Powiat augustowski


Na mapach: 53°51′N 22°58′E/53,850000 22,966667

Powiat augustowski w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania Mapa powiatu

Powiat augustowskipowiat w Polsce (województwo podlaskie), utworzony w 1999 roku w ramach reformy administracyjnej. Jego siedzibą jest miasto Augustów.

W skład powiatu wchodzą[2]:

Spis treści

Położenie | edytuj kod

Powiat augustowski położony jest w północno-wschodniej Polsce w północnej części woj. podlaskiego. Od północy graniczy z powiatami suwalskim i sejneńskim. Od wschodu przebiega granica państwowa z Białorusią. Od południa sąsiaduje z powiatami sokólskim, monieckim i grajewskim, zaś od zachodu - z ełckim (woj. warmińsko-mazurskie). Powiat augustowski jest jednym z trzech powiatów polskiej części Suwalszczyzny (wraz z suwalskim i sejneńskim).

Pod względem fizykogeograficznym największa część powiatu leży na obszarze Równiny Augustowskiej, południowa część obejmuje fragment Wzgórz Sokólskich i Kotliny Biebrzańskiej, zaś zachodnia - Pojezierza Ełckiego.

W okolicy wsi Rudawka przy śluzie Kurzyniec działa sezonowo polsko-białoruskie osobowe przejście graniczne (od 1.05 do 1.10 w godz.7:00-19:00)[3].

Symbole | edytuj kod

Zgodnie ze statutem powiat posiada herb, flagę i sztandar[4]. Herb i flagę ustanowiono w 2001 r., zaś sztandar - w 2008[5].

Herb powiatu augustowskiego | edytuj kod

Tarcza trójdzielna z falą srebrną z lewa w skos.
W polu górnym błękitnym z prawa - mitra książęca złota.
Pole dolne - zielone.

Flaga | edytuj kod

Flaga trójdzielna z pasem srebrnym z lewa w skos.
W polu górnym błękitnym z prawa - mitra książęca złota.
Pole dolne - zielone.
Proporcje długości boków - 5:8.

Symbolika | edytuj kod

  • Mitra książęca złota: nawiązuje do herbu Augustowa - stolicy powiatu.
  • Pole błękitne: symbolizuje błękit nieba i wody Pojezierza Augustowskiego.
  • Fala srebrna: odnosi się do Kanału Augustowskiego oraz rzek powiatu.
  • Pole zielone: symbolizuje tereny leśne Puszczy Augustowskiej i upraw rolnych powiatu.

Demografia | edytuj kod

W II Rzeczypospolitej | edytuj kod

Według spisu powszechnego z 1921 roku, powiat w ówczesnych granicach zamieszkiwało 62384 osób, w tym 58896 (94,4%) Polaków, 2789 (4,5%) Żydów, 531 (0,9%) Rosjan, 92 (0,1%) Białorusinów, 42 (0,1%) Niemców, 11 Litwinów, 4 Rusinów, 1 Czech, 1 Estończyk i 17 osób nieznanej narodowości[6].

Współcześnie | edytuj kod

Liczba ludności (dane z 30 czerwca 2012):

W 2010 r. powiat zajmował pod względem liczby ludności 202 miejsce[7].

  • Piramida wieku mieszkańców powiatu augustowskiego w 2014 roku[1]:

Stopa bezrobocia | edytuj kod

We wrześniu 2019 liczba zarejestrowanych bezrobotnych wynosiła 9 200 osób, a stopa bezrobocia 2,0%[8].

Religia | edytuj kod

Według spisu powszechnego z 1921 roku, 56400 (90,4%) mieszkańców powiatu w ówczesnych granicach wyznawało rzymski katolicyzm, 4036 (6,5%) judaizm, 932 (1,5%) było staroobrzędowcami, 683 (1,1%) prawosławnymi, 289 (0,5%) protestantami, 23 greko-katolikami. 4 osoby zadeklarowały brak wyznania, a w przypadku 17 osób nie ustalono go[6].

Podział administracyjny | edytuj kod

Gmina Płaska, której 82% powierzchni zajmują lasy, ma najniższą gęstość zaludnienia (ok. 7 os./km2) wśród wszystkich gmin w Polsce[10]. Najwięcej mieszkańców w pow. augustowskim ma gmina miejska Augustów, a wśród gmin wiejskich - gmina wiejska Augustów, najmniej - gmina Płaska. Największa jest gmina Płaska, najmniejsza - gmina miejska Augustów.

Wartości procentowe w tabelach odnoszą się do powierzchni lub liczby ludności całego powiatu.

Transport | edytuj kod

Główne drogi w pow. augustowskim Droga krajowa nr 8 w Sztabinie Most na rzece Netcie w Augustowie Droga wjazdowa do Lipska Budowa obwodnicy Augustowa

Powiat augustowski położony jest na szlaku komunikacyjnym, prowadzącym do państw bałtyckich (Litwa, Łotwa, Estonia), północnej Rosji oraz Finlandii. Szlak obejmuje zarówno połączenie drogowe (Via Baltica[11]), jak i kolejowe (Rail Baltica).

Transport drogowy | edytuj kod

Długość dróg w pow. augustowskim w 2007[12]:

W 2010 na terenie powiatu zarejestrowane były 35 402 pojazdy samochodowe[13].

Drogi międzynarodowe, krajowe i wojewódzkie | edytuj kod

Drogi krajowe w pow. augustowskim podlegają pod Generalną Dyrekcję Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w Białymstoku (rejony: Augustów i Suwałki)[14], zaś drogi wojewódzkie - pod Podlaski Zarząd Dróg Wojewódzkich w Białymstoku[15].

Obwodnica Augustowa - fragment drogi krajowej nr 8 (odcinek jednojezdniowy)  oraz drogi ekspresowej nr 61 (odcinek dwujezdniowy). Obwodnica na odcinku S61 ma długość 12,7 km,odcinek drogi ekspresowej S61 od węzła Raczki do węzła Lotnisko (Suwałki Południe).

Natężenie ruchu | edytuj kod

Średni dobowy ruch pojazdów silnikowych na drogach krajowych i wojewódzkich w powiecie augustowskim zmierzony przez Generalną Dyrekcję Dróg Krajowych i Autostrad w 2010[16][17]. Największe natężenie ruchu zanotowano w granicach Augustowa oraz na drogach krajowych nr 8 i 61.

Drogi powiatowe | edytuj kod

Drogi powiatowe i ulice powiatowe znajdujące się pod nadzorem Powiatowego Zarządu Dróg w Augustowie[18]:

Ponadto w ciągu dróg powiatowych zamiejskich i miejskich znajdują się 34 mosty o łącznej długości 581,75 m[19].

Komunikacja autobusowa i miejska | edytuj kod

Połączenia autobusowe powiatu obsługuje głównie przedsiębiorstwo PKS Suwałki. Oprócz niego działają także przewoźnicy: PKS Białystok, PPKS Łomża, PKS Polonus, Veolia Transport Mazury. Autobusy kursują bezpośrednio do miast takich jak: Białystok, Ełk, Grajewo, Kraków, Łomża, Olecko, Olsztyn, Sejny, Suwałki, Warszawa, Węgorzewo, Wrocław[20].

W stolicy powiatu, Augustowie, działa od 1959 komunikacja miejska. 6 linii o łącznej długości 54 km obsługiwanych jest przez autobusy Zakładu Komunikacji Miejskiej[21]. W Augustowie funkcjonuje też kilka firm taksówkarskich[22].

Transport kolejowy | edytuj kod

Koleje w pow. augustowskim

Linia kolejowa nr 40 | edytuj kod

Przez teren powiatu przebiega odcinek linii kolejowej nr 40 Sokółka-Suwałki (kilometraż: 45,2-87,8 km), o długości 42,6 km. Jest to linia jednotorowa, niezelektryfikowana, o znaczeniu państwowym. Maksymalna szybkość jazdy pociągów wynosi 90 km/h[12]. W granicach powiatu funkcjonują 2 stacje: Jastrzębna, Augustów (główna stacja powiatu), oraz 5 przystanków: Ostrowie Biebrzańskie, Balinka, Augustów Port, Blizna, Szczepki. Linia zarządzana jest przez PKP Polskie Linie Kolejowe. Pociągi pasażerskie i autobusy szynowe, obsługiwane przez PKP Intercity oraz Przewozy Regionalne, kursują bezpośrednio do Białegostoku, Suwałk, Szostakowa (na Litwie) i Warszawy[23]. Jeden z wariantów modernizacji międzynarodowej trasy kolejowej E75 (Rail Baltica) zakłada włączenie w nią linii kolejowej nr 40[24].

Wigierska Kolej Wąskotorowa | edytuj kod

W północnej części powiatu przy jeziorze Wigry biegnie fragment Wigierskiej Kolei Wąskotorowej (ok. 6,5 km[25]). Kolej wąskotorowa o szerokości toru 600 mm została zbudowana w 1916 w czasie okupacji niemieckiej w celu dostarczania drewna z wyrębów do tartaku w Płocicznie. Przewozy drewna zakończono w 1989. Od 2001 wyremontowana kolejka wykorzystywana jest do przejazdów turystycznych (od maja do września kursy regularne, pozostała część roku - na zamówienie[26]).

Transport wodny | edytuj kod

Kanał Augustowski w okolicach Suchej Rzeczki

W pow. augustowskim leży cały polski odcinek Kanału Augustowskiego (82 km i 3,5 km w strefie granicznej[27]), wybudowanego w latach 1824-1839. Kanał łączy rzeki Biebrza i Niemen. Na system kanału składają się sztuczne przekopy, uregulowane koryta rzek (Czarna Hańcza, Netta) oraz jeziora (m.in. Necko, Jezioro Białe Augustowskie, Jezioro Studzieniczne). Na terenie Polski znajduje się 14 śluz, zaś przez jedną przebiega granica z Białorusią. Odbudowa białoruskiej części kanału na początku XXI w. przywróciła możliwość dotarcia nim do Niemna. Współcześnie na kanale odbywa się głównie ruch turystyczny (spływy kajakowe, rejsy wycieczkowe). Do lat 90. XX w. wykorzystywany był do spławu drewna pozyskiwanego w Puszczy Augustowskiej.

Zgodnie z Rozporządzeniem Rady Ministrów z 2002 r. ws. klasyfikacji śródlądowych dróg wodnych kanał ma klasę Ia (droga wodna o znaczeniu regionalnym, maks. długość statków z napędem i barek - 24 m, maks. szerokość - 3,5 m, maks. zanurzenie - 1 m)[28]. Kanał Augustowski oraz rzeki: Czarna Hańcza, Netta i Rospuda administrowane są przez Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Warszawie (Nadzór Wodny w Augustowie)[27][29].

Ochrona przyrody | edytuj kod

Jezioro Wigry we wsi Bryzgiel (Wigierski Park Narodowy)

(*) Obszary poszczególnych form ochrony mogą się pokrywać, zatem powierzchnia rodzajów nie sumuje się.

Na terenie powiatu augustowskiego położone są częściowo lub w całości poniższe formy ochrony przyrody[30].

Parki narodowe:

  1. Biebrzański Park Narodowy
  2. Wigierski Park Narodowy

Obszary chronionego krajobrazu:

  1. Obszar Chronionego Krajobrazu „Dolina Biebrzy I”
  2. Obszar Chronionego Krajobrazu „Dolina Rospudy”
  3. Obszar Chronionego Krajobrazu „Jeziora Rajgrodzkie”
  4. Obszar Chronionego Krajobrazu „Puszcza i Jeziora Augustowskie"
Rezerwat Przyrody Perkuć

Rezerwaty przyrody:

  1. Rezerwat przyrody Brzozowy Grąd
  2. Rezerwat przyrody Glinki
  3. Rezerwat przyrody Jezioro Kalejty
  4. Rezerwat przyrody Jezioro Kolno
  5. Rezerwat przyrody Kozi Rynek
  6. Rezerwat przyrody Kuriańskie Bagno
  7. Rezerwat przyrody Mały Borek
  8. Rezerwat przyrody Perkuć
  9. Rezerwat przyrody Stara Ruda
  10. Rezerwat przyrody Starożyn

Ponadto zarejestrowanych jest 16 użytków ekologicznych i ponad 70 pomników przyrody.

Prawem międzynarodowym chronione są:

Starostowie | edytuj kod

Zobacz też | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. a b http://www.polskawliczbach.pl/powiat_augustowski, w oparciu o dane GUS.
  2. Powiat augustowski. Podlaski Urząd Wojewódzki w Białymstoku. [dostęp 2011-04-16].
  3. Placówka Straży Granicznej w Płaskiej. Podlaski Oddział Straży Granicznej. [dostęp 2012-01-10].
  4. Insygnia. [dostęp 2011-01-03].
  5. Powiat augustowski - Insygnia. [dostęp 2011-01-03].
  6. a b Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej: opracowany na podstawie wyników pierwszego powszechnego spisu ludności z dn. 30 września 1921 r. i innych źródeł urzędowych.. T. 5: Województwo białostockie. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 1924. [dostęp 2011-02-26].
  7. Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2010 r.. Główny Urząd Statystyczny. s. 23. [dostęp 2010-12-17]. [zarchiwizowane z tego adresu (2011-08-06)].
  8. GUS, Bezrobotni zarejestrowani i stopa bezrobocia. Stan w końcu września 2019 r., stat.gov.pl [dostęp 2019-11-27]  (pol.).
  9. a b GUS-Główny Urząd Statystyczny (pol.). stat.gov.pl. [dostęp 2013-01-10].
  10. Strona Gminy Płaska. [dostęp 2010-12-19].
  11. Nowy wariant trasy E67 zakłada poprowadzenie ją planowaną drogą S61
  12. a b Plan Rozwoju Lokalnego Powiatu Augustowskiego na lata 2007-2013. Starostwo Powiatowe w Augustowie.
  13. a b Bank Danych Lokalnych. Główny Urząd Statystyczny. [dostęp 2012-03-23].
  14. Dane o sieci dróg krajowych województwa podlaskiego. Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w Białymstoku. [dostęp 2012-03-21].
  15. Uchwala Nr VI /18/99 Sejmiku Województwa Podlaskiego z dnia 25 lutego 1999 r. w sprawie utworzenia jednostki budżetowej - Podlaskiego Zarządu Dróg Wojewódzkich w Białymstoku. Podlaski Zarząd Dróg Wojewódzkich w Białymstoku. [dostęp 2012-03-22].
  16. Generalny pomiar ruchu w 2010 roku. Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad, 2010.
  17. Pomiar ruchu na drogach wojewódzkich w 2010 roku. Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad, 2010.
  18. Wykazy. Powiatowy Zarząd Dróg w Augustowie. [dostęp 2012-03-21].
  19. Wykaz obiektów mostowych w ciągu dróg powiatowych zamiejskich i miejskich Powiatowego Zarządu Dróg w Augustowie. Powiatowy Zarząd Dróg w Augustowie. [dostęp 2012-03-22].
  20. PKS w Suwałkach SA. [dostęp 2012-03-23].
  21. Zakład Komunikacji Miejskiej. Przedsiębiorstwo Transportowe Necko. [dostęp 2012-03-23].
  22. Postoje taxi. Augustow.pl. [dostęp 2012-03-23].
  23. Twój Plan Podróży - rozkład jazdy pociągów. [dostęp 2012-03-22].
  24. Warszawa: Modernizacja linii do Białegostoku. Inforail. [dostęp 2012-03-21].
  25. Długość na podstawie: Mapa Google. [dostęp 2012-03-22].
  26. O Kolejce. Wigierska Kolej Wąskotorowa. Biuro Turystyczne Pensjonat Restauracja. [dostęp 2012-03-22].
  27. a b Kanał Augustowski. Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Warszawie. [dostęp 2012-03-22].
  28. Dz.U. z 2002 r. nr 77, poz. 695
  29. Wykaz administrowanych rzek. Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Warszawie. [dostęp 2012-03-22].
  30. Na podstawie bazy: Centralny Rejestr Form Ochrony Przyrody. [dostęp 2010-12-17].
  31. Ruch służbowy w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych od 15 grudnia 1922 do 1 marca 1923 r.. „Dziennik Urzędowy Ministerstwa Spraw Wewnętrznych”, s. 23, Nr 2 z 31 marca 1923. 
  32. Ruch służbowy w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych od 15 grudnia 1922 do 1 marca 1923 r.. „Dziennik Urzędowy Ministerstwa Spraw Wewnętrznych”, s. 22, Nr 2 z 31 marca 1923. 
Na podstawie artykułu: "Powiat augustowski" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy