1 [on-line]. [dostęp 2018-07-30].
Kontrola autorytatywna (takson):Identyfikatory zewnętrzne:
Na podstawie artykułu: "Powój" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy