Powiat biłgorajski


Na mapach: 50°33′N 22°44′E/50,550000 22,733333

Powiat biłgorajski w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Powiat biłgorajski – powiat w Polsce, w południowej części województwa lubelskiego, odtworzony w 1999 roku w ramach reformy administracyjnej. Jego siedzibą jest miasto Biłgoraj.

Powiat leży głównie na pograniczu Równiny Biłgorajskiej i Płaskowyżu Tarnogrodzkiego. Północne gminy powiatu tworzą specyficzne podłużne i wąskie pasmo, przebiegające na krótkich odcinkach przez szereg równoleżnikowych mezoregionów: Wzniesienia Urzędowskie, Roztocze Zachodnie, Padół Zamojski i Wyniosłość Giełczewską. Wschodnie krańce powiatu leżą w obrębie Roztocza Środkowego. Głównymi rzekami powiatu są Tanew, Łada i Por. Na terenie powiatu znajdują się złoża gazu ziemnego i ropy naftowej. Jest to region wybitnie rolniczy z dużymi obszarami leśnymi.

Spis treści

Podział administracyjny | edytuj kod

Stan: na 31 grudnia 2006 rok
Źródła: Główny Urząd Statystyczny i Lubelski Urząd Wojewódzki

Główne miejscowości | edytuj kod

Na terenie powiatu znajdują się cztery miasta:

(GUS, stan na 31.12.2006)

  • Biłgoraj (27244 mieszk. • 21,10 km² • 1291 os./km²)
  • Tarnogród (3399 mieszk. • 10,69 km² • 318 os./km²)
  • Józefów (2436 mieszk. • 5,00 km² • 487 os./km²)
  • Frampol (1421 mieszk. • 4,67 km² • 304 os./km²)

oraz dwie wsie będące dawniej miastami:

Inne większe wsie (powyżej 1000 mieszkańców) to Aleksandrów (3100), Łukowa (2700), Sól (2200), Różaniec (1800), Potok Górny (1400), Tereszpol-Zaorenda (1400), Zamch (1500), Biszcza (1200), Lipiny Dolne (1200), Dąbrowica (1200), Księżpol (1100), Chmielek (1100) i Bukowina (1000).

Historia | edytuj kod

Gminy powiatu biłgorajskiego 1933-54[6] Zagroda sitarska w Biłgoraju Pałacyk w Tarnogrodzie (1930) Dawna synagoga w Józefowie Kościół św. Dominika w Turobinie Rynek w Goraju Kapliczka na wodzie w Górecku Kościół Matki Bożej Częstochowskiej (dawna cerkiew) w Tereszpolu Oberża w Obszy Cmentarz partyzancki w Osuchach Dawny areszt w Łukowej Panorama Stanisławowa Kościół Podwyższenia Krzyża Pańskiego w Księżpolu, dawna cerkiew Gajówka we Floriance Krzyż polny w Majdanie Nepryskim Elektrownia w Biłgoraju Kościół (dawna cerkiew) w Biszczy Chałupa w Potoku Górnym Kościół (dawna cerkiew) w Zamchu Cmentarz w Sigle Pomnik w Długim Kącie Tarnogrodzki rynek

1866–1912 | edytuj kod

Przed utworzeniem powiatu biłgorajskiego jego tereny obejmował istniejący od 1810 powiat tarnogrodzki (od 1842 okręg tarnogrodzki). W jego skład wchodziły również Frampol, Goraj i Janów Lubelski.

W 1866 w Królestwie Polskim nastąpiła reforma administracyjna. W ramach represji po powstaniu styczniowym zniesiono okręg tarnogrodzki (wraz z odebraniem praw miejskich Tarnogrodowi) a z południowo-zachodniej części powiatu zamojskiego utworzono powiat biłgorajski z siedzibą w Biłgoraju. Powiat był jednym z dziesięciu powiatów guberni lubelskiej. W 1866 jego obszar wynosił 1708 km² (30,6 mil²), w 1878 liczba mieszkańców wynosiła 80 335. W 1876 wśród 73898 mieszkańców powiatu było 46 595 (63%) katolików, 18 294 (25%) unitów, 6761 (9%) izraelitów, 2232 (3%) prawosławnych i 14 (0,01%) protestantów[7].

Powiat graniczył od północy z powiatami janowskim i zamojskim, od wschodu z powiatem tomaszowskim a od zachodu i południa z Galicją (Austro-Węgry). Rzeka Tanew (niespławna) przecinała powiat na dwie geograficznie odmienne części: północną – niską, zalesioną i obfitującą w drobne cieki wodne (główna rzeka Łada), niezbyt uprawną i rzadko zaludnioną; oraz południową – wzniesioną, górzystą, bezleśną i ubogą w wody (tylko rzeczka Złota), natomiast lepiej uprawną i bardziej zaludnioną (mimo rzadkiego rozmieszczenia wsi). Jedyną drogą wodną powiatu był San (tylko na krótkim odcinku przygranicznym) natomiast najbliższa kolej – nadwiślańska – biegła w odległości około 10 mil od granicy powiatu. W powiecie niemal nie było dróg bitych (6 km przed I wojną światową), co hamowało rozwój rolnictwa i przemysłu (oprócz stosunkowo rozwiniętego sitarstwa w Biłgoraju). Na terenie powiatu istniały 4 małe browary, 1 gorzelnia i 6 fabryk (ostatnie miejsce wśród powiatów w guberni)[7].

W powiecie było w 1878 roku 19 szkół podstawowych. Pod względem sądowym powiat biłgorajski należał do II okręgu sądowego w Zamościu i dzielił się na cztery gminne okręgi sądowe z siedzibami w Soli, Lipinach, Tarnogrodzie i Józefowie. Pod względem administracyjnym powiat dzielił się na (pisownia oryginalna)[7]:

1912–1914 | edytuj kod

Powiat biłgorajski znalazł się wśród powiatów guberni lubelskiej dotkniętych utworzeniem w 1912 guberni chełmskiej. Zaliczając ziemię biłgorajską do guberni chełmskiej, mającej z założenia ruski (rosyjski) charakter, władze rosyjskie wykorzystały kolejną możliwość rusyfikacji mieszkańców, ponieważ tylko w trzech gminach – Babice, Biszcza i Księżpol – odsetek prawosławnych (w większości byłych unitów, nawróconych przemocą w 1875) przekraczał 50%, a w trzech kolejnych – Potok Górny, Wola Różaniecka i Krzeszów – 30%.

Gminy Aleksandrów i Kocudza oraz części gmin Huta Krzeszowska, Łukowa, Majdan Sopocki, Puszcza Solska i Sól pozostały po stronie lubelskiej i zostały włączone do powiatu janowskiego. Pozostała część powiatu biłgorajskiego pod dotychczasową nazwą została włączona do guberni chełmskiej. Powiat biłgorajski w tych granicach liczył 998,7 km² powierzchni i 102 382 mieszkańców. W jego skład wchodziły miasto Biłgoraj, osady Tarnogród i Krzeszów oraz dziesięć gmin – Babice, Biszcza, Huta Krzeszowska, Księżpol, Krzeszów, Łukowa, Majdan Sopocki, Potok Górny, Puszcza Solska, Sól, Tarnogród i Wola Różaniecka, a w nich 101 wsi.

Granica nowej guberni przecięła dotychczasowy powiat bardzo skomplikowaną linią, istniała również enklawa "chełmska" – wieś Dyle. Nowy podział wywołał zamęt w administracji, w szczególności gminy Tarnogród początkowo nie zaliczono do chełmskiej, wobec czego stanowiła eksklawę guberni lubelskiej na granicy z Galicją. W nowych granicach powiatu ludność katolicka nadal stanowiła większość; według urzędowych danych mieszkało to 53 973 katolików, 36 562 prawosławnych, 13 070 żydów i 1 luteranin. Stopniowo wprowadzano przepisy wynaradawiające ludność polską.

W marcu gubernię chełmską wyłączono z generał-gubernatorstwa warszawskiego i włączono do generał-gubernatorstwa kijowskiego, jednak zmiana ta nie wywarła praktycznych skutków, bo już latem tego roku władze rosyjskie bezpowrotnie opuściły Polskę.

1914–1919 | edytuj kod

Po zajęciu Królestwa Polskiego przez wojska państw centralnych powiat biłgorajski znalazł się pod okupacją austro-węgierską – początkowo w obrębie Generał-Gubernatorstwa Wojskowego w Kielcach, a od 1 października 1915 Generał-Gubernatorstwu Wojskowemu w Lublinie. Okupacyjne władze austriackie przywróciły granice powiatów z 1912 roku. Wskutek intensywnej emigracji, ewakuacji ludności (zwłaszcza ukraińskiej) na wschód i strat wojennych, ludność powiatu w październiku 1916 w stosunku do 1906 spadła o 46,8% – do 71 761 osób.

Lokalnym organem władz okupacyjnych była cesarska i królewska komenda wojskowa, mająca charakter militarny. Na jej czele stali oficerowie armii austro-węgierskiej. W ramach tej komendy istniał komisariat cywilny kierowany przez komisarza cywilnego narodowości polskiej. Zachowano dotychczasową organizację władz gminnych i miejskich. Językiem urzędowym był niemiecki, ale w kontaktach z ludnością używano języka polskiego. Pod koniec 1917 przywrócono samorząd powiatowy, a latem 1918 – miejski.

Wielkie wzburzenie w powiecie wywołał traktat brzeski, mocą którego powiat znów miał być podzielony na część polską i "chełmską", należącą do Ukrainy. Projektowana granica miała przecinać południową Lubelszczyznę wzdłuż linii Tarnogród – Biłgoraj – Szczebrzeszyn.

W październiku 1918 Rada Regencyjna powołała jako podstawowe jednostki administracji powiaty zarządzane przez komisarzy – początkowo zwanych królewsko-polskimi, potem ludowymi, a wreszcie rządowymi. 3 listopada 1918 ostatni austro-węgierski komisarz wojskowy powiatu biłgorajskiego ppłk Aleksander Carapet przekazał władzę miejscowemu komisarzowi cywilnemu A. Cyfrowiczowi i wyjechał z Biłgoraja. 4 listopada miejscowe jednostki POW bez oporu rozbroiły żołnierzy austriackich. Powiat był wolny.

1919–1939 | edytuj kod

Po odzyskaniu niepodległości powiat biłgorajski w dotychczasowych (czyli takich jak w 1866 roku) granicach stał się jednym z 19 powiatów utworzonego 14 sierpnia 1919 województwa lubelskiego.

1 stycznia 1923 do powiatu biłgorajskiego włączono gminy Frampol i Goraj z powiatu zamojskiego[9].

1 kwietnia 1923 z powiatu biłgorajskiego wyłączono gminę Majdan Sopocki i włączono ją do powiatu tomaszowskiego – z wyjątkiem wsi Długi Kąt, Hamernia, Izbica, Siedliska i Stanisławów, które po włączeniu do gminy Aleksandrów pozostały w powiecie biłgorajskim[10].

1 kwietnia 1927 zmieniono granice gmin wiejskich Sól, Aleksandrów i Puszcza Solska – wsie Brodziaki, Korczów, Okrągłe i Smólsko z gminy Sól włączono do gminy Puszcza Solska, a wieś Margole z gminy Sól włączono do gminy Aleksandrów[11], jak również do miasta Biłgoraja przyłączono wieś Bojary oraz wieś i folwark Rożnówka z gminy Puszcza Solska[12].

31 października 1928 starostą biłgorajskim został Tadeusz Szałowski[13].

1 kwietnia 1930 zniesiono gminę Goraj, której teren włączono do gminy Frampol, oraz zmieniono granice gmin Frampol i Puszcza Solska – do tej ostatniej gminy włączono z gminy Frampol obszar leśny o obszarze 37,40 ha położony między wsią Karolówka a dotychczasową granicą gminy Puszcza Solska[14]. Rozporządzenie to uchylono kolejnym rozporządzeniem z 29 lipca 1939[15]; w efekcie zniesienie gminy Goraj zostało z mocą wsteczną uchylone, a zmiana granic gmin anulowana.

1 kwietnia 1933 powiat liczył 1575,37 km² powierzchni i 118 874 mieszkańców w 1 mieście, 15 gminach i 269 sołectwach[16].

1939–1944 | edytuj kod

W myśl paktu Ribbentrop-Mołotow biłgorajszczyzna wraz z resztą obszaru Polski na wschód od Wisły i Sanu miała przypaść Związkowi Radzieckiemu. Rzeczywiście, 28 września 1939 miasto z okolicą zajęły wojska radzieckie, jednak w następstwie zmiany ustaleń między okupantami opuściły je po niecałych dwóch tygodniach.

26 października 1939 powiat biłgorajski objęła cywilna administracja niemiecka. Powiat należał wówczas do dystryktu lubelskiego Generalnego Gubernatorstwa[17]. Nie licząc się z tradycyjnymi granicami 1 stycznia 1940 niemieckie władze okupacyjne włączyły do powiatu biłgorajskiego:

Przez bardzo krótki czas (1939) do powiatu biłgorajskiego należały też odległe gminy Antoniów i Charzewice (ta ostatnia częściowo) z dotychczasowego powiatu tarnobrzeskiego[19].

Na przełomie 1940 i 1941 roku powiat biłgorajski liczył 23 gminy i 2584,1 km² powierzchni[20]. W czasie wojny obszar powiatu, szczególnie wschodnia część, był objęty powstaniem zamojskim.

1944–1954 | edytuj kod

W 1944 podział administracyjny Polski został odtworzony według stanu z 1939. Według podziału administracyjnego z 1952 powiat biłgorajski należał do woj. lubelskiego i dzielił się na 1 miasto i 15 gmin, które z kolei były podzielone na 144 gromad (sołectw)[21] (liczba gromad w nawiasie):

1 stycznia 1953 z gminy Kocudza wyłączono gromady Andrzejówka, Bukowa i Korytków Duży i włączono je do gminy Puszcza Solska[23].

1954–1972 | edytuj kod

1 stycznia 1955 weszła w życie reforma administracyjna wprowadzona ustawą z 29 września 1954 o reformie podziału administracyjnego wsi i powołaniu gromadzkich rad narodowych[24], polegająca na likwidacji gmin i podziale powiatów bezpośrednio na gromady. W myśl art. 3 tej ustawy podziału na gromady dokonywała wojewódzka rada narodowa w drodze uchwały zatwierdzonej przez Komitat Rady Państwa i Rady Ministrów do spraw Podziału Administracyjnego Kraju. Wojewódzka Rada Narodowa w Lublinie podjęła odpowiednią uchwałę 5 października 1954.[25][26] Jej mocą powiat biłgorajski został podzielony na 1 miasto i 45 gromad:

W ramach tej reformy dokonano licznych zmian przynależności administracyjnej poszczególnych miejscowości:[27]

1 stycznia 1955 przyłączono do powiatu biłgorajskiego gromady Tereszpol-Kukiełki i Tereszpol-Zaorenda (wyodrębnione z byłej gminy Tereszpol) z powiatu zamojskiego[28].

Dalsze zmiany przyniosła reforma z 1955, wchodząca w życie 1 stycznia 1956:

W efekcie 1 stycznia 1956 powiat biłgorajski składał się z 1 miasta i 42 gromad[31].

29 lutego 1956 zniesiono gromady Biłgoraj i Gromada, zastępując je – odpowiednio – gromadami Podlesie i Majdan Gromadzki (zmiany siedzib i nazw)[32]. Ponadto do gromady Stanisławów w powiecie biłgorajskim włączono kolonię Czarny Las z gromady Majdan Sopocki w powiecie tomaszowskim w tymże województwie[33].

1 stycznia 1957 do gromady Harasiuki włączono wieś Gózd Lipiński z gromady Biszcza[34].

1 stycznia 1958 do gromady Biszcza włączono z powrotem wieś Gózd Lipiński z gromady Harasiuki[35].

1 stycznia 1958 do powiatu biłgorajskiego włączono gromadę Czarnystok z powiatu zamojskiego[36] lecz już 31 grudnia 1959 roku gromadę tę włączono z powrotem do powiatu zamojskiego[37].

1 stycznia 1958 zniesiono: a) gromadę Tereszpol-Kukiełki, włączając jej obszar do gromady Tereszpol Zaorenda; b) gromadę Smólsko, włączając jej obszar do gromad: Podlesie (wsie Brodziaki, Edwardów i Smólsko Małe oraz gajówkę Kociołki), Majdan Nowy (wieś Smólsko Duże) i Księżpol (wsie Lipowiec Duży i Lipowiec Mały)[38]; i c) gromadę Babice, włączając jej obszar do gromady Obsza w tymże powiecie[39].

1 stycznia 1959 zniesiono gromadę Nowa Wieś w związku z przeniesieniem siedziby GRN z Nowej Wsi do Krzeszowa Górnego i zmianą nazwy jednostki na gromada Krzeszów Górny[40].

1 stycznia 1960 utworzono gromadę Biłgoraj siedzibą GRN w mieście Biłgoraju (nie wchodzącym w jej skład) z obszarów zniesionych gromad Dąbrowica, Majdan Gromadzki i Podlesie w tymże powiecie[41].

W sumie, do 1 lipca 1960 zniesiono 16 gromad a utworzono 2 nowe – Biłgoraj (z siedzibą w Biłgoraju) i Krzeszów Górny. W efekcie powiat składał się z 1 miasta i 24 gromad: Aleksandrów, Biłgoraj, Biszcza, Bukowa, Frampol, Goraj, Harasiuki, Hedwiżyn, Huta Plebańska, Jędrzejówka, Józefów, Krzeszów Górny, Księżpol, Lipiny Dolne, Łukowa, Majdan Nowy, Obsza, Potok Górny, Sól, Szyszków, Tarnogród, Teodorówka, Tereszpol-Zaorenda i Wola Różaniecka[42].

31 grudnia 1961 do gromady Józefów, w powiecie biłgorajskim przyłączono wieś Szopowe oraz stację kolejową Krasnobród z gromady Bondyrz w powiecie zamojskim[43].

Do 1 lipca 1965 zniesiono kolejne 5 gromad (Bukowa, Hedwiżyn, Huta Plebańska, Jędrzejówka i Szyszków), utworzono natomiast gromadę Huta Krzeszowska. W efekcie powiat składał się z 1 miasta i 20 gromad[44].

1973–1975 | edytuj kod

Kolejna reforma administracyjna z 1972 przyniosła zniesienie gromad i reaktywację gmin z dniem 1 stycznia 1973[45]. Powiat biłgorajski podzielono na 1 miasto i 12 gmin[46]:

Gminę Krzeszów odtworzono w powiecie leżajskim woj. rzeszowskiego. W miejsce dawnej gminy Kocudza utworzono w powiecie janowskim woj. lubelskiego gminę Dzwola. Ponadto 1 stycznia 1973 z powiatu krasnostawskiego wyłączono część obszaru sołectwa Gródki o powierzchni 250 ha, którą włączono do powiatu biłgorajskiego[47].

W ramach reformy odtworzono jedynie niektóre dawne gminy, natomiast pozostałe uległy znacznym zmianom. Odtworzono gminy Biszcza, Frampol, Goraj, Księżpol, Łukowa, Potok Górny i Tereszpol. Dawna gmina Aleksandrów została odtworzona jako gmina Józefów, dawna gmina Babice – jako gmina Obsza, dawna gmina Huta Krzeszowska – jako Harasiuki. Nowa gmina Tarnogród objęła dawną gminę Tarnogród (obejmującą samą miejscowość) i otaczającą ją gminę Wola Różaniecka. Nowo utworzona gmina Biłgoraj, otaczająca pierścieniem miasto, objęła większość terenów dawnych gmin Sól i Puszcza Solska, których nie odtworzono.

W 1973 powierzchnia powiatu biłgorajskiego wynosiła 1685 km², liczba mieszkańców 92.600, gęstość zaludnienia – 55 mieszkańców na km²[48].

1975–1998 | edytuj kod

Wskutek reformy administracyjnej z 1975 1 czerwca tego roku powiat biłgorajski został zniesiony. Wchodzące w jego skład gminy włączono do nowo utworzonego województwa zamojskiego, jedynie gmina Harasiuki została włączona do województwa tarnobrzeskiego (tam znalazły się też dawne "biłgorajskie" gminy Krzeszów i Dzwola)[49].

2 lipca 1976 zniesiono gminy Biszcza, Obsza i Tereszpol. Obszar gminy Biszcza podzielono między gminy Księżpol, Potok Górny i Tarnogród, obszar gminy Obsza przyłączono do gminy Łukowa a obszar gminy Tereszpol podzielono między gminy Biłgoraj i Zwierzyniec[50].

1 września 1977 zniesiono także gminę Krzeszów w woj. tarnobrzeskim, włączając ją do gminy Rudnik[51].

1 października 1982 odtworzono gminy Biszcza[52] i Obsza[53] (a także gminę Krzeszów w woj. tarnobrzeskim, powiększoną o wieś Podolszynka Plebańska z gminy Harasiuki)[52]. Gminę Tereszpol przywrócono 1 stycznia 1984, jednak wieś Hedwiżyn pozostała w gminie Biłgoraj[54].

1 stycznia 1987 prawa miejskie odzyskał Tarnogród[55] a 1 stycznia 1988 – Józefów[56]. Od momentu odzyskania praw miejskich miasta te stanowiły jednostki administracyjne (gminy miejskie) odrębne od jednoimiennych gmin wiejskich natomiast miały wspólne z nimi władze gminne. 1 lutego 1991 miasta oraz gminy wiejskie Tarnogród i Józefów połączono we wspólne gminy miejsko-wiejskie[57].

1 stycznia 1992 utworzono nową (dużo mniejszą niż sprzed 1954 roku) gminę Aleksandrów, wyodrębnioną z części obszaru gminy Józefów[58].

1 października 1993 prawa miejskie odzyskał także Frampol, wobec czego gminę wiejską Frampol przekształcono w gminę miejsko-wiejską[59].

Od 1999 | edytuj kod

Wraz z reformą administracyjną z 1999 roku w nowym województwie lubelskim przywrócono powiat biłgorajski[60]. W porównaniu z obszarem z początku 1975 powiat biłgorajski został zwiększony o gminę Turobin (dawniej w powiecie krasnostawskim, a następnie także w województwie zamojskim), lecz zmniejszony o gminę Harasiuki, przyłączoną do powiatu niżańskiego w województwie podkarpackim (tamże po raz pierwszy znalazła się gmina Krzeszów, podczas gdy gmina Dzwola powróciła do powiatu janowskiego). Czyniono zabiegi o włączenie do powiatu biłgorajskiego gminy Zwierzyniec, lecz ostatecznie włączono ją do powiatu zamojskiego.

Demografia | edytuj kod

Liczba ludności (dane z 30 czerwca 2005):

  • Piramida wieku mieszkańców powiatu biłgorajskiego w 2014 roku[61].


Według danych z 31 grudnia 2019 roku[62] powiat zamieszkiwało 100 919 osób.

Stopa bezrobocia | edytuj kod

We wrześniu 2019 liczba zarejestrowanych bezrobotnych wynosiła 2 100 osób, a stopa bezrobocia 4,4%[63]

Urzędy gmin | edytuj kod

stan na 1 stycznia 2018 rok

Miejscowości powiatu biłgorajskiego według liczby mieszkańców | edytuj kod

Dane pobrane z serwisu hoga.pl (stan na rok 2008).

Z powodu braku aktualnych danych, w powyższej liście nie ma następujących miejscowości:
Bolesławin, Bukowiec, Cichy, Florianka, Jamieńszczyzna, Kolonia Różaniecka, Kuchy-Kolonia, Marianka, Markowicze-Cegielnia, Pierogowiec, Podlesie, Polesiska, Popówka, Poręby, Różaniec-Szkoła, Telikały i Zagrody.

Sąsiednie powiaty | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. Wyniki badań bieżących - Baza Demografia - Główny Urząd Statystyczny, demografia.stat.gov.pl [dostęp 2020-05-20] .
  2. odległość od siedziby gminy do miasta powiatowego (Biłgoraja)
  3. nie wchodzi w skład gminy
  4. największą miejscowością gminy Biłgoraj jest Sól – 1708 mieszkańców
  5. największą miejscowością gminy Obsza jest Zamch – 1480 mieszkańców
  6. według publikacji Głównego Urzędu Statystycznego w Warszawie: Województwa centralne i wschodnie Rzeczypospolitej Polskiej – podział na gminy według stanu z dnia 1 IV 1933 roku, Książnica-Atlas, Lwów 1933
  7. a b c powiat biłgorajski w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego. T. I: Aa – Dereneczna. Warszawa 1880.
  8. W Słowniku Geograficznym Królestwa Polskiego najwyraźniej jest tu błąd, ponieważ (1) miejscowość ani gmina "Tarnowatka" nigdy nie istniały i sam Słownik ich nie wymienia, (2) wieś i gmina Tarnawatka są wymienione w składzie powiatu tomaszowskiego, zaś (3) w wykazie gmin powiatu biłgorajskiego ewidentnie brakuje Tarnogrodu, który w latach 1866–1954 stanowił gminę wiejską z jedną miejscowością – osadą miejską Tarnogród.
  9. Dz.U. z 1922 r. nr 77, poz. 695
  10. Dz.U. z 1923 r. nr 28, poz. 170
  11. Dz.U. z 1927 r. nr 31, poz. 280
  12. Dz.U. z 1927 r. nr 35, poz. 312
  13. Nominacja starostów ogłoszone oficjalnie
  14. Dz.U. z 1930 r. nr 23, poz. 215
  15. Dz.U. z 1939 r. nr 66, poz. 449
  16. Za: W. Ćwik, J. Reder Lubelszczyzna..., s.136
  17. Distrikt Lublin
  18. Miasta Generalnego Gubernatorstwa
  19. Kreishauptmannschaft Bilgoraj
  20. Za: W. Ćwik, J. Reder, Lubelszczyzna..., s.149
  21. Wykaz Gromad Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej według stanu z dnia 1 VII 1952 r., Polska Rzeczpospolita Ludowa, Główny Urząd Statystyczny, Warszawa, 1952
  22. Spośród 214 gmin wiejskich woj. lubelskiego, gmina Tarnogród jako jedyna gmina składał się z samego Tarnogrodu (a więc na wzór gmin miejskich, bez otaczających go terenów rolniczych i innych wsi)
  23. Dz.U. z 1952 r. nr 41, poz. 283
  24. Dz.U. z 1954 r. nr 43, poz. 191
  25. Archiwum Państwowe w Zamościu i Kraśniku – Administracja państwowa ogólna i samorządowa (szczebel gminny) – Akta prezydiów gromadzkich rad narodowych
  26. Uchwała nr 6 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Lublinie z dnia 5 października 1954 r; Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Lublinie, nr 15, poz. 64, 1954 r.
  27. Za: W. Ćwik, J. Reder Lubelszczyzna..., s.160-161, 168-169
  28. Dz.U. z 1954 r. nr 49, poz. 252
  29. Dz.U. z 1955 r. nr 45, poz. 296
  30. Dz.U. z 1955 r. nr 44, poz. 283
  31. Podział administracyjny PRL (1956), Urząd Rady Ministrów, Biuro do Spraw Prezydiów Rad Narodowych
  32. Uchwała nr 8 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Lublinie z dnia 8 lipca 1955 w sprawie zmiany granic niektórych gromad oraz przeniesienia niektórych siedzib gromadzkich rad narodowych (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Lublinie z dnia 3 kwietnia 1956, Nr. 5, Poz. 14)
  33. Uchwała nr 9 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Lublinie z dnia 8 lipca 1955 w sprawie zmiany granic niektórych powiatów w województwie lubelskim (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Lublinie z dnia 3 kwietnia 1956, Nr. 5, Poz. 15)
  34. Uchwała nr 17/56 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Lublinie z dnia 9 listopada 1956 w sprawie 1) zmiany granic: gromady Biszcza w powiecie biłgorajskim, 2) gromady Opole Lubelskie, 3) zmiany siedziby gromady Krasnystaw (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Lublinie z dnia 1 marca 1957, Nr. 2, Poz. 6)
  35. Uchwała nr 18/57 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Lublinie z dnia 28 września 1957 r. w sprawie zmiany granic niektórych gromad w województwie lubelskim (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Lublinie z dnia 5 grudnia 1957, Nr. 11, Poz. 83)
  36. Dz.U. z 1957 r. nr 59, poz. 309
  37. Dz.U. z 1959 r. nr 70, poz. 441
  38. Uchwała nr 18a/57 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Lublinie z dnia 28 września 1957 r. w sprawie zniesienia i utworzenia niektórych gromad w województwie lubelskim (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Lublinie z dnia 5 grudnia 1957, Nr. 11, Poz. 84)
  39. Uchwała nr 23a/57 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Lublinie z dnia 18 listopada 1957 r. w sprawie zniesienia niektórych gromad w województwie lubelskim (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Lublinie z dnia 5 grudnia 1957, Nr. 11, Poz. 86)
  40. Uchwała Nr 21 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Lublinie z dnia 11 listopada 1958 r. w sprawie zmiany siedziby gromadzkiej rady narodowej w powiecie biłgorajskim (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Lublinie z dnia 20 grudnia 1958 r., Nr. 10, Poz. 75)
  41. Uchwała Nr 10/59 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Lublinie z dnia 28 sierpnia 1959 r. w sprawie utworzenia i zniesienia niektórych w województwie lubelskim w ramach Obwieszczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Lublinie z dnia 19 grudnia 1959 r. o ogłoszeniu jednolitego tekstu Uchwały Nr 10/59 [...] (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Lublinie z dnia 23 grudnia 1959 r., Nr. 9, Poz. 63)
  42. Podział administracyjny PRL (1960), Urząd Rady Ministrów, Biuro do Spraw Prezydiów Rad Narodowych
  43. Dz.U. z 1961 r. nr 54, poz. 304
  44. Podział administracyjny PRL (1965), Urząd Rady Ministrów, Biuro do Spraw Prezydiów Rad Narodowych
  45. Dz.U. z 1972 r. nr 49, poz. 312
  46. Polska – Zarys encyklopedyczny. PWN, 1974
  47. Dz.U. z 1972 r. nr 50, poz. 324
  48. Polska – Zarys encyklopedyczny. PWN, 1974
  49. Dz.U. z 1975 r. nr 17, poz. 92
  50. Dz.U. z 1976 r. nr 24, poz. 143
  51. Dz.U. z 1977 r. nr 27, poz. 116
  52. a b Dz.U. z 1981 r. nr 26, poz. 139 i Dz.U. z 1982 r. nr 23, poz. 165
  53. Dz.U. z 1982 r. nr 23, poz. 166
  54. Dz.U. z 1983 r. nr 70, poz. 314
  55. M.P. z 1986 r. nr 34, poz. 262
  56. M.P. z 1987 r. nr 38, poz. 327
  57. Dz.U. z 1991 r. nr 3, poz. 12
  58. Dz.U. z 1991 r. nr 115, poz. 497
  59. Dz.U. z 1993 r. nr 86, poz. 400
  60. Dz.U. z 1998 r. nr 103, poz. 652
  61. http://www.polskawliczbach.pl/powiat_bilgorajski, w oparciu o dane GUS.
  62. l, Ludność. Stan i struktura ludności oraz ruch naturalny w przekroju terytorialnym (stan w dniu 31.12.2019), 31 grudnia 2019 .
  63. GUS, Bezrobotni zarejestrowani i stopa bezrobocia. Stan w końcu września 2019 r., stat.gov.pl [dostęp 2019-11-27]  (pol.).

Bibliografia | edytuj kod

  1. Tadeusz Mencel: Galicja Zachodnia 1795–1809. Lublin: Wydawnictwo Lubelskie, 1976.
  2. Władysław Ćwik, Jerzy Reder: Lubelszczyzna. Dzieje rozwoju terytorialnego, podziałów administracyjnych i ustroju władz. Lublin: Wydawnictwo Lubelskie, 1977.
  3. DorotaD. Skakuj DorotaD., Zarys dziejów powiatu biłgorajskiego w latach 1867–1939, Biłgoraj: Muzeum Ziemi Biłgorajskiej w Biłgoraju, 2005, ISBN 83-921896-0-4, OCLC 69362032 .
  4. Dzieje Tarnogrodu, RyszardR. Szczygieł (red.), Tarnogród: Urząd Miasta i Gminy w Tarnogrodzie, 2006, ISBN 83-924573-0-7, OCLC 169820946 .
  5. Zenon Łukasz Baranowski (red.) Dzieje Goraja, Gminny Ośrodek Kultury w Goraju, Lublin 2010, ​ISBN 978-83-62221-01-1
  6. Roman Tokarczyk Turobin. Dzieje miejscowości, Wydawnictwo "Morpol", Lublin 2002, ​ISBN 83-87228-65-6
  7. RomanR. Sokal RomanR., Sieraków. Zasłyszane, zapamiętane, zapisane, Biłgoraj: Wydawnictwo RS, 2012, ISBN 978-83-903834-6-0, OCLC 823651925 .
  8. TomaszT. Brytan TomaszT., Gmina Księżpol. Przeszłość – teraźniejszość – przyszłość, Księżpol: Meritum Bożena Zimmermann, 2010, ISBN 978-83-61591-60-3, OCLC 803976586 .
  9. Poznajemy ojcowiznę. Piękne zakątki otaczającej nas przyrody w pracach laureatów konkursu krajoznawczego, PawełP. Zań, Biłgoraj: Meritum Bożena Wasińska, 2007, ISBN 978-83-925046-5-8, OCLC 749702931 .
  10. Małgorzata Pietrzak Gmina Józefów, wyd. Michał Pietrzak, b.m.w., b.d.w.
  11. Agnieszka Bogaczyk, Robert Rabiega Miasto i gmina Józefów, PUW "Roksana" sp. z o.o., Krosno 2004
  12. Bożena Kurowska Biszcza i okolice w dziejach Zaborszczyzny, Gminny Ośrodek Kultury w Biszczy, Biszcza 2007
  13. Monografia powiatu biłgorajskiego 1927

Zobacz też | edytuj kod

Na podstawie artykułu: "Powiat biłgorajski" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy